Ostre zapalenie ucha środkowego

shutterstock_291100835.jpg

Jak rozpoznać i jak leczyć zapalenie ucha środkowego? Czy od razu potrzebny jest antybiotyk? Jakie antybiotyki zastosować i w jakich dawkach? 

Ostre zapalenie ucha środkowego. Jak pomóc pacjentowi?

fot. shutterstock
 
Zapalenie ucha zazwyczaj związane jest z katarem – przyjmuje się że nawet co trzeci wirusowy nieżyt nosa kończy się u dzieci zapaleniem ucha środkowego. Zjawisko to jest obserwowane często ok. 3 – 5 dnia infekcji. Wirusy powodują stan zapalny i obrzęk trąbki słuchowej, ułatwiając bakteriom dotarcie do ucha.
Większość przypadków ostrego zapalenia ucha środkowego jest infekcją mieszaną wirusowo-bakteryjną z tendencją do samowyleczenia. Wśród bakterii najczęściej kolonizują się: Streptococcus pneumoniae i Haemophilus influenzae wywołujące około 30-50% zachorowań.
 

Diagnostyka

 
Zapalenie ucha środkowego jest schorzeniem dotykającym głównie małe dzieci <3 r.ż.szczyt zachorowań przypada na 6 – 12 mies. ż. Wynika to z różnic anatomicznych i czynnościowych trąbki słuchowej.
Pełnej diagnostyki w aptece nie jesteśmy w stanie zrobić, ale następujące objawy mogą nam pomóc w ustaleniu schorzenia:
  • silny, tętniący ból ucha pojawiający się nagle, często w nocy
  • obecna infekcja dróg oddechowych (katar, kaszel, czy gorączka – nawet u 50% małych dzieci)
  • dzieci <2 r.ż. mogą płakać, nie ssą mleka, nie mają apetytu, są niespokojne;
To czego nie jesteśmy w stanie zrobić w aptece, to ostateczne potwierdzić zapalenia tzw. otoskopem. Badanie wykonuje się w gabinecie lekarskim i lekarz powinien stwierdzić:
  • zaczerwienienie i uwypuklenie błony bębenkowej, wyciek z przewodu bębenkowego w postaci żółtawej ropy;

Leczenie

Naczelną zasadą leczenia jest tzw. watchful waiting czyli „czujna obserwacja”. Polega ona na wstrzymaniu się z podaniem antybiotyku przez 24 – 48 godz. i w tym czasie stosowanie tylko leczenia przeciwbólowego. U większości pacjentów objawy w tym czasie przychodzą (dzieje się tak, gdy ból ucha spowodowany był infekcją wirusową lub odwracalnym zakażeniem bakteryjnym). Badania wykazały, że takie podejście zmniejsza częstość podawania antybiotyku o 60-70%, przy równoczesnym braku zwiększenia ilości powikłań.
 
Zasada: Przez pierwsze 24 – 48 godz. podajemy ibuprofen (lek I rzutu) lub paracetamol jako leczenie objawowe.
 
Wyjątki (antybiotyk należy podać od razu):
  • dzieci <6 mies. życia,
  • bardzo wysoka gorączka (>39°C), wymioty,
  • obustronne zapalenie ucha,
  • obecny wysięk z ucha,
  • nawracające zapalenie ucha (częściej niż 1x/pół roku),
  • u dzieci <2 rż zasadę watchful waiting pediatra powinien podjąć w porozumieniu z rodzicami.
Jeśli objawy nie przeszły lub konieczne było zastosowanie leczenia przeciwbakteryjnego od razu, antybiotykiem z wyboru jest amoksycylina.
Wybór antybiotyku:
Amoksycylina (np. Amotaks, Duomox, Ospamox)
Uzasadnienie:
100% skuteczność wobec S. pneumoniae (70% wobec szczepów o obniżonej wrażliwości) i 80% wobec H. influenzae,
Prowadzi do eradykacji bakterii z jamy ucha środkowego,
Skraca czas trwania objawów,
Mało działań niepożądanych,
Niska cena;
Dawkowanie
Dorośli:
 
1500 – 2000 mg / 2x dz.
Dzieci:
37,5 – 45 mg / kg m.c. / 2x dz.
(np. dla dziecka o wadze 15 kg:  ok. 600 mg / 2x dz.)
Zagrożenie
Konieczność stosowania wysokiej dawki
– Nienaturalnie wręcz wysokie dawki amoksycyliny powinny wejść do standardu. Powodem jest nagły, 2-krotny wzrost obecności pneumokoków o obniżonej wrażliwości na penicylinę w Polsce (szczepy te mają wysoki MIC i wymagają wyższych stężeń antybiotyku).
Konieczność odpowiedniego czasu stosowania
przez 10 dni – dzieci <2 r.ż.
przez 5 – 10 dni – dzieci >2.ż. i dorośli (zauważono, że skrócenie czasu podawania antybiotyku do 5 dni, ale przy rekomendowanych, wyższych dawkach jest skuteczniejsze niż 10 dni leczenia niższymi dawkami)
 
U pacjentów, u których nie można podawać amoksycyliny lub leczenie było nieskuteczne można stosować też aksetyl cefuroksymu (np. Bioracef, Ceroxim, Zamur, Zinnat) lub w cięższych przypadkach ceftriakson  (i.m. lub i.v.).
W przypadku szybkiego nawrotu choroby (w ciągu 7 dni) lub niepowodzenia terapeutycznego można zastosować amoksycylinę z kwasem klawulanowym (np. Amoksiklav, Augmentin, Taromentin) pod warunkiem, że amoksycylina będzie podana w rekomendowanej, wyższej dawce.
Makrolidy powinny być stosowane jedynie w przypadku nadwrażliwości natychmiastowej na penicyliny i powinna być to klarytromycyna (np. Fromilid, Klabax, Klacid) podawana przez 10 dni. Skuteczność azytromycyny w standardowych dawkach bliska była skuteczności placebo i w ogóle nie powinna być stosowana w zapaleniu ucha środkowego.

 

Co musisz wiedzieć
 
  1. Zapalenie ucha środkowego często jest następstwem kataru.
  2. Chorują przede wszystkim małe dzieci między 6 a 12 miesiącem życia.
  3. Lekarz powinien ocenić stan chorego za pomocą otoskopu.
  4. W łagodnych przypadkach obowiązuje zasada czujnej obserwacji przez 24-48 godz. bez podania antybiotyku (stosować ostrożnie u małych dzieci <2 r.ż). W tym czasie objawy zwykle ustępują.
  5. Lekiem pierwszego rzutu jest ibuprofen, w drugiej kolejności paracetamol.
  6. Antybiotykiem z wyboru jest amoksycylina, koniecznie w wyższych (niż się przyjęło) dawkach.   
 
 
Podobał się artykuł? Podziel się!
Share on Facebook
Facebook
Share on LinkedIn
Linkedin
Tweet about this on Twitter
Twitter
Share on Google+
Google+
Email this to someone
email
0 komentarzy
avatar
Komentujesz jako gość!

Brak komentarzy