REKLAMA
REKLAMA

Ostre zapalenie ucha środkowego – aktualne wytyczne

W codziennej pracy w aptece niejednokrotnie spotykamy się z problemem bolącego ucha wśród pacjentów. Pojęcie „ból ucha” jest pojęciem bardzo szerokim, niemniej jednak najczęściej związane jest z ostrą infekcją w obrębie ucha środkowego. W celu postawienia właściwej diagnozy nie wystarczy jedynie ocena wywiadu przeprowadzonego z pacjentem. Do tego niezbędne jest wykonanie badania otolaryngologicznego. Pomimo tego warto jednak wiedzieć, jak doraźnie pomóc pacjentowi, uskarżającemu się na ostry ból ucha.

(fot. shutterstock)

REKLAMA
REKLAMA

 

DIAGNOSTYKA I RÓŻNICOWANIE

Ból ucha (otalgia) może mieć podłoże pierwotne (związane z obecnością ciała obcego w przewodzie słuchowym, z zakażeniem, z zaleganiem woskowiny) lub podłoże wtórne (kiedy to ból jest wynikiem urazu, bądź choroby sąsiednich narządów). W kontekście bólu wtórnego wymienić należy: zębopochodny, czy chociażby pojawiający się po zabiegach w obrębie nosogardła itp. [1].

U dzieci problem najczęściej występuje w przebiegu ostrego zapalenia ucha środkowego. Stan ten jest zwykle wynikiem obecności infekcji w przestrzeni nosogardłowej, a w konsekwencji przemieszczenia się drobnoustrojów dochodzi do zakażenia struktur ucha środkowego [2]. U małych dzieci rozprzestrzenianie się zakażenia jest bardzo ułatwione, ze względu na bliskie sąsiedztwo rozwijających się struktur w obrębie twarzoczaszki [3]. Trąbka słuchowa umieszczona jest poziomo, co dodatkowo ułatwia kolonizację drobnoustrojów [3].

Ostre zapalenie ucha środkowego może mieć charakter ropny (etiologia bakteryjna) bądź nieropny (etiologia wirusowa) [3]. Dane epidemiologiczne wskazują na fakt, iż blisko 66% zakażeń ma etiologię mieszaną, z czego dominującymi patogenami są:

  • Wśród wirusów: RSV, wirus grypy/paragrypy, adenowirusy,
  • Wśród bakterii: S. pneumoniae, H. influenzae, M. catarrhalis [2,4].

 

KTO JEST NAJBARDZIEJ NARAŻONY

Ostre zapalenie ucha środkowego jest chorobą, która najczęściej dotyka dzieci w wieku 6-18 miesięcy, a prawdopodobieństwo jej wystąpienia spada do kilku procent w wieku 5-7 lat [2]. Z punktu widzenia zasadności i specyfiki leczenia – ostrego zapalenia ucha środkowego (w skrócie OZUS) w 2/3 przypadków to schorzenie samoograniczające. Zasada ta dotyczy jednak częściej osób dorosłych – w kontekście dzieci należy zachować szczególną ostrożność, a rodzice powinni obserwować zachowanie małego pacjenta [1,2,3].

Do głównych objawów OZUS u małych dzieci zalicza się: ból (jednostronny bądź obustronny), nudności i wymioty, biegunkę, rozdrażnienie, brak apetytu oraz wysoką gorączkę (oscylującą w okolicach 39-40℃) [1,2,3,4]. Brak jednoznacznego potwierdzenia przez dziecko występowania bólu ucha (a także fakt, iż w 20% przypadków OZUS przebiega bez objawów bólowych) nie wyklucza rozpoznania OZUS [2].

 

WYTYCZNE POSTĘPOWANIA LECZNICZEGO W PRZEBIEGU OZUS

Ostre zapalenie ucha środkowego to schorzenie, w przebiegu, którego czynnikiem sprawczym mogą być zarówno wirusy, jak i bakterie. W związku z tym aktualne wytyczne zalecają, aby wśród pacjentów spoza grup ryzyka wstrzymać się z podaniem antybiotyku, zwykle na okres 24-48 godzin [2]. Jest to czas, kiedy co najmniej połowa chorych pacjentów doświadcza samoograniczenia się choroby, dzięki czemu uniknęli oni antybiotykoterapii.
Sytuacja wygląda całkowicie odmiennie wobec pacjentów z grup ryzyka, do których światowe wytyczne zaliczają dzieci:

  • W wieku poniżej 6 miesiąca życia
  • Z bardzo wysoką gorączką i wymiotami
  • Z wysiękiem w uszach
  • Poniżej 2 r.ż., z obustronnym OZUS
  • Z wadami twarzoczaszki, z nawracającymi zapaleniami ucha środkowego, z zespołem Downa, z zaburzeniami odporności [2].

Symptomy i leczenie zapalenia ucha. Symptomy: ból ucha, problemy ze słuchem, gorączka, utrata równowagi. Leczenie: wizyta u lekarza, tygodniowy odpoczynek, stosowanie lekarstw, zakaz pływania. (fot. shutterstock)

 

W kontekście powyższych grup ryzyka, a także wobec pacjentów, u których nie nastąpiła poprawa po odczekaniu 24-48 godzin, zasadne jest włączenie do terapii antybiotyku.
Antybiotykiem z wyboru jest amoksycyklina, której skuteczność jest na wysokim poziomie [2,3]. W przypadku niepowodzenia bądź nadwrażliwości zastosowanie znajduje cefuroksym, a w momencie nawrotu choroby wdrożyć można również amoksycyklinę z kwasem klawulanowym [2,3]. Alternatywnym rozwiązaniem pozostaje terapia makrolidem (klarytromycyną), z pominięciem azytromycyny (której skuteczność w leczeniu OZUS została mocno podważona) [5].

 

CO MOŻE ZATEM POLECIĆ FARMACEUTA W APTECE

W kontekście pacjenta zgłaszającego w aptece ból ucha należałoby wykluczyć przyczynę inną niż infekcja drobnoustrojem (jak, chociażby zalegająca woskowina czy uraz mechaniczny). Po uzyskaniu w wywiadzie informacji o przebiegającej aktualnie bądź zakończonej niedawno infekcji górnych dróg oddechowych prawdopodobieństwo wystąpienia u pacjenta OZUS znacząco wzrasta. Warto jednak wytłumaczyć choremu, iż o podjęciu leczenia antybiotykiem decyduje lekarz i jest formą ostateczną, z którą należy się wstrzymać (przez 24-48 godzin).

W tym czasie warto polecić pacjentowi zastosowanie środków o działaniu przeciwbólowym  np. ibuprofenu bądź paracetamolu. Niektóre badania wskazują na większą efektywność zastosowania ibuprofenu w terapii OZUS, a to w związku z wysokim profilem bezpieczeństwa i wysoką skutecznością niwelowania odczuć bólowych [6]. Należy jednak uczulić pacjenta, aby w przypadku wystąpienia biegunki bądź wymiotów (powszechnych wśród małych dzieci) wstrzymać podawanie ibuprofenu i zastosować paracetamol [6]. Ibuprofen w sytuacji odwodnienia może uszkadzać nerki.

W odniesieniu do dzieci zalecenia te wyglądają podobnie, z tą jednak różnicą, iż rodzice powinni ze szczególną uwagą obserwować dziecko. W momencie braku poprawy po 24 godzinach zasadnym i wskazanym jest udanie się do lekarza. Dzieci poniżej 2 roku życia  powinny j już na samym początku choroby (po stwierdzeniu występowania wymienionych wyżej objawów) zostać zbadane przez lekarza.

 

Literatura:

  1. Ból ucha, Krzysztof Trzciński, Magdalena Trzcińska, podyplomie.pl
  2. Ostre zapalenie ucha środkowego u dziecka, Elżbieta Hassmann-Poznańska, mp.pl., 2012
  3. Leczenie ostrego zapalenia ucha środkowego w świetle najnowszych wytycznych, Robert Kuthan, Lek w Polsce, Vol. 24, Nr 07-08`14 (279)
  4. Ostre zapalenie ucha środkowego, Mariola Zagor, Paulina Czarnecka, Marlena Janoska-Jaździk, mp.pl., 2017
  5. Rekomendacje postępowania w pozaszpitalnych zakażeniach układu oddechowego (2016) – część I.: Zakażenia górnych dróg oddechowych, zapalenie oskrzeli i oskrzelików, na podstawie: „Rekomendacje postępowania w pozaszpitalnych zakażeniach układu oddechowego, Hryniewicz W., Albrecht P., Radzikowski A., Narodowy Instytut Leków, Warszawa 2016
  6. Ibuprofen in the treatment of children’s inflammatory pain: a clinical and pharmacological overview, Barbagallo M., Sacerdote P., Minerva Pediatr. 2019 Feb;71(1):82-99
REKLAMA
REKLAMA

Jak oceniasz artykuł?

Twoja ocena: Jeszcze nie oceniłeś/aś artykułu

Udostępnij tekst w mediach społecznościowych

16 komentarzy Komentujesz jako gość [ lub zarejestruj]

Przecież reklamują w tv najlepszy produkt na świecie. Bolące ucho to nie problem ;)
masz na mysli Fonix czy Dolgit faktycznie swietne specyfiki
bez znaków interpunkcyjnych nie jestem w stanie wychwycić sensu odpowiedzi
ale bolące ucho u dziecka to już czasami ogromny problem ;)
Działa już w momencie, gdy pani dzwoni z przedszkola :)
ta cudowna moc na sam wydźwięk produktu ;)
No, przecież ma doświadczenie- tyle dzieci wyleczyła😂
Sugestywna nazwa naprawdę bardzo dużo robi dobrego.
Niestety, ale masz rację, sama nazwa jest antidotum.
Nadal uważam że placebo to najsilniejszy lek na takie przypadłości, tylko musi być reklamowany :)
jest reklama jest dźwignia ;) wtedy nawet wodę sprzedasz za bezcen ;)
Logowanie / Rejestracja

Aby w pełni korzystać z serwisów grupy farmacja.net musisz się zalogować. Jeśli nie jesteś farmaceutą, zaloguj się za pomocą swojego konta farmacja.net

Zarejestruj się

Wypełnij wymagane pola zamieszczone poniżej. Pamiętaj by podać poprawny adres email - na niego zostanie wysłany link potwierdzający, który umożliwi zakończenie rejestracji w serwisie.

Masz już konto na farmacja.net? Zaloguj się
Przypomnij hasło

Podaj adres email przypisany do konta, a my wyślemy do Ciebie link z przypomnieniem hasła.

Nie masz konta? Zarejestruj się Masz konto? Zaloguj się
Ustaw nowe hasło

Ustal swoje hasło ponownie.

Nie masz konta? Zarejestruj się Masz konto? Zaloguj się
Dane profilu

Uzupełnij dane, aby aktywować konto.

Link aktywacyjny

Rejestracja przebiegła pomyślnie. Na podany adres email został wysłany link weryfikacyjny, który umożliwi dokończenie rejestracji.

Niepoprawny hash weryfikacyjny

Wygląda na to, że hash weryfikacyjny jest niepoprawny. Proszę skontaktuj się z nami poprzez formularz kontaktowy

Szanowni Państwo,

Farmacja.net sp. z o. o. przetwarza Twoje dane osobowe zbierane w Internecie, w tym informacje zapisywane w plikach cookies, w celu personalizacji treści oraz reklamy, udostępniania funkcji mediów społecznościowych oraz analizowania ruchu w Internecie.

Kliknij „Zatwierdź i przejdź do serwisu”, aby wyrazić zgodę na korzystanie z technologii takich jak cookies i na przetwarzanie przez farmacja.net sp. z o .o. , Zaufanych Partnerów Twoich danych osobowych zbieranych w Internecie, takich jak adresy IP i identyfikatory plików cookie, w celach marketingowych (w tym do zautomatyzowanego dopasowania reklam do Twoich zainteresowań i mierzenia ich skuteczności) i pozostałych, szczegółowo opisanych w ustawieniach zaawansowanych.

Zgoda jest dobrowolna i możesz ją w dowolnym momencie wycofać w ustawieniach zaawansowanych.

Ponadto masz prawo żądania dostępu, sprostowania, usunięcia lub ograniczenia przetwarzania danych. W polityce prywatności znajdziesz informacje jak zakomunikować nam Twoją wolę skorzystania z tych praw.

Szczegółowe informacje na temat przetwarzania Twoich danych znajdują się w polityce prywatności.

Instalowanie cookies itp. na Twoich urządzeniach i dostęp do tych plików.

Na naszych stronach internetowych używamy technologii, takich jak pliki cookie i podobne służących do zbierania i przetwarzania danych eksploatacyjnych w celu personalizowania udostępnianych treści i reklam oraza analizowania ruchu na naszych stronach. Te pliki cookie pomagają poprawić jakość treści reklamowych na stronach. Dzięki tym technologiom możemy zapiewnić Ci lepszą obsługę poprzez serwowanie reklam lepiej dopasowanych do Twoich preferencji.

Nasi zaufani partnerzy to:

Facebook Ireland Limited – prowadzenie kampani remarektingowych i mierzenie ich efektywności – Irlandia (EOG)

Google Ireland Limited (Google Adwords, DoubleClick Ad Exchange, DoubleClick for Publishers Small Business) – zarządzanie kampaniami reklamowymi, ich analiza i pomiary ruchu na stronach Serwisu – Irlandia (EOG)

Google Incorporated (Google Analytics, Google Cloud Platform, GSuit, Google Optimize, Google Tag Manager, Google Data Studio) – obsługa kampanii reklamowych, analizowanie ruchu na stronach Serwisu i obsługa poczty firmowej, analiza sposobu korzystania z Serwisu przez Użytkownika – USA (poza EOG)

Comvision sp. z o. o. – wysyłanie informacji marketingowych dotyczących Serwisu – Polska (EOG)

Benhauer sp. z o.o. – prowadzenie kampanii remarketingowych i mierzenie ich efektywności, e-mail Marketing – Polska (EOG)

Oświadczenie

Dostęp do zawartości serwisu aptekarz.pl jest możliwy dla osób uprawnionych do wystawiania recept lub osób prowadzących obrót produktami leczniczymi.

Ustawienia zaawansowane Wstecz
logo