Ostre zapalenie gardła i migdałków podniebiennych

Kobieta trzyma się za bolące gardło.

Ostre zapalenie gardła i migdałków jest chorobą narażoną na najczęstsze błędy terapeutyczne. Badania wykazują, że nawet 75% dorosłych wraca od lekarza z receptą na antybiotyk, gdzie wskazania do jego stosowania obejmują tylko ok. 15% z nich.

Pacjent

Pacjenci najczęściej uskarżają się na silny ból gardła i takie objawy jak zaczerwienienie gardła i trudności w połykaniu. Objawom może towarzyszyć katar, kaszel, gorączka, bóle brzucha.

Źródło

Najczęstszą przyczyną zapalenia gardła i migdałków są zdecydowanie wirusy (70-85% przypadków u dzieci pow. 3 rż i aż 90-95% przypadków u dorosłych). Objawy zapalenia najczęściej znikają samoistnie po 3-4 dniach.
Jeśli zapalenie ma jednak podłoże bakteryjne, można z ok. 90% pewnością stwierdzić, że jest ono spowodowane Streptococcus pyogenes (paciorkowcem beta-hemolizującym typu A).

Diagnostyka

Należy podkreślić, że różnicowanie etiologii wirusowej od bakteryjnej tylko na podstawie objawów jest trudne i żaden objaw nie charakteryzuje w 100% zakażenia bakteryjnego (łącznie z białym nalotem na błonie śluzowej, jak się powszechnie uważa). Tylko badanie mikrobiologiczne pozwala na pewne rozpoznanie etiologii paciorkowcowej.
Lekarze mają do dyspozycji m.in. skalę Centora/Mclsaaca. Uzyskanie 0-1 pkt nie uzasadnia do podania antybiotyku (ryzyko zakażenia bakteryjnego max 6%), natomiast 4 pkt wymagają antybiotykoterapii (ryzyko wynosi ok. 38-63%). W przypadku pośredniego wyniku powinniśmy zachęcić pacjenta do kontaktu z lekarzem i/lub wykonania badania mikrobiologicznego. Za co przyznawane są punkty?
Parametr
Uzasadnienie
Punkty
Gorączka >38 °C
O toczącym się zakażeniu bakteryjnym często świadczy podwyższona temperatura oraz nagły początek objawów.
1
Nie występowanie kaszlu
Obecność objawów przeziębiennych (kaszlu, kataru, chrypki, biegunki, bólów mięśni) zazwyczaj towarzyszy zapaleniu wirusowym.
1
Powiększone węzły chłonne
Możemy poprosić pacjenta o dotknięcie węzłów szyjnych pod żuchwą – ich bolesność i obrzęk mogą świadczyć o zakażeniu bakteryjnym
1
Biały nalot na migdałkach
Czy pacjent może sprawdzić w lusterku tylnią część gardła? Nalot włóknikowy częściej wskazuje na paciorkowce.
1
Wiek 3-14
Zdziwieni? Dzieci są znacznie bardziej narażone na bakteryjne zapalenie gardła i migdałków. Wykazano, że nawet 21% dzieci w wieku szkolnym jest bezobjawowym nosicielem S. pyogenes (a tylko 2-4% dorosłych). Ryzyko, że to właśnie bakteria wywołała anginę u dzieci, wynosi ok. 15%.
1
Wiek 15-44
0
Wiek >45
-1
  

Badania mikrobiologiczne

Niedoceniane i zdecydowanie za rzadko wykonywane są badanie diagnostyczne w kierunku bakterjnego zapalenia gardła i migdałków. Takie badania pacjenci mogą zrobić prywatnie w laboratorium (koszt ok. 35zł).
Rozróżniamy dwa rodzaje testów:
  • tradycyjny (posiew z wymazu z gardła) – daje 90-95% pewność co do rodzaju zapalenia (wirusowe/bakteryjne); możliwość wykonania antybiogramu; na wynik czeka się 1-3 dni;
  • szybki (do wykrywania antygenu paciorkowca) – wynik w ciągu 5 min; charakteryzuje się niższą czułością (dlatego jeśli czułość testu wynosiła <90% to brak wykrycia antygenu S. pyogenes u małych dzieci powinien zostać potwierdzony tradycyjnym testem);
Praktyczne wskazówki:
  • Testy wykonuje się jeszcze przed podaniem antybiotyku!
  • Kilka godzin przed wymazem nie należy jeść, pić, myć zębów, czy stosować tabletek do ssania.
  • Ujemny wynik (brak bakterii) = zakończenie podawania antybiotyku (jeśli był stosowany przed odebraniem wyników).
  • Posiew z wymazu można przeprowadzić tylko w kierunku S. pyogenes i bez antybiogramu, co powinno obniżyć koszty badania i przyśpieszyć uzyskanie wyników.
  • Pełny posiew i antybiogram warto przeprowadzić w przypadku nawracających zakażeń i nadwrażliwości na penicylinę.

Leczenie

Ostre zapalenie gardła i migdałków jest chorobą narażoną na najczęstsze błędy terapeutyczne. Badania wykazują, że nawet 75% dorosłych wraca od lekarza z receptą na antybiotyk, gdzie wskazania do jego stosowania obejmują tylko ok. 15% z nich. Należy zaznaczyć, że w badaniach klinicznych przewagę antybiotyku nad placebo udowodniono tylko u pacjentów, u których potwierdzono zakażenie paciorkowcem.
Jeśli zakażenie S. pyogenes zostało potwierdzone, wybór antybiotyku powinien być prosty, gdyż lekiem z wyboru jest penicylina fenoksymetylowa:
Wybór antybiotyku:
Penicylina fenoksymetylowa = fenoksymetylpenicylina (np. Ospen)
Uzasadnienie:
100% wrażliwość S. pyogenes
Wąskie spektrum działania przeciwbakteryjnego
Zmniejsza czas trwania objawów
Skraca czas zakaźności
Mało działań niepożądanych
Niska cena
Dawkowanie
Dorośli:
Dzieci:
1 – 1,5 mln j.m. / 2x dz.
0,05 – 0,1 mln j.m. / kg m.c. / 2x dz.
(np. dla dziecka o wadze 15 kg: 0,75 – 1,5 mln / 2x dz.)
Zagrożenie
Konieczność stosowania przez 10 dni
– nieprzestrzeganie zaleceń lekarskich i skrócenie tego czasu = najczęstsza przyczyna nieskuteczności (szczególnie u dzieci)!
 
U pacjentów, u których stwierdzono nadwrażliwość na penicyliny (oprócz reakcji natychmiastowych) można stosować też cefadroksyl (np. Duracef, Biodroxil) lub cefaleksynę (np. Keflex). Oporność S. pyogenes na makrolidy (np. azytromycynę) może wynosić nawet 30% w regionach, gdzie ta grupa leków jest często stosowana. Z tego względu makrolidy powinny być stosowane jedynie w przypadku nadwrażliwości natychmiastowej i najlepiej po zrobieniu antybiogramu.
 
Co musisz wiedzieć?
  1. ​Zapalenie gardła i migdałków jest spowodowane głównie przez wirusy.
  2. Choroba samoogranicza się po 3-4 dniach, w tym czasie stosować leki objawowe.
  3. Zakażenie bakteryjne można potwierdzić testem mikrobiologicznym.
  4. Posiew z wymazu z gardła jest testem dokładniejszym, ale dłuższym; testy immunoenzymatyczne są mniej czułe, ale szybkie.
  5. Bakteryjna etiologia jest częstsza u dzieci w wieku szkolnym i towarzyszy jej gorączka, powiększone węzły chłonne, nalot na migdałkach. Rzadko występują inne objawy przeziębienne.
  6. Zakażenie bakteryjne jest najczęściej wywołane przez S. pyogenes i antybiotykiem z wyboru jest penicylina fenoksyetylowa stosowana (koniecznie!) przez 10 dni.
 

Źródło:

 
Podobał się artykuł? Podziel się!
Share on Facebook
Facebook
Share on LinkedIn
Linkedin
Tweet about this on Twitter
Twitter
Share on Google+
Google+
Email this to someone
email

1
Dodaj komentarz

avatar
1 Comment threads
0 Thread replies
0 Followers
 
Most reacted comment
Hottest comment thread
0 Comment authors
Recent comment authors
  Subscribe  
najnowszy najstarszy oceniany
Powiadom o
trackback

[…] Więcej tutaj: Ostre zapalenia gardła i migdałków podniebiennych […]