REKLAMA
REKLAMA

Odpowiedniki z punktu widzenia przemysłu farmaceutycznego

Mgr farm. Zuzanna Miś, specjalista farmacji klinicznej

Czy zastanawiałeś się kiedyś, dlaczego charakterystyki produktów leczniczych zawierających tą samą substancję leczniczą różnią się od siebie? Dlaczego jeden syrop jest wskazany od 1 r.ż., a drugi, z pozoru taki sam, od 3 r.ż.?

(fot. shutterstock)

REKLAMA
REKLAMA

W mojej aptece stażowej kierownik prosił nas o porównywanie ChPL zanim wydamy pacjentowi „tańszy odpowiednik”. Chodziło o wymóg zawarty w ustawie o refundacji leków, środków spożywczych specjalnego przeznaczenia żywieniowego oraz wyrobów medycznych „Osoba wydająca leki (…) ma obowiązek poinformować świadczeniobiorcę o możliwości nabycia leku objętego refundacją, innego niż lek przepisany na recepcie, o tej samej nazwie międzynarodowej, dawce, postaci farmaceutycznej, która nie powoduje powstania różnic terapeutycznych, i o tym samym wskazaniu terapeutycznym”. Bardzo tego nie lubiłam, traciło się na to mnóstwo czasu. Ale w rzeczywistości – część produktów z tą samą substancją leczniczą, w tej samej dawce, różniło się od siebie wskazaniami!

Przykładem jest antybiotyk doksycyklina w dawce 100 mg, w postaci tabletek/kapsułek. Są produkty z doksycykliną ze wskazaniem zapalenie zatok, gardła, czy migdałków. Ale są i takie, które tych wskazań nie mają. Charakterystyki nie różnią się od siebie w sposób zasadniczy, ale jednak nie jest to literalnie to samo. Z czego to się bierze?

Odpowiedź powoli dostrzegłam, kiedy rozpoczęłam pracę w przemyśle farmaceutycznym. Zaczęłam tam poznawać (i do tej pory poznaję) zawiłości rejestracji produktów leczniczych. Może zaczniemy po kolei.

Informację o klasyfikacji produktów leczniczych znajdziemy w Dyrektywie 2001/83/WE, zaimplementowanego przez Polskę w ustawie Prawo farmaceutyczne. Możemy wyróżnić produkty zarejestrowane na podstawie pełnej dokumentacji, oraz skróconej (opierającej się o istniejące rejestry). Klasycznym przykładem produktu z pełną dokumentacją, jest produkt oryginalny, ten pierwszy, dla którego podmiot odpowiedzialny przeprowadził pełny pakiet badań przedklinicznych i klinicznych. Klasycznym przykładem produktu ze skróconą dokumentacją jest produkt generyczny, dla którego podmiot odpowiedzialny wykazał biorównoważność w stosunku do produktu o pełnej dokumentacji. Zauważcie, że umyślnie nie napisałam tutaj o przeprowadzeniu badań biorównoważności (nie zawsze są wymagane, patrz roztwory, lub możliwe do wykonania, jak w przypadku produktów naskórnych). Produkt generyczny powinien posiadać identyczne wskazania jak produkt, do którego referuje.

Czym jest właściwie produkt oryginalny? No jak to, takie banalne pytanie? To ten ze wszystkimi badaniami, jedyny przebadany. No dobrze, ale schody zaczynają się, gdy rozmawiamy o starszych cząsteczkach. Pierwszy paracetamol został wprowadzony na rynek w 1955 r. w Stanach Zjednoczonych. Cytowana doksycyklina została dopuszczona do komercjalnego użycia w 1967 r., a pierwsza „polska” doksycyklina była zarejestrowana w 1986 r. To szmat czasu temu. Czy bylibyśmy teraz pewni, który z tych paracetamoli/doksycyklin był tym pierwszym? Nawet jeśli nazwa obecnego na rynku preparatu pozostała ta sama, czy jesteśmy pewni, że skład, miejsce, sposób wytwarzania produktu, czy kraj pochodzenia substancji czynnej się nie zmieniły? Abstrahując, czy jesteśmy przekonani, że badania przedkliniczne i kliniczne wykonane 60 lat temu miały taki sam program, jak ówczesne leki oryginalne?

Oczywiście, że nie. Dlatego zawierzamy nie tyle temu pierwszemu produktowi, co w całe lata doświadczeń związanych z daną substancją czynną. Ufamy w obserwacjom udokumentowanym w publikacjach, które świadczą o skuteczności i bezpieczeństwie takiej starej cząsteczki. Dla takich substancji ustawodawca przewidział jeszcze inną kategorię – well established use (WEU, o ugruntowanym zastosowaniu leczniczym). Podczas rejestracji przedstawia się dowody bibliograficzne, że substancja jest skuteczna i bezpieczna w danym wskazaniu. W końcu stosuje się ją już tak przez dziesiątki lat. Dla każdego wskazania, podmiot odpowiedzialny musi znaleźć konkretne dowody literaturowe jednoznacznie określające skuteczność danego leku i na ich podstawie buduje „pełną dokumentację”. W końcu nie referuje i nie korzysta z wyników badań konkretnego produktu, tylko z danych literaturowych. Stąd mogą pojawić się pierwsze rozbieżności między wskazaniami produktów leczniczych – jeśli podmiot odpowiedzialny nie znalazł wiarygodnych danych bibliograficznych np. zastosowaniu leku u dzieci, nie może ich wykorzystać w charakterystyce.

Czy produkty w kategorii WEU mają badania biorównoważności? W większości przypadków nie mają, ale podmioty odpowiedzialne udowadniały równoważność farmaceutyczną w stosunku do innych rynkowych produktów lub opisanych w literaturze (podobieństwo składów, profile uwalniania). Co więcej, jako produkty o pełnej dokumentacji, same mogą stanowić produkt referencyjny do badań biorównoważności dla produktów generycznych.

Przy różnicach w ChPL koniecznie muszę zwrócić uwagę na ważną sprawę – kiedy dany produkt został dopuszczony do obrotu. Powiedzmy sobie szczerze, inne wymagania dotyczące rejestracji produktów miała Polska w latach 80’, inne w 90’, przed wejściem do Unii i po harmonizacji, kiedy zaczęły funkcjonować dyrektywy i rozporządzenia unijne. Ponadto produkt może być rejestrowany w procedurze narodowej i europejskiej. Informacja ta w dużej mierze determinuje nam różnice w ChPL. Doksycyklina w postaci tabletek/kapsułek w dawce 100 mg była rejestrowana w Polsce w 1986, 1998 (narodowo) oraz w 2017 r. (w procedurze europejskiej). Warto podkreślić, że wymagania urzędów rejestracyjnych z każdym rokiem są coraz bardziej restrykcyjne. Za tymi starymi produktami stoją lata doświadczeń, za nowymi produktami stoją wysokie wymagania. Jedno i drugie ma zapewnić naszym produktom skuteczność i bezpieczeństwo.

REKLAMA
REKLAMA

Jak oceniasz artykuł?

Twoja ocena: Jeszcze nie oceniłeś/aś artykułu

Udostępnij tekst w mediach społecznościowych

1 komentarz Komentujesz jako gość [ lub zarejestruj]

Przecież to kiedy produkt został dopuszczony do obrotu nie powinno mieć znaczenia. Jeśli wytyczne się zmieniły to nowe partie powinny uwzględniać nowy CHPL i nową ulotkę.