REKLAMA
REKLAMA

Nowoczesne materiały opatrunkowe cz. 1

Doradzenie odpowiedniego opatrunku to ważny aspekt wykonywania usługi farmaceutycznej w aptece ogólnodostępnej. Istotne, aby nasza wiedza była na wysokim poziomie w tej dziedzinie. W tym artykule omówimy trzy rodzaje materiałów opatrunkowych: hydrożelowe, hydrokoloidowe oraz opatrunki z celulozy bakteryjnej.

(fot. shutterstock)

Zanim przejdziemy do charakterystyki tych produktów, zastanówmy się jakie warunki powinien spełniać idealny opatrunek?

REKLAMA
REKLAMA

Prawidłowy opatrunek powinien:

  1. Zapewniać optymalne środowisko gojenia:
    1. Prawidłowa termoregulacja,
    2. Odpowiednia wilgotność,
    3. pH (odczyn lekko kwaśny),
    4. Właściwa wymiana gazowa.
  2. Oczyszczać ranę z tkanek martwiczych poprzez nawodnienie oraz zapoczątkowanie autolizy.
  3. Absorbować wysięk i wiązać wydzielinę wraz z zanieczyszczeniami we wnętrzu makrocząsteczek.
  4. Tworzyć barierę ochronną przed nadmierną utratą płynów ustrojowych i zanieczyszczeniami.
  5. Nie przywierać do rany.
  6. Współdziałać z procesem gojenia.
  7. Być przezroczysty, aby zapewnić kontrolę gojenia.
  8. Łatwy w stosowaniu.

Opatrunki hydrożelowe

Składają się z hydrofilowych, naturalnych lub syntetycznych polimerów, lub kopolimerów wykazujących zdolność pęcznienia. Najczęściej spotykaną proporcją składników opatrunków hydrożelowych jest:

  • 2-20% polimerów syntetycznych,
  • Do 5% polimerów naturalnych,
  • 75% wody,
  • 1-3% plastyfikatora.

 Zaleca się je podczas leczenia ran:

  • Słabo sączących,
  • Odwodnionych,
  • Pokrytych strupem lub tkanką martwiczą,
  • Ziarninujących.

Opatrunki hydrożelowe mają zdolność pochłaniania wydzieliny z rany. Ich niewątpliwą zaletą jest nieprzywieranie do rany, a wchłonięty wysięk oraz produkty rozkładu tkanki martwiczej są zatrzymywane w strukturze żelu i usuwane podczas wymiany opatrunku.

Najczęściej są produkowane w dwóch formach:

  • Miękkich żelach w tubach lub aplikatorach,
  • Przezroczystych płytkach żelowych.

Przykłady opatrunków hydrożelowych dostępnych na polskim rynku farmaceutycznym:

  • IntraSite Gel,
  • Granugel,
  • Aquagel,
  • Hydrosorb

Opatrunki hydrokoloidowe

Są to opatrunki zawierające w swoim składzie hydrofilowe polimery zdolne do żelowania pod wpływem wody. Należy do nich sól sodowa karboksymetylocelulozy, żelatyna oraz pektyna. Nie zawierają w swoim składzie wody.

Charakteryzują się:

  • Małą przepuszczalnością pary wodnej,
  • Wytwarzaniem izolacji termicznej,
  • Absorbowaniem nadmiaru wysięku przez hydrofilowe składniki opatrunku.

Badania wskazują na to, że żel ma działanie fibrynolityczne, natomiast środowisko, które tworzy się pod opatrunkiem, sprzyja napływowi fagocytów oraz ograniczaniu namnażania bakterii.

Innym ważnym aspektem jest działanie łagodzące ból. Jest to wynik:

  • Obniżenia prężności tlenu pod opatrunkiem,
  • Zmniejszenia poziomemu stymulacji zakończeń nerwowych,
  • Działania osłonowego żelu hydrokoloidowego.

Opatrunki hydrokoloidowe znajdują zastosowanie w leczeniu ran z lekkim i umiarkowanych wysiękiem, we wszystkich fazach gojenia.

Wskazania do stosowania opatrunków hydrokoloidowych:

  • Owrzodzenia podudzi,
  • Odleżyny,
  • Stopa cukrzycowa,
  • Powierzchniowe oparzenia,
  • Rany pooperacyjne i pourazowe,
  • Miejsca pobrania skóry do przeszczepu,

Przeciwwskazania do stosowania opatrunków hydrokoloidowych:

  • Rany z odkrytą tkanką mięśniową,
  • Głębokie oparzenia,
  • Odczyn alergiczny na składnik produktu,
  • Infekcja rany bakteriami beztlenowymi.

Przykłady opatrunków hydrokoloidowych, które są dostępne w naszych aptekach:

  • Opatrunki z serii Granuflex (Bordered, Extra Thin, Pasta),
  • Comfeel (Podstawowy, Pasta, Puder),
  • Comfeel plus (Podstawowy, Konturowy, Sacral, Przezroczysty),
  • Hydrocoll (Thin, Sacral, concave H),
  • Medisorb H.

 

Opatrunki z celulozy bakteryjnej

Są one wciąż niezbyt popularne w aptekach. Natomiast być może należy postrzegać je jako produkty, które niebawem zrewolucjonizują  leczenie ran. Posiadają wiele korzystnych cech, które pokrywają się z definicją idealnego opatrunku.

Celuloza bakteryjna należy do nanomateriałów otrzymywanych dzięki procesom biotechnologicznym. Ten polisacharyd wytwarzany przez bakterie ma wiele zalet w porównaniu z celulozą roślinną. Należy do nich mniejszy przekrój poprzeczny włókien, wysoki stopień krystaliczności i brak zanieczyszczeń (hemiceluloza czy lignina). Najwydajniejszym producentem celulozy bakteryjnej są szczepy gram-ujemne bakterii tlenowych Gluconacetobacter xylinus. W warunkach laboratoryjnych, aby mieć dostęp do tlenu, syntezują białą, skóropodobną, silnie uwodnioną membranę związaną z komórkami.

Membrana wytworzona z celulozy bakteryjnej jest półprzezroczysta, półprzepuszczalna i nanoporowa. Cechy te zapewniają wymianę gazową, parowanie nadmiaru wilgoci oraz hamują penetrację drobnoustrojów przez ranę.

Opatrunki z celulozy bakteryjnej charakteryzują się:

  • Wysoką zawartością wody,
  • Ściśle dopasowują się do kształtu i rozmiaru ran,
  • Zdolnością wchłaniania wysięku i zapewnienie wymiany gazowej,
  • Nie przywierają do rany,
  • Łagodzą ból w trakcie gojenia.

Przykładem opatrunków należących do tej grupy są:

  • Suprasorb X,
  • Suprasorb X + PHMB,
  • CelMat Face H/Eye H,
  • CelMat Wound.

Produkty z serii CelMat są na rynku w postaci masek, o kształcie dopasowanym do twarzy. Znajdują zastosowanie w pielęgnacji skóry twarzy, jak również wspomagają gojenie ran tych okolic ciała. Produkty CelMat Wound przeznaczone są do opatrywania oparzeń, owrzodzeń i ran przewlekłych.

 

Piśmiennictwo:

  • Bialik-Wąs, K., & Pielichowski, K. (2011). Polimerowe opatrunki hydrożelowe dla zastosowań biomedycznych. Czasopismo Techniczne. Chemia108(2-Ch), 39-52.
  • Jachowicz, R. (Ed.). (2016). Farmacja praktyczna. Wydawnictwo Lekarskie PZWL.
  • Kubiak, K., Kalinowska, H., Peplinska, M., & Bielecki, S. (2009). Celuloza bakteryjna jako nanobiomaterial. Postępy Biologii Komórki. Suplement, (25), 85-98.
REKLAMA
REKLAMA

Jak oceniasz artykuł?

Twoja ocena: Jeszcze nie oceniłeś/aś artykułu

Udostępnij tekst w mediach społecznościowych

0 komentarzy - napisz pierwszy Komentujesz jako gość [ lub zarejestruj]