Niestrawność – czym jest i jak może pomóc farmaceuta?

Zbliża się wspaniały okres świąt, kiedy wspólnie z naszymi bliskimi zasiądziemy do wigilijnej wieczerzy. Na stole pojawi się 12 potraw, które zgodnie z dobrym obyczajem należy spróbować. Okoliczności te sprzyjają pojawieniu się niestrawności. Jak możemy poradzić sobie z tą przykrą dolegliwością?

(for. shutterstock)

Definicja

Niestrawność inaczej nazywana dyspepsją to zespół objawów, które manifestują się ze strony górnej części przewodu pokarmowego. Dolegliwość ta zazwyczaj występuje w związku z pojawieniem się innej choroby. A zatem jest najczęściej związana z:

  • Zapaleniem błony śluzowej żołądka
  • Wrzodami żołądka
  • Wrzodami dwunastnicy
  • Refluksem żołądkowo-przełykowy

Występuje również termin medyczny, który wyróżnia jeszcze jedną, odrębną kategorię niestrawności – niestrawność niezwiązaną z wrzodami.

Objawy i przyczyny wystąpienia

Przyczyny wystąpienia niestrawności ściśle wiążą się z chorobą przy której występuje. W przypadku refluksu problemem jest niedomykalność dolnego zwieracza przełyku. Zapalenie żołądka wiąże się z obecnością H. pylori, stosowaniem leków sterydowych czy nadużywaniem alkoholu. Jeżeli chodzi o wrzody, to prawie wszystkie są spowodowane obecnością H. pylori, ale coraz częściej występują przez nadużywanie leków np. z grupy NLPZ.

Typy niestrawności:

  • Najczęściej – dyspepsja niezwiązana z chorobą wrzodową
  • Rzadziej – dyspepsja polekowa, towarzysząca wrzodom, zespołowi jelita drażliwego i chorobach dróg żółciowych
  • Bardzo rzadko – dyspepsja związana z rakiem żołądka i przełyku.

Objawy jakie pacjenci najczęściej wymieniają zgłaszając niestrawność to:

  • Niesprecyzowany dyskomfort w jamie brzusznej nad pępkiem
  • Odbijanie
  • Wzdęcia
  • Gazy
  • Uczucie pełności
  • Nudności i wymioty

Leczenie

Ważnym zadaniem stojącym przed farmaceutą jest wykluczenie groźniejszych chorób, które mogą powodować wystąpienie dyspepsji. Jeżeli pacjent potrzebuje czegoś na leczenie doraźnych skutków tej dolegliwości, to warto wiedzieć jakimi preparatami bez recepty dysponujemy.

Leki alkalizujące

Szybko i skutecznie neutralizują kwas żołądkowy, co przyczynia się do zmniejszenia nieprzyjemnego odczucia. Pacjenci często łączą dwie lub więcej soli o działaniu alkalizującym. Zaletą jest, także dobra tolerancja. Warto jednak pamiętać, że stosując je, mogą wystąpić objawy niepożądane, do których należą zaparcia i biegunka.

Mogą one wchodzić w interakcje z innymi lekami, poprzez zmianę wchłaniania w jelitach. Należy zachować minimum jednogodzinną przerwę przed przyjęciem innych preparatów. Stosowane zazwyczaj u dzieci powyżej 12 roku życia.

Alginiany

Są to leki pierwszego wyboru u pacjentów, którym dolega zgaga i refluks. Działanie polega na wytworzeniu ochronnej warstwy żelu o odczynie niemalże obojętnym, która zapobiega cofaniu się treści żołądkowej do przełyku. Skuteczność wynika z właściwości fizyko-chemicznych, a efekt leczniczy w świetle badań jest lepszy niż w przypadku leków alkalizujących, ale słabszy, niż inhibitorów pompy protonowej i blokerów receptorów H2.

Najlepiej podawać je po posiłku oraz przed snem. Dozwolone u kobiet w ciąży, uważane za bezpieczne i niewywołujące istotnych klinicznie interakcji.

Antagoniści receptorów H2

Ta grupa leków blokuje receptory histaminowe typu 2, znajdujące się w komórkach okładzinowych żołądka. Skutkuje to zatrzymaniem wydzielania kwasu solnego. Nie ma wątpliwości, że preparaty te zapisywane przez lekarza są skuteczne, natomiast wciąż brakuje badań w przypadku dawek dostępnych bez recepty.

Stosowane są u pacjentów powyżej 16 r. życia, są względnie bezpieczne i nie wywołują istotnych klinicznie działań niepożądanych. Do najczęściej stosowanych leków tej grupy zalicza się famotydynę i ranitydynę.

Inhibitory pompy protonowej

Badania udowadniają, że IPP są bardziej skuteczne niż antagoniści receptorów H2 w leczeniu objawów dyspeptycznych. Działają one poprzez wybiórcze hamowanie pompy protonowej, przez co silnie i długotrwale hamują zmniejszanie wydzielania kwasu żołądkowego.

Leki te powinny być stosowane powyżej 18 r. życia. Do preparatów bez recepty zalicza się omeprazol i pantoprazol. Pierwszy z nich charakteryzuje się wywoływaniem znacznej ilości działań niepożądanych. Metabolizowany jest przez izoenzymy cytochromu P450, stąd może powodować interakcje z innymi lekami. Dawka omeprazolu wynosi 2 tabletki po 10 mg. Pantoprazol występuje w wielu preparatach OTC, nie stwierdzono interakcji z lekami metabolizowanymi przez cytochrom P-450.

 

Bibliografia:

  • Rutter, P., Pluta, J. J., Zagrodnik, M., & Błaszczyna, N. (2018). Opieka farmaceutyczna: objawy, rozpoznanie i leczenie. Elsevier Urban & Partner.
  • https://www.pfm.pl
  • https://bazalekow.mp.pl
Podobał się artykuł? Podziel się!
Share on Facebook
Facebook
Share on LinkedIn
Linkedin
Tweet about this on Twitter
Twitter
Email this to someone
email
19 komentarzy
avatar
Komentujesz jako gość!
Kamil Lewandowski 2018-12-21 18:02:30
Kompletnie nie pasują mi przytoczone grupy leków do objawów. Gazy, wzdęcia, uczucie pełności?
Karolina Przybyszewska 2018-12-21 18:10:32
Już zaczynaja się pytania o tego typu preparaty, sezon uważam za rozpoczęty ;)
JJJolcia 2018-12-21 21:44:43
dlatego zamiast zaopatrywac sie w preparaty lagodzace objawy przejedzenia zastosowac UMIAR
Aneta Grzesiak 2018-12-23 19:52:55
święta tuż tuż najwyższa pora się zabezpieczyć na przejedzenie :)
Agnieszka Jędrzejczak 2018-12-22 20:10:42
niestrawnosci , wzdecia , ból brzucha , to problemy dnia codziennego staramy sie pomagac jak najlepiej sie da
Agnieszka Jędrzejczak 2018-12-22 20:12:47
Na stole wigilijnym nie zabraknie takich własnie jak grzyby , kapusta , które powoduja wzdęcia i niestrawnosci .
Aleksandra Rutkowska 2018-12-24 01:22:37
Jeśli jemy wszystko z umiarem to niestrawność nam niestraszna. Zawsze warto pamiętać o ruchu np spacerze bo świątecznym obzarstwie lub ratować się miętą i innymi znanymi sposobami ;)
Agata Godos 2018-12-22 20:18:12
No, ale z drugiej strony- raz w roku można wytrzymać takie objawy 😶😋
Sylwia Bogiel 2018-12-22 21:16:15
rzekłabym można i nawet należy :) bo jak tu odmówić babci Marysi skoro od tygodnia w kuchni pitrasiła
Karolina Przybyszewska 2018-12-25 20:18:40
Właśnie. Na co dzień nie jada się takich smakołyków to święta dobra do tego okazja. I wszyscy wiedza czym to się kończy a jednak sobie nie odmawiają :)
Iwona Napierała 2018-12-26 10:53:41
co prawda to prawda:) sie nie ryzykuje to sie nie pije szampana
JJJolcia 2018-12-26 14:25:11
wszystko potwierdzam jest przepyszne i ciezkostrawne zatem dzis proponuje zaczac jakis poswiateczny detoks
Agata Godos 2018-12-25 22:20:52
Dlatego, chociaż raz w roku trzeba sobie dogodzić w taki sposób- polecam potem długi spacer😶
Aleksandra Rutkowska 2018-12-25 23:54:42
Nawet dwa, bo święta wielkanocne łatwiej strawne nie są ;)
Agata Godos 2018-12-27 21:58:47
Czas na detoks- czas powyjadać to co zostało🤣
Aleksandra Rutkowska 2018-12-28 07:59:07
Detoks najlepiej zacząć od nowego roku i dotrwać w nim do tłustego czwartku :p
JJJolcia 2018-12-27 22:55:06
a znowu Sylwester i Nowy Rok przed nami, cale szczescie ze troszke tanca do tego to bedzie latwiej dla zoladka