Nebulizatory i komory inhalacyjne – jak wybrać?

Wybór nebulizatora uwzględniać powinien zarówno zalecone leczenie, wiek pacjenta i jego stan zdrowia, ale także preferowany sposób aplikacji. Poza samym nebulizatorem ważne są także dołączone do niego akcesoria. U niemowląt i dzieci do 3 roku życia zaleca się stosowanie maski ustno-nosowej. U starszych dzieci, młodzieży i dorosłych wskazany będzie ustnik, gdyż przy używaniu maski dochodzi do zmniejszenia depozycji leku o 13–22%, a także osadzania się leku w okolicach oczu i związanych z tym działań niepożądanych [2].

nebulizator, inhalator jak wybrać
Czy dziewczynka na zdjęciu leczy się skutecznie? fot. shutterstock

Inhalatory pneumatyczne

Do wyboru mamy nebulizatory pneumatyczne i ultradźwiękowe. Te pierwsze to przenośne lub stacjonarne aparaty wyposażone w pneumatyczną sprężarkę (kompresor) gazu. Sprężarka połączona jest z nebulizatorem, do którego tłoczony jest sprężony gaz. Nebulizator to pojemnik na roztwór leku, w którym płynna postać preparatu jest zamieniana na aerozol do inhalacji. Konstrukcja urządzenia sprawia, że jedynie najmniejsze cząstki opuszczają nebulizator jako frakcja leczniczego aerozolu. Wielkość wytwarzanych cząstek zależy m.in. od szybkości przepływu gazu, a ta z kolei jest uzależniona od ciśnienia wytwarzanego w aparacie. Im szybciej gaz przepływa przez nebulizator (tj. pod większym ciśnieniem), tym mniejsza jest średnica rozproszonych cząstek i krótszy czas inhalacji [2].

Inhalatory ultradźwiękowe

Inhalatory ultradźwiękowe są z kolei urządzeniami, w których rolę nebulizatora spełnia komora główna inhalatora. Aparaty te wytwarzają cząstki aerozolu rzędu <5μm z szybkością w zakresie 1–2 ml/min. Pracują cicho, nie oziębiają wdychanego aerozolu i nie wymagają dużej objętości początkowej roztworu. Głównym elementem tych urządzeń jest generator drgań ultradźwiękowych. O wielkości uzyskanych cząstek decyduje długość i częstotliwość drgań ultradźwiękowych (zależność jest odwrotnie proporcjonalna) oraz właściwości fizykochemiczne postaci leku. Produkowany aerozol ma dużą gęstość, dzięki czemu – w odróżnieniu od nebulizatorów pneumatycznych – do dróg oddechowych w tym samym czasie trafi większa ilość leku [2].  

Inhalatory pneumatyczne są relatywnie proste w obsłudze i mogą być stosowane przez pacjentów w każdym wieku, również leżących. Co bardzo ważne, możemy zastosować w nich wszystkie leki i substancje lecznicze. Ich wadą może być jednak głośny tryb pracy, dłuższy czas wykonywania nebulizacji (w porównaniu z nebulizatorem ultradźwiękowym),  konieczność prawidłowego czyszczenia i dezynfekowania (nie z zastosowaniem silnych detergentów) oraz wymiany części po określonym czasie użytkowania.  Nebulizacja z zastosowaniem nebulizatora ultradźwiękowego przebiega z kolei szybciej. Z drugiej jednak strony inhalatory ultradźwiękowe produkują aerozol o dużej gęstości, co może podrażnić układ oddechowy. Pamiętajmy także, że ultradźwięki mogą niekorzystnie wpływać na niektóre cząsteczki substancji leczniczych, w związku z czym nie wszystkie leki mogą zostać zaaplikowane drogą wziewną z zastosowaniem nebulizatora ultradźwiękowego [2,3].

MMAD – czy jest ważne?

Ważnym aspektem, jaki powinniśmy wziąć pod uwagę przy wyborze nebulizatora jest parametr MMAD. MMAD to średnia aerodynamiczna wielkość cząsteczek. Co najmniej połowa cząsteczek wytworzonych przez nebulizator ma wielkość mniejszą lub równą podanej wartości. Dlaczego parametr ten jest tak istotny? Od wielkości wytworzonych cząsteczek zależy bowiem miejsce wchłaniania leku w drogach oddechowych.

> 8 μm – wchłanianie w górnych drogach oddechowych np. nosie, gardle.

5 – 8 μm – wchłanianie w tchawicy i dużych oskrzelach.

2 – 5 μm – wchłanianie w oskrzelach i oskrzelikach.

0,5 – 3 μm – wchłanianie w pęcherzykach płucnych.

Komory inhalacyjne

Grupą urządzeń mających na celu poprawę efektywności terapii wziewnej oraz redukcję objawów niepożądanych są komory inhalacyjne. Należą do nich właściwe komory inhalacyjne (spacer devices), komory powietrzne (holder devices) oraz komory ze wstecznym przepływem (reverse flow devices) [4,5]. Najważniejsze korzyści wynikające z zastosowania komory powietrznej to brak konieczności koordynacji między wdechem a uwolnieniem leku z inhalatora (przydatne zwłaszcza u dzieci), zmniejszenie depozycji leku w jamie ustnej i gardle, poprawa dystrybucji i depozycji aerozolu w dolnych drogach oddechowych, zwiększenie frakcji cząstek drobnych oraz możliwość prowadzenia skutecznej aerozoloterapii u każdej grupie wiekowej [5]. Przykładem popularnych komór inhalacyjnych jest jednozastawkowy Volumatic® lub dwuzastawkowy Babyhaler® lub AeroChamber®. Obecnie częściej stosujemy urządzenia dwuzastawkowe, tzw. wdechowo-wydechowe, które zapobiegają wydostawaniu się aerozolu poza komorę. Dobór komory uwarunkowany jest jednak także rodzajem leku i w przypadku niektórych preparatów zastosowanie komory jednozastawkowej również będzie skuteczne.

Komu powinniśmy polecić zastosowanie komory inhalacyjnej? Szczególne korzyści z jej stosowania obserwuje się u dzieci w wieku 1-6 lat oraz chorych niewspółpracujących. U dzieci w wieku do 4 lat włącznie zalecane są komory jedno- lub dwuzastawkowe połączone z maseczką twarzową. U dzieci w wieku 4-7 lat lepiej, aby inhalacja odbywała się bezpośrednio z ustnika.  U dzieci powyżej 7 lat, młodzieży i dorosłych dobór komory zależy od preferencji chorego, a elementem warunkującym efektywność terapii jest technika inhalacji [5].

Czy wiesz jak rozpoznać astmę?

Jak rozpoznać astmę oskrzelową?

Piśmiennictwo:

1. Emeryk A, Pirożyński M., Najważniejsze problemy nebulizacji u dzieci, Alergia Astma Immunologia 2013, 18 (3): 140-144
2. Karolewicz B, Pluta J, Haznar D, Nebulizacja jako metoda podawania leków, Farm Pol, 2009, 65(4): 291-304
3. Doniec Z., Terapia inhalacyjna u dzieci, https://www.termedia.pl/f/f/c86fe4e5a859ffe83ee70af821164756.pdf
4. Pirożyński M., Delirium inhalacyjne, Pediatr Med Rodz 2015, 11 (4), p. 391–401
5. Emeryk A.: Komory inhalacyjne – co warto wiedzieć. Alergia, 2015, 1: 16-22

 

Podobał się artykuł? Podziel się!
Share on Facebook
Facebook
Share on LinkedIn
Linkedin
Tweet about this on Twitter
Twitter
Share on Google+
Google+
Email this to someone
email

Agnieszka Jeżewska-żylik

Farmaceutka i autorka artykułów o tematyce farmaceutycznej. Publikuje regularnie w magazynie MGR.FARM.

0 komentarzy
avatar
Komentujesz jako gość!

Brak komentarzy