REKLAMA

Nadciśnienie – prawidłowy pomiar i aktualne wytyczne

Nadciśnienie tętnicze jest najważniejszym czynnikiem ryzyka przedwczesnych zgonów. W Polsce na tę chorobę cierpi duży odsetek społeczeństwa, jednakże zdaje sobie z tego sprawę mniej niż połowa pacjentów. W diagnostyce oraz kontroli terapii tego schorzenia kluczową rolę odgrywa prawidłowy pomiar wartości ciśnienia tętniczego krwi.

(fot. shutterstock)

Rozpoznanie nadciśnienia

Według wytycznych ESC/ESH z 2018 r. nadciśnienie tętnicze rozpoznaje się, gdy ciśnienie tętnicze krwi wynosi co najmniej 140/90 mm Hg. Wartość ta odnosi się do pomiaru wykonanego w gabinecie. W przypadku pomiarów dokonywanych samodzielnie przez pacjenta w domu nadciśnienie diagnozowane jest wtedy, kiedy średnia z pomiarów wynosi co najmniej 135/85 mm Hg. Jeśli ciśnienie mierzone jest przez 24 godziny z wykorzystaniem holtera ciśnieniowego, wartości te wynoszą 135/85 mm Hg – w czasie dnia, 120/70 mm Hg – w nocy oraz 130/80 mm Hg – średni wynik przez całą dobę.

REKLAMA
REKLAMA

 

Klasyfikacja nadciśnienia

Tabela przedstawia klasyfikację nadciśnienia tętniczego i innych kategorii ciśnienia tętniczego według aktualnych wytycznych europejskich (2018 r.)

Rodzaj ciśnienia/nadciśnienia tętniczego Skurczowe ciśnienie tętnicze [mm Hg]   Rozkurczowe ciśnienie tętnicze [mm Hg]
optymalne < 120 i < 80
prawidłowe 120-129 i/lub 80-84
wysokie prawidłowe 130-139 i/lub 85-89
nadciśnienie tętnicze 1 stopnia 140-159 i/lub 90-99
nadciśnienie tętnicze 2 stopnia 160-179 i/lub 100-109
nadciśnienie tętnicze 3 stopnia ≥ 180 i/lub ≥ 110
izolowane skurczowe nadciśnienie tętnicze ≥ 140 i < 90

 

Amerykańskie wytyczne

Nowe amerykańskie wytyczne postępowania w nadciśnieniu tętniczym zostały ogłoszone podczas kongresu American Heart Association w 2017 roku. Największą wprowadzoną zmianą było obniżenie wartości progowej rozpoznania nadciśnienia ze 140/90 mm Hg na 130/80 mm Hg. Spowodowało to znaczny wzrost osób ze zdiagnozowanym nadciśnieniem tętniczym. W Stanach Zjednoczonych za ciśnienie prawidłowe uznaje się wartości <120/80 mm Hg. Podczas leczenia dąży się do uzyskania wartości ciśnienia niższych niż 130/80 mm Hg. Natomiast u starszych pacjentów celem jest ciśnienie skurczowe poniżej 130 mm Hg.

 

Cele leczenia

Podstawowym celem terapii pacjenta z nadciśnieniem tętniczym jest zmniejszenie śmiertelności oraz globalnego ryzyka powikłań sercowo-naczyniowych i nerkowych. Na początku terapii u wszystkich pacjentów dąży się do obniżenia ciśnienia tętniczego poniżej wartości 140/90 mm Hg. Następnie, u większości pacjentów należy dalej obniżać ciśnienie do wartości niższych od 130/80 mm Hg. Trzeba pamiętać o tym, że optymalne cele hipotensyjne są zależne od wieku i współistniejących chorób.

Leczenie farmakologiczne

W większości przypadków nadciśnienia tętniczego terapię rozpoczyna się od preparatów z pięciu podstawowych grup leków hipotensyjnych, tak zwanych I rzutu. Został udowodniony korzystny wpływ tych leków na redukcję śmiertelności sercowo-naczyniowej lub ryzyka incydentów sercowo-naczyniowych. Do tej grupy należą: diuretyki tiazydowe/tiazydopodobne, β-adrenolityki, antagoniści wapnia, inhibitory konwertazy angiotensyny oraz leki blokujące receptor AT1 dla angiotensyny II. Substancje lecznicze z innych grup wykorzystywane są wtedy, gdy wymaga tego stan pacjenta.

Najczęściej stosuje się dwa leki obniżające ciśnienie krwi. Monoterapia stosowana jest tylko w określonych przypadkach. Pojedyncze leki hipotensyjne można zastosować u pacjentów powyżej 80 roku życia oraz u pacjentów z nadciśnieniem pierwszego stopnia, którzy charakteryzują się niskim ryzykiem sercowo-naczyniowym.

 

Rodzaje ciśnieniomierzy

Aparaty rtęciowe – nie są już dostępne w sprzedaży, jednakże prawo nie zabrania używania nabytych wcześniej urządzeń tego rodzaju. Prawidłowo wykonane pomiary takim sprzętem dają bardzo wiarygodne wyniki. Niestety są one trudniejsze w obsłudze niż ciśnieniomierze elektroniczne.

Ciśnieniomierze ze wskaźnikami zegarowymi – różnią się od aparatów rtęciowych jedynie sposobem prezentacji wyniku. Pomiar wykonuje się w taki sam sposób.

Aparaty elektroniczne na ramię – mogą być półautomatyczne (mankiet pompuje się ręcznie za pomocą gruszki) lub automatyczne. Są bardzo proste w obsłudze, dlatego pacjenci często wybierają ten typ ciśnieniomierza.

Aparaty elektroniczne na nadgarstek – również są bardzo wygodne do codziennych, domowych pomiarów. Jednak trzeba pamiętać o tym, że są one uważane za mniej dokładne i tylko niewiele modeli jest polecanych.

 

Jak prawidłowo wykonać pomiar?

Prawidłowo wykonany pomiar ciśnienia krwi odgrywa kluczową rolę w rozpoznaniu nadciśnienia tętniczego, a także w ocenie skuteczności prowadzonej terapii. Powinien być wykonany za pomocą urządzenia posiadającego certyfikat. Listę aparatów posiadających certyfikat można znaleźć na stronie Polskiego Towarzystwa Nadciśnienia Tętniczego.

Uzyskanie wiarygodnego wyniku z wykorzystaniem ciśnieniomierza naramiennego wymaga stosowania określonych zasad:

  • Rozmiar mankietu powinien być dobrany do wielkości ramienia pacjenta
  • Minimum 30 minut przed pomiarem nie wolno pić kawy i palić papierosów
  • Bezpośrednio przed pomiarem pacjent powinien odpocząć przez kilka minut
  • Ciśnienie należy mierzyć w pozycji siedzącej z mankietem na wysokości serca
  • Wykonuje się po 2 pomiary w kilkuminutowych odstępach, bezpośrednio przed przyjęciem leków, natomiast rano, przed pierwszym posiłkiem
  • W przypadku wykonywania badania po raz pierwszy, pomiaru trzeba dokonać na obu ramionach, natomiast kolejne wykonuje się na tym, na którym zmierzona wartość ciśnienia była wyższa

W przypadku stosowania ciśnieniomierza sprężynowego dodatkowo wymagana jest znajomość zasad dotyczących techniki pomiaru:

  • Pompowanie powietrza w mankiecie do ciśnienia o 30 mm Hg wyższego od słyszalnych tonów (wyczuwalnego tętna)
  • Wypuszczanie powietrza z prędkością 2 mm Hg na sekundę
  • Za ciśnienie skurczowe uznaje się moment pojawienia się pierwszego tonu przy opróżnianiu mankietu
  • Za ciśnienie rozkurczowe uznaje się moment zaniku słyszalności ostatniego tonu przy opróżnianiu mankietu
  • Pomiar tętna powinien być dokonany po drugim pomiarze ciśnienia krwi

Kiedy pomiar wykonywany jest ciśnieniomierzem nadgarstkowym istotne jest, aby nie opuszczać badanej ręki. Nadgarstek z aparatem powinien opierać się o przednią powierzchnię klatki piersiowej na poziomie serca.

 

Bibliografia:

  1. Zasady postępowania w nadciśnieniu tętniczym — 2015 rok Wytyczne Polskiego Towarzystwa Nadciśnienia Tętniczego
  2. Wytyczne Europejskiego Towarzystwa Kardiologicznego i Europejskiego Towarzystwa Nadciśnienia Tętniczego 2018
  3. http://naukawpolsce.pap.pl/aktualnosci/news%2C29526%2Ceksperci-polowa-sposrod-ponad-105-mln-polakow-nie-wie-ze-ma-nadcisnienie
  4. https://biuletyn.servier.pl/35371/wytyczne-accaha-2017-redefinicja-nadcisnienia-tetniczego
  5. https://www.mp.pl/pacjent/nadcisnienie/informacje/cisnienie_nadcisnienie/58712,jakim-aparatem-mierzyc-cisnienie-tetnicze
REKLAMA

Patrycja Ciabach

Jestem studentką IV roku farmacji na Uniwersytecie Medycznym w Poznaniu. Interesują mnie tematy związane z farmacją kliniczną i recepturą. W wolnym czasie jeżdżę na rolkach lub rysuję. Kocham zwierzęta i podróżowanie.

REKLAMA

Jak oceniasz artykuł?

Twoja ocena: Jeszcze nie oceniłeś/aś artykułu

Udostępnij tekst w mediach społecznościowych

0 komentarzy - napisz pierwszy Komentujesz jako gość [ lub zarejestruj]