Aptekarz.pl > Choroby i dolegliwości > Cukrzyca > Mounjaro- nowy lek w leczeniu otyłości

Mounjaro- nowy lek w leczeniu otyłości

05-02-2024 11:10:29

Mounjaro, czyli tirzepatyd, to najnowszy lek przeciwcukrzycowy, od niedawna dostępny w Polsce. Podobnie jak stosowane już od kilku lat, analogi GLP-1, podawany jest podskórnie, z częstotliwością raz w tygodniu. Czym różni się od dobrze już znanych analogów GLP-1? Czy ma szansę wyprzeć je z terapii i zastąpić popularny Ozempic? Mechanizm działania tirzepatydu Tirzepatyd, to długo […]

Mounjaro- nowy lek w leczeniu otyłości (fot. shutterstock)

Mounjaro, czyli tirzepatyd, to najnowszy lek przeciwcukrzycowy, od niedawna dostępny w Polsce. Podobnie jak stosowane już od kilku lat, analogi GLP-1, podawany jest podskórnie, z częstotliwością raz w tygodniu. Czym różni się od dobrze już znanych analogów GLP-1? Czy ma szansę wyprzeć je z terapii i zastąpić popularny Ozempic?

Mechanizm działania tirzepatydu

Tirzepatyd, to długo działający, podwójny agonista receptorów polipeptydu insulinotropowego zależnego od glukozy (GIP) oraz glukagonopodobnego peptydu-1 (GLP-1).

Insulinotropowe hormony jelitowe (czyli inkretyny) pełnią istotną rolę w homeostazie glukozy u osób zdrowych. U osób chorujących na cukrzycę typu II, dochodzi jednak do upośledzenia działania inkretyn, w wyniku zaburzonej czynności wydzielniczej trzustki.

GIP i GLP-1 działają w sposób zsynchronizowany, pobudzając wydzielanie insuliny z komórek trzustki, w sposób zależny od aktualnej glikemii.

Dzięki podwójnemu mechanizmowi działania, tirzepatyd jest bardzo skuteczny w kontroli glikemii – zarówno na czczo jak i po posiłkach. Reguluje apetyt, zmniejsza uczucie głodu i przyspiesza wystąpienie uczucia sytości. Z tego powodu pacjent zmniejsza spożycie pokarmów, a tym samym dochodzi do utraty masy ciała oraz zmniejszenia tkanki tłuszczowej w organizmie.

Mounjaro- wskazania do stosowania

Mounjaro jest wskazany do stosowania w przypadku niedostatecznie kontrolowanej cukrzycy typu 2: w monoterapii, gdy stosowanie metforminy z różnych przyczyn jest przeciwwskazane oraz w terapii skojarzonej z innymi lekami przeciwcukrzycowymi.

Drugim wskazaniem do stosowania tirzepatydu, jest kontrola masy ciała (odchudzanie) w połączeniu z dietą i zwiększoną aktywnością fizyczną. Ten produkt leczniczy zaleca się pacjentom o BMI powyżej 30, lub w przedziale 27 – 30, jeśli występuje, co najmniej jedna choroba współistniejąca z nadwagą.

W porównaniu z analogami GLP-1 – w charakterystyce produktu leczniczego tirzepatydu, zapisane są dwa wskazania – zarówno cukrzyca jak i kontrola masy ciała. Z kolei semaglutyd, dulaglutyd oraz liraglutyd wskazane są wyłącznie w terapii cukrzycy.

Mounjaro- jak wygląda dawkowanie?

Tirzepatyd stosuje się raz na tydzień, w formie podskórnej. Nie jest dostępny w formie automatycznych wstrzykiwaczy, dlatego pacjent powinien zaopatrzyć się w dodatkowe igły i strzykawki.

Początkowa dawka wynosi 2,5 mg, po 4 tygodniach dawka powinna zostać zwiększona do 5 mg na tydzień. Jeśli to konieczne, po upływie kolejnych 4 tygodni, dawkę można zwiększyć o kolejne 2,5 mg. Maksymalna dawka wynosi 15 mg/tydzień. Dawki te są zatem dużo wyższe niż analogów GLP-1.

Semaglutyd stosuje się w dawce początkowej 0,25 mg na tydzień do maksymalnie 2 mg tygodniowo.

Dulaglutyd dawkuje się od 0,75 mg na tydzień do 1,5 mg na tydzień.

Liraglutyd z kolei, podaje się codziennie – w dawce od 0,6 mg – 1,8 mg.

Mounjaro- skutki uboczne stosowania

Podobnie jak w przypadku analogów GLP-1, tirzepatyd może dawać działania niepożądane, szczególnie na etapie zwiększania dawki, które zmniejszają się w miarę upływu czasu i kontynuacji terapii.

W skojarzeniu z insuliną może dojść do nudności lub biegunki, a w połączeniu z pochodnymi sulfonylomocznika – u pacjenta może rozwinąć się hipoglikemia (bardzo często).

Hipoglikemia może wystąpić także w skojarzeniu z metforminą lub inhibitorem SGLT2, dlatego pacjenci rozpoczynający terapię tirzepatydem, powinni zdecydowanie częściej kontrolować poziom glikemii.

Do innych działań niepożądanych, które mogą wystąpić często – należy wypadanie włosów, bóle brzucha, niestrawność, refluks i inne objawy dyspeptyczne a także uczucie zmęczenia i osłabienia.

Profil bezpieczeństwa tego leku jest jednak zadowalający, a działania niepożądane dotyczą głównie przewodu pokarmowego. Oczywiście należy zdawać sobie sprawę z tego, że odległe działania (np. związane ze zwiększonym ryzykiem występowania nowotworów) poznamy dopiero za kilka lat.

Skuteczność w leczeniu cukrzycy i otyłości

Skuteczność tirzepatydu została udowodniona w pięciu badaniach klinicznych. Oprócz poprawy kontroli cukrzycy typu II, tirzepatyd odgrywa istotną rolę w leczeniu otyłości. Po 72 tygodniach stosowania tego leku, zaobserwowano u pacjentów obniżenie masy ciała od 15 do 20,9%, w zależności od zastosowanej dawki.

Lek ten odgrywa też pozytywną rolę w poprawie metabolizmu komórek beta trzustki oraz insulinowrażliwości. Tirzepatyd obniża poziom glukagonu na czczo silniej niż sam analog GLP-1 – dulaglutyd.

Tirzepatyd zapowiada się obiecująco, jednak póki co – jego cena może stanowić barierę dla części pacjentów. Podobnie jak analogi GLP-1 – nie jest refundowany w Polsce. Cena za 2,5 mg tej substancji wynosi od 250 zł wzwyż.

Autor: mgr farm. Anna Janaszkiewicz

Źródła:

1. https://podyplomie.pl/medycyna/26257,leki-inkretynowe-w-terapii-skojarzonej-co-dziala-najskuteczniej-i-kiedy

2. https://www.mp.pl/pacjent/leki/subst.html?id=6247

3. https://www.ptfarm.pl/download/?file=File%2FFarmacja+Polska%2F2023%2F5%2F05_SZ_Tirzepatyd_n.pdf

4. Karta Charakterystyki Produktu Leczniczego Mounjaro

5. Karta Charakterystyki Produktu Leczniczego Ozempic

6. Karta Charakterystyki Produktu Leczniczego Trulicity

7. Karta Charakterystyki Produktu LeczniczegoVictoza

Jak oceniasz artykuł?

Twoja ocena: Jeszcze nie oceniłeś/aś artykułu

Udostępnij tekst w mediach społecznościowych

0 komentarzy - napisz pierwszy Komentujesz jako gość [ lub zarejestruj]

Wynalazca plastrów nikotynowych: Całe życie zastanawiałem się, dlaczego ludzie palą!

[Artykuł sponsorowany]

Murray Jarvik urodził się 1 czerwca 1923 r. w Nowym Jorku. Ukończył m.in. Uniwersytet Kalifornijski w San Francisco. Przez całe życie cierpiał na problemy z sercem. Jego kłopoty zdrowotne rozpoczęły się od ciężkiego przypadku gorączki reumatycznej, gdy miał 12 lat. Później w wieku 28 lat zachorował na polio, a w 1992 r. zdiagnozowano u niego raka płuc. Nowotwór udało się wyleczyć.1,2

W całej tej historii warto wspomnieć, że naukowiec nigdy nie palił papierosów. W trakcie licznych pobytów w szpitalach obserwował jednak pacjentów, którzy zmagali się z nałogiem i objawami odstawienia papierosów. To wtedy w jego głowie zrodził się pomysł na inny, bezpieczniejszy sposób dostarczania nikotyny do organizmu, który zniweluje chęć sięgania po papierosa u osób, które powinny natychmiast wyjść z nałogu.1,2 Motywacji do działania dostarczała mu również żona, nałogowa palaczka.1

Nikotyna w terapii leczenia uzależnienia

Murray Jarvik rozpoczął badania nad wchłanianiem nikotyny przez skórę i jej wpływem na organizm ludzki od obserwowania rolników zajmujących się zbieraniem tytoniu. Nie mógł jednak uzyskać zgody na prowadzenie badań na pacjentach. W końcu wraz ze swoim kolegą z Uniwersytetu Kalifornijskiego, Jedem Rosem, zaczęli prowizoryczne plastry testować na sobie. Po latach, w jednym z wywiadów Javik wspominał: „Nałożyliśmy tytoń na skórę i czekaliśmy, co się stanie. Nasze tętno wzrosło, zaczęła skakać adrenalina, to wszystko przytrafia się palaczom”. 4

Badania Jarvika i Rose doprowadziły do wynalezienia plastra nikotynowego na początku lat 90. Sześć lat później Agencja ds. Żywności i Leków (FDA) zatwierdziła ich sprzedaż jako leku bez recepty. Murray Jarvik dożył później starości. Zmarł 8 maja 2008 roku w wieku 84 lat.2

Plaster nikotynowy dzisiaj

Plaster nikotynowy dziś jest szeroko stosowany jako podstawowy element Nikotynowej Terapii Zastępczej. Dostarcza on nikotynę bezpośrednio przez skórę do organizmu, aby złagodzić potrzebę zapalenia papierosa i stopniowo rzucić palenie. Działa do 16 godzin i – w przeciwieństwie do papierosów czy e-papierosów – nie zawiera tysięcy substancji kancerogennych.5

Co warto zapamiętać na temat Nikotynowej Terapii Zastępczej?

• Nikotynowa Terapia Zastępcza to najlepiej przebadana farmakologiczna forma wsparcia rzucania palenia: ponad 150 badań klinicznych 6, w trakcie których przebadano około 65 tysięcy pacjentów 7, badania dostępne w Cochrane Library.

• NTZ to jedyna, dostępna bez recepty, terapia rekomendowana przez WHO (Essential Medicines List). Na liście znajdują się zarówno plastry, gumy, tabletki, jak i spray.3

• NTZ zwiększa szansę na rzucanie palenia o 50% do 60%.8

• Jednoczesne stosowanie plastra nikotynowego i innego rodzaju NTZ (szybko działającego, np. guma do żucia, tabletka do ssania, spray) zwiększa o 15% do 36% prawdopodobieństwo, że dana osoba rzuci palenie, niż gdyby użyła tylko jednego rodzaju produktu NTZ.7

• NTZ może być używana w grupach pacjentów ze szczególnymi potrzebami (kobiety w ciąży i karmiące piersią pod nadzorem lekarza10, pacjenci z chorobami serca i po przebytym zawale11, pacjenci z chorobami układu oddechowego, w tym POChP12, pacjenci z innymi uzależnieniami np. od alkoholu13.

Dowiedz się więcej na temat produktów Nikotynowej Terapii Zastępczej.

Literatura

  1. Weber, Bruce (2008-05-13). „Murray Jarvik, 84, Whose Research Helped Lead to Nicotine Patch, Dies”New York Times. Retrieved 2008-05-26.
  2. Wikipedia. Dostep 21.05.2024 r. https://en.wikipedia.org/wiki/Murray_Jarvik
  3. WHO model list of essential medicines – 22nd list, 2021, 30 September 2021, WHO/MHP/HPS/EML/2021.02, dostęp https://www.who.int/publications/i/item/WHO-MHP-HPS-EML-2021.02, 21.05.2024 r.
  4. Obituary: Murray E. Jarvik, 84, UCLA pharmacologist, nicotine patch inventor, dostęp: https://www.uclahealth.org/news/release/obituary-murray-e-jarvik-84-ucla-pharmacologist-nicotine-patch-inventor
  5. Edyta Budzyńska, Stefanie Sielemann, Jarosław Puton, Alexander L.R.M. Surminski, Analysis of e-liquids for electronic cigarettes using GC-IMS/MS with headspace sampling, Talanta, Volume 209, 2020, 120594, ISSN 0039-9140, https://doi.org/10.1016/j.talanta.2019.120594.
  6. SteadL.F., PereraR., BullenC. et al. Nicotinereplacementtherapyfor smoking cessation// CochraneDatabase Syst. Rev. 2012. Issue11.
  7. Hartmann‐BoyceJ, ChepkinSC, YeW, BullenC, Lancaster T. Nicotinereplacementtherapyversus controlfor smoking cessation. CochraneDatabase of SystematicReviews2018, Issue5.
  8. W porównaniu do pacjentów otrzymujących placebo lub bez leczenia za Hartmann‐Boyce J, Chepkin SC, Ye W, Bullen C, Lancaster T. Nicotine replacement therapy versus control for smoking cessation. Cochrane Database of Systematic Reviews 2018, Issue 5. Art. No.: CD000146. DOI: 10.1002/14651858.CD000146.pub5.
  9. Lindson N, et al. Different doses, durations and modes of delivery of nicotine replacement therapy for smoking cessation. Cochrane Database Syst Rev. 2019 Apr 18;4(4):CD013308.
  10. Bała,Cedzyńska i in. Wytyczne leczenia uzależnienia od nikotyny. Rekomendacje, 2022. https://nil.org.pl/uploaded_files/art_1653901298_wytyczne-zun.pdf
  11. McRobbie H, Hajek P. Nicotine replacement therapy in patients with cardiovascular disease: guidelines for health professionals. Addiction. 2001 Nov;96(11):1547-51.
  12. Ellerbeck EF, Nollen N, Hutcheson TD, Phadnis M, Fitzgerald SA, Vacek J, Sharpe MR, Salzman GA, Richter KP. Effect of Long-term Nicotine Replacement Therapy vs Standard Smoking Cessation for Smokers With Chronic Lung Disease: A Randomized Clinical Trial. JAMA Netw Open. 2018 Sep 7;1(5):e181843. 
  13. Pharmacological Options for Smoking Cessation in Heavy-Drinking Smokers – PubMed (nih.gov).