REKLAMA
REKLAMA

Mniszek lekarski – przykładowe zastosowania

Mniszek lekarski (Taraxacum officinale) neleży do rodziny astrowate (Asteraceae), dawniej złożone (Compositae). Jest pospolicie występującą wieloletnią rośliną o grubym, pionowym korzeniu palowym. Znaną także jako mlecz, dmuchawiec, męska stałość, lwi ząb, wilczy ząb, dróżnik mleczowaty, pąpawa, mlecznica. 

(fot. shutterstock)

Polska nazwa pochodzi od łacińskiego zwrotu caput monachi oznaczającego mniszą głowę. Wynika to z tego, że wystarczy lekki podmuch wiatru, aby białe dno koszyczka kwiatowego było osłonięte tylko zeschniętymi listkami okrywy, co przypomina łysą głowę mnicha otoczoną resztkami włosów.

REKLAMA
REKLAMA

Surowiec i jego pozyskiwanie

Dawniej surowce pozyskiwane były jedynie ze stanu naturalnego, natomiast obecnie ze względu na duże zapotrzebowanie mniszek lekarski został przeniesiony do uprawy.

Z rośliny pozyskiwane są następujące surowce:

  • korzeń (Taraxaci radix),
  • korzeń z zielem (Taraxaci radix cum herba),
  • liść mniszka (Taraxaci folium),
  • kwiat mniszka (Taraxaci flos).

Zobacz preparaty wspomagające czynność wątroby!

Przy sprzyjającej pogodzie wszystkie mogą być suszone w suszarniach naturalnych, rozłożone cienką warstwą w miejscach zacienionych i przewiewnych. Prawidłowo wysuszony surowiec rozpoznaje się po barwie, która powinna być w przypadku kwiatów – żółta, natomiast ziela ‑ zielona. Korzeń na przełamie musi być biały z żółtym rdzeniem.

 

Składniki czynne

Poszczególne surowce pozyskiwane z mniszka lekarskiego różnią się zawartością składników aktywnych odpowiadających za ich działanie lecznicze. W korzeniu zawarte są:

  • gorzkie związki seskwiterpenowe,
  • triterpeny,
  • inulina,
  • fitosterole,
  • kwasy organiczne,
  • garbniki,
  • olejek eteryczny,
  • sole mineralne.

Natomiast liść mniszka lekarskiego zawiera poza związkami triterpenowymi i solami mineralnymi także:

  • flawonoidy,
  • fenolokwasy,
  • karotenoidy,
  • witaminy C i B.

Kwiaty podobnie jak liście zawierają flawoinoidy i karotenoidy oraz niewielkie ilości olejku eterycznego.

 

Działanie związków aktywnych

Ekstrakt z liści mniszka wykazuje działanie przeciwzapalne, co udowodnione zostało w badaniach in vitro. Ze względu na obecność flawonoidów in vivo wykazane zostało działanie moczopędne płynnego wyciągu z surowca. Przy zastosowaniu w dawce 8g/kg działa równie skutecznie co furosemid. Dodatkowo zawarty w nim potas uzupełnia zasoby tego pierwiastka w organizmie utracone wraz z moczem.

Zastosowanie oleju lnianego znajdziesz tutaj!

Mniszek lekarski pobudza wątrobę do wytwarzania żółci, dzięki czemu ułatwia trawienie tłuszczów. Wykazuje również działanie rozkurczające w obrębie przewodu pokarmowego, zapobiegając bolesnym skurczom jelit. Zwiększa wydzielanie soków trawiennych oraz sprzyja zwiększeniu odporności organizmu. Stosowany zewnętrznie przyspiesza regenerację skóry.

 

Zastosowanie surowców

Mniszek lekarski wchodzi w skład preparatów stosowanych zarówno wewnętrznie, jak i zewnętrznie. W pierwszym przypadku jest skuteczny w schorzeniach wątroby i woreczka żółciowego takich jak: wirusowe zapalenie wątroby, stany po zabiegach operacyjnych czy początkowe stadium kamicy żółciowej.

Znajduje także zastosowanie jako lek moczopędny w chorobach nerek i otyłości. Pomocniczo wykorzystywany jest w reumatyzmie i chorobach skórnych. Ze względu na działanie pobudzające wydzielanie soków trawiennych może być używany przy problemach trawiennych oraz w tzw. kuracjach wiosennych i jesiennych.

Natomiast zewnętrznie stosowane przetwory z kwiatów mniszka lekarskiego sprzyjają gojeniu się ran. W formie okładów przykładane są na uszkodzoną skórę. Łagodzą również stany zapalne jamy ustnej, gardła i oskrzeli.

 

Leczenie reumatoidalnego zapalenia stawów

Zawarty w korzeniu mniszka lekarskiego taraksasterol (TRA), jeden z pentacyklicznych triterpenów wykazuje działanie przeciwzapalne, co zostało udowodnione na różnych modelach badawczych. Nie została jednak potwierdzona jego skuteczność w leczeniu reumatoidalnego zapalenia stawów. Przeprowadzono badanie mające na celu potwierdzenie, że TRA może być wykorzystywany do łagodzenia postępu reumatoidalnego zapalenia stawów. Po pierwsze wykazano, że taraksasterol znacząco tłumił ekspresję cytokin prozapalnych, w tym czynnika martwicy nowotworu α (TNF-α), IL-6 i IL-8. Ponadto in vivo na myszach zapobiegał procesom zapalnym w tkankach stawowych. Podsumowując obecne odkrycia, sugerują, że TRA może być jednym ze związków stosowanych w terapii reumatoidalnego zapalenia stawów.

 

Leczenie cukrzycy typu 2

Mniszek lekarski w wielu krajach wykorzystywany jest w prewencji i leczeniu cukrzycy typu 2. Jego przeciwcukrzycowe właściwości przypisuje się zawartym w surowcu składnikom bioaktywnym takim jak: kwas cykorowy, taraksasterol, kwas chlorogenowy i laktony seskwiterpenowe. Korzeń mniszka lekarskiego zawiera dodatkowo inulinę, będącą fruktooligosacharydem. Spożycie tych węglowodanów sprzyja rozwojowi Bifidobakterii eliminujących patogeny w przewodzie pokarmowym. Inulina stymuluje układ odpornościowy, a tym samym hamuje nieprawidłowy wzrost komórek i może pomóc w normalizacji poziomu cukru we krwi.

 

Przeciwskazania do stosowania

Surowca nie powinny stosować pacjenci, u których stwierdzone zostały następujące schorzenia: niedrożność przewodów żółciowych, zapalenie dróg żółciowych, choroby wątroby, kamienie żółciowe, aktywna choroba wrzodowa, ropne stany pęcherzyka żółciowego, a także w przypadku zamknięcia jelita krętego.

Ze względu na zawartość w surowcu potasu i związane z tym ryzyko hiperkaliemii przeciwwskazane jest stosowanie liści mniszka u osób z niewydolnością nerek i serca.

Dodatkowo należy unikać kontaktu z niewysuszoną rośliną, ponieważ zawarty w niej ester β-glukapiranozylu kwasu taraksynowego może wywołać zapalenie skóry.

 

 

Bibliografia:

  1. Prawie wszystko o ziołach i ziołolecznictwie, M.E. Sanderski, wyd. Mateusz E. Sanderski, Podkowa Leśna 2015 r.;
  2. Leki pochodzenia naturalnego, pod redakcją naukową J. Nawrot i G. Nowaka, Uniwersytet Medyczny im.Karola Marcinkowskiego w Poznaniu, Poznań 2018 r.;
  3. Taraxasterol suppresses inflammation in IL-1β-induced rheumatoid arthritis fibroblast – like synoviocytes and rheumatoid arthritis progression in mice, Chen, J., Wu, W., Zhang, M., & Chen, C. (2019), International Immunopharmacology, 70, 274 ‑ 283;
  4. The Physiological Effects of Dandelion (Taraxacum Officinale) in Type 2 Diabetes, Wirngo, F. E., Lambert, M. N., & Jeppesen, P. B. (2016), The Review of Diabetic Studies: RDS, 13(2–3).
REKLAMA
REKLAMA

Jak oceniasz artykuł?

Twoja ocena: Jeszcze nie oceniłeś/aś artykułu

Udostępnij tekst w mediach społecznościowych

4 komentarze Komentujesz jako gość [ lub zarejestruj]

Kiedy w moim pobliżu zaczynaja pojawiać się takie cuda jak na zdjęciu od razu dopada mnie katar ;)
" Dodatkowo należy unikać kontaktu z niewysuszoną rośliną, ponieważ zawarty w niej ester β-glukapiranozylu kwasu taraksynowego może wywołać zapalenie skóry." Powiedzmy to dzieciom dla których to najładniejsze kwiatki ;)
U kogoś w dzieciństwie wywołało takie takie zapalenie? Ja sobie nie przypominam.
Pewnie u niewielu ale jeśli wywołuje to pewnie w przypadku kontaktu z dużą ilością.

Szanowni Państwo,

Farmacja.net sp. z o. o. przetwarza Twoje dane osobowe zbierane w Internecie, w tym informacje zapisywane w plikach cookies, w celu personalizacji treści oraz reklamy, udostępniania funkcji mediów społecznościowych oraz analizowania ruchu w Internecie.

Kliknij „Zatwierdź i przejdź do serwisu”, aby wyrazić zgodę na korzystanie z technologii takich jak cookies i na przetwarzanie przez farmacja.net sp. z o .o. , Zaufanych Partnerów Twoich danych osobowych zbieranych w Internecie, takich jak adresy IP i identyfikatory plików cookie, w celach marketingowych (w tym do zautomatyzowanego dopasowania reklam do Twoich zainteresowań i mierzenia ich skuteczności) i pozostałych, szczegółowo opisanych w ustawieniach zaawansowanych.

Zgoda jest dobrowolna i możesz ją w dowolnym momencie wycofać w ustawieniach zaawansowanych.

Ponadto masz prawo żądania dostępu, sprostowania, usunięcia lub ograniczenia przetwarzania danych. W polityce prywatności znajdziesz informacje jak zakomunikować nam Twoją wolę skorzystania z tych praw.

Szczegółowe informacje na temat przetwarzania Twoich danych znajdują się w polityce prywatności.

Instalowanie cookies itp. na Twoich urządzeniach i dostęp do tych plików.

Na naszych stronach internetowych używamy technologii, takich jak pliki cookie i podobne służących do zbierania i przetwarzania danych eksploatacyjnych w celu personalizowania udostępnianych treści i reklam oraza analizowania ruchu na naszych stronach. Te pliki cookie pomagają poprawić jakość treści reklamowych na stronach. Dzięki tym technologiom możemy zapiewnić Ci lepszą obsługę poprzez serwowanie reklam lepiej dopasowanych do Twoich preferencji.

Nasi zaufani partnerzy to:

Facebook Ireland Limited – prowadzenie kampani remarektingowych i mierzenie ich efektywności – Irlandia (EOG)

Google Ireland Limited (Google Adwords, DoubleClick Ad Exchange, DoubleClick for Publishers Small Business) – zarządzanie kampaniami reklamowymi, ich analiza i pomiary ruchu na stronach Serwisu – Irlandia (EOG)

Google Incorporated (Google Analytics, Google Cloud Platform, GSuit, Google Optimize, Google Tag Manager, Google Data Studio) – obsługa kampanii reklamowych, analizowanie ruchu na stronach Serwisu i obsługa poczty firmowej, analiza sposobu korzystania z Serwisu przez Użytkownika – USA (poza EOG)

Comvision sp. z o. o. – wysyłanie informacji marketingowych dotyczących Serwisu – Polska (EOG)

Benhauer sp. z o.o. – prowadzenie kampanii remarketingowych i mierzenie ich efektywności, e-mail Marketing – Polska (EOG)

Oświadczenie

Dostęp do zawartości serwisu aptekarz.pl jest możliwy dla osób uprawnionych do wystawiania recept lub osób prowadzących obrót produktami leczniczymi.

Ustawienia zaawansowane Wstecz
logo