Mikrobiota – czym jest i czy można ją przeszczepić?

Terminem mikrobiota określa się zbiór wszystkich mikroorganizmów w obrębie danego gospodarza (tj. człowieka), czyli bakterie, grzyby, wirusy i archeony [1]. Mikrobiota ludzkiego organizmu stanowi pokaźną liczbę drobnoustrojów fizjologicznych. Dla zobrazowania tego faktu warto przytoczyć fakt, iż ludzki genom to zaledwie 1% w stosunku do 99%, jakie w obrębie danego człowieka stanowi jego mikrobiota.
Największa ilość drobnoustrojów występuje w przewodzie pokarmowym (70% wszystkich bakterii znajduje się właśnie w jego obrębie) [2]. Dlatego też zmiany w składzie i/lub ilości bakterii zasiedlających przewód pokarmowy (a dokładniej zakłócenie równowagi między bakteriami „fizjologicznymi” a patogennymi – tzw. dysbioza) odgrywają znaczącą rolę w utrzymaniu prawidłowego staniu zdrowia [2].

mikrobiota, przeszczep
Mikrobiota – jej znaczenie w lecznictwie. fot. shutterstock

Mikrobiota jelitowa – struktura i znaczenie

W warunkach, kiedy zachowana jest równowaga pomiędzy drobnoustrojami fizjologicznymi a patogennymi, mikrobiota jelitowa wykazuje następujący charakter jakościowy:

  • 99% genotypu bakteryjnego stanowią bakterie Firmicutes, Bacteroidetes, Actinobacteria, Proteobacteria, Fusobacteria

  • Największy udział wśród powyższych wykazują Firmicutes – 65% i Bacteroidates – 25% [3].

W trakcie całego życia skład mikroflory jelitowej ulega w pewnym zakresie zmianom, jednak tzw. rdzeniowa mikroflora, stanowiąca ok. 70% ilości całej mikrobioty wykazuje bardzo nieznaczne wahania jakościowe i ilościowe. Pozostała część mikroflory, w wyniku stylu życia, diety, wieku czy stanu zdrowia jest podatna na zmiany, co może zapoczątkować niekorzystne transformacje zdrowotne w organizmie gospodarza [2,3].

Mikrobiota jelitowa to w praktyce 1-1,5 kg komórek bakteryjnych, pełniących niezwykle ważne funkcje w ludzkim organizmie. Najważniejsze z nich to chociażby:

  • Udział bakterii jelitowych w procesach przemiany materii – rozkład niektórych składników pokarmowych (np. błonnika), pełnienie ważnej roli w metabolizmie kwasów żółciowych

  • Udział w regulacji perystaltyki jelit, w regulacji stanu błony śluzowej jelit

  • Zapobieganie inwazjom drobnoustrojów patogennych poprzez współzawodnictwo o składniki pokarmowe, miejsce wiązania z błoną komórkową jelit

  • Stymulowanie układu odpornościowego do syntezy istotnych jego składników (np. limfocytów T)

  • Udział w metabolizmie leków, węglowodanów

  • Udział w regulacji reakcji zapalnych w obrębie jelit

  • Wytwarzanie ważnych dla ludzkiego organizmu witamin: K, B12, kwasu foliowego [1,4,5].

Każde zaburzenie występującej naturalnie równowagi może prowadzić do stanów patologicznych. W pewnych przypadkach przywrócenie prawidłowego składu mikroflory może wymagać interwencji medycznej. Jedną z takich metod jest przeszczep mikrobioty. 

Tutaj znajdziesz artykuł o tym Czy probiotyki rzeczywiście działają

Przeszczep mikrobioty jako sposób na przywrócenie właściwego składu mikroflory jelitowej

Przeszczep naturalnej mikrobioty przy udziale kału (FMT) praktykowany był już w IV wieku w Chinach [6]. Jednak największe zainteresowanie tą metodą zauważalne jest od lat 60-tych XX wieku.
Z technicznego punktu widzenia przeszczep naturalnej mikroflory jelitowej z kału dawcy składa się z kilku etapów, które oprócz właściwego przygotowania „materiału transplantacyjnego” obejmują wcześniejsze przygotowanie i przeprowadzenie wywiadu z dawcą.
Przeszczep obejmuje zatem:

  1. Wybór dawcy – często jest to członek rodziny chorego, aczkolwiek w niektórych przypadkach prawdopodobieństwo wystąpienia u dawcy schorzenia podobnego do biorcy wyklucza go z możliwości udziału w przeszczepie.

  2. Przeprowadzenie wywiadu z dawcą odnośnie występowanie w rodzinie ewentualnych chorób metabolicznych, nowotworowych i autoimmunologicznych oraz wykonanie badań w kierunku chorób zakaźnych.

  3. Pobranie materiału do przeszczepu i jego właściwe przygotowanie, tj. rozpuszczenie w rozpuszczalniku (woda lub NaCl), rozproszenie i homogenizacja, a następnie filtracja w celu oddzielenia nierozpuszczalnych cząstek.

  4. Tak przygotowany materiał podawany jest pacjentowi dożołądkowo, dojelitowo bądź za pomocą metody kolonoskopii bezpośrednio do jelita grubego, najpóźniej w ciągu 24 godzin od pobrania próbki, zwykle 6 godzin [4].

Przeszczep mikrobioty z kału jest metodą względnie bezpieczną, choć bezpośrednio po nim bądź w niedługim czasie opisywane są objawy niepożądane w postaci biegunek, krwawień czy wymiotów. Niemniej jednak ilość badań długofalowych jest obecnie na tyle krótka, że precyzyjne określenie możliwych działań ubocznych jest w tej chwili możliwe jedynie w niewielkim stopniu.

Z techniką przeszczepu mikroflory jelitowej nieodzownie związane są aspekty estetyczne i odczucia subiektywne, zarówno biorcy, dawcy, jak i samych lekarzy. W związku z tym, iż metoda ta może mieć duże znaczenie w przyszłej terapii leczniczej wielu jednostek chorobowych opracowywane są modyfikacje dotychczasowego sposobu przygotowywania i podawania materiału do przeszczepu (chociażby przeszczepianie bakterii z hodowli, nie bezpośrednio z kału). Wszystkie te techniki wymagają jednak jeszcze wielu badań i analiz.

To jest część pierwsza artykułu. O tym jakie choroby można próbować leczyć przy pomocy przeszczepu mikrobioty, dowiesz się wkrótce.

Jeśli chcesz wiedzieć więcej o probiotykach zajrzyj tutaj:

Probiotyki fakty i mity

Literatura:

1. Mikrobiota organizmu ludzkiego i jej wpływ na homeostazę immunologiczną – część I, Katarzyna Gregorczyk-Maślanka, Ryszard Kurzawa, Alergia, Astma, Immunologia 2016, 21(3): 146-150

2. Mikrobiota przewodu pokarmowego i jej wpływ na zdrowie człowieka, Carlos Lifschitz, Standardy Medyczne/Pediatria, 2014, T.11, 525-531

3. Struktura i rola biologiczna mikrobioty przewodu pokarmowego człowieka w zdrowiu i w chorobie, Adam Jaworski, Katarzyna Dudek, Ireneusz Jurczak, Journal of health study and medicine, 2016, nr 4, 37-61

4. Transplantacja mikroflory jelitowej w leczeniu otyłości i zaburzeń metabolicznych – metoda nadal ryzykowna i niepotwierdzona wynikami badań klinicznych, Lucyna Ostrowska, Wojciech Marlicz, Igor Łoniewski, Forum Zaburzeń Metabolicznych 2013, tom 4, nr 4, 161-169

5. Human Microbiome Project – mikroflora jelit oraz jej wpływ na fizjologię I zdrowie człowieka, Joanna Olszewska, Elżbieta Katarzyna Jagusztyn-Krynicka, Post. Mikrobiol., 2012,51,4,243-256

6. Przeszczep jelitowej flory bakteryjnej w leczeniu choroby związanej z Clostridium difficile, Małgorzata Małopolska, Marek Fol, Med. Dośw. Mikrobiol., 2015, 67, 207-219

Podobał się artykuł? Podziel się!
Share on Facebook
Facebook
Share on LinkedIn
Linkedin
Tweet about this on Twitter
Twitter
Share on Google+
Google+
Email this to someone
email

3
Dodaj komentarz

avatar
3 Comment threads
0 Thread replies
0 Followers
 
Most reacted comment
Hottest comment thread
2 Comment authors
Przeszczep mikrobioty - czy ma zastosowanie w medycynie? - Aptekarz.plKamanTZTejo Recent comment authors
  Subscribe  
najnowszy najstarszy oceniany
Powiadom o
Tejo
Gość
Tejo

Dużo się słyszy ostatnio o takich przeszczepach, faktycznie pod względem higieny i podejścia ludzi do tego tematu to rzecz kontrowersyjna, ale patrząc na to jak dużo każdy z nas posiada bakterii to chyba jednak nieobojętna dla naszego organizmu

KamanTZ
Gość
KamanTZ

Ostatnio zasłyszałem o dobrej książce w której opisane jest jak wiele zależy od prawidłowego stanu i funkcjonowania jelit. Nie pamiętam tytułu. Ktoś może czytał?

trackback

[…] Mikrobiota – czym jest i czy można ją przeszczepić? […]