REKLAMA
REKLAMA

Miejscowe leczenie bólu gardła – jak wybrać odpowiedni lek?

Większość przypadków bólu gardła stanowi typowy objaw infekcji wirusowej, szczególnie w sezonie jesienno-zimowym. Niepokojące uczucie drapania w gardle, pieczenie to często pierwsze symptomy przeziębienia. Pojawiają się także objawy towarzyszące jak złe samopoczucie, bóle kostno-stawowe, bóle głowy czy nieżyt nosa.

Aerozole często są jednak postacią leku z wyboru na ból gardła u małych dzieci (fot. Shutterstock). Aerozole często są jednak postacią leku z wyboru na ból gardła u małych dzieci (fot. Shutterstock).

Ostre zapalenie gardła

Warto kolejny raz podkreślić statystyki – według wytycznych postępowania w pozaszpitalnych zakażeniach dróg oddechowych Narodowego Programu Ochrony Antybiotyków, aż 90-95% przypadków ostrego zapalenia gardła u osób dorosłych jest wywołane zakażeniem wirusowym, u dzieci – w 70-85% [1]. Dlatego też, pacjenci, ale przede wszystkim  farmaceuci, powinni mieć świadomość, że podstawowym postępowaniem w infekcji wirusowej jest leczenie objawowe bólu gardła. Dopiero symptomy jak silny ból gardła z trudnościami w połykaniu, gorączka > 39 ⁰C, nudności i wymioty najprawdopodobniej świadczą o zakażeniu bakteryjnym i w takim przypadku rzeczywiście konieczne jest zalecenie pacjentowi pilnej konsultacji z lekarzem.

Na rynku dostępna jest  szeroka gama  produktów leczniczych do stosowania miejscowego, zawierające różne substancje lecznicze. Leki objawowe do stosowania miejscowego są optymalnym wyborem dla pacjentów z typowym „przeziębieniem” na tle wirusowym, ale mogą być zalecane również jako leczenie wspomagające antybiotykoterapię u pacjentów z anginą  (np. w przypadku, gdy ból jest bardzo silny, a pacjent dopiero rozpoczyna antybiotykoterapię).

Czytaj również: Ból gardła – czym leczyć w oparciu o Evidence Based Medicine

REKLAMA
REKLAMA

Który lek i jaka forma najlepsza?

Ze względu na powszechność problemu i dużą ilość preparatów warto przypomnieć jakie substancje lecznicze występują w popularnych produktach do stosowania na ból gardła i co je odróżnia.  Zanim omówione zostaną substancje czynne występujących w tych lekach, pozostaje jeszcze jedna, bardzo istotna kwestia – wybór odpowiedniej postaci leku. Środki na ból gardła są dostępne w postaci pastylek, tabletek do ssania lub płynów do płukania. Jaki wybór jest najlepszy?

Otóż badania, w których oceniano skuteczność  poszczególnych form badania (z użyciem metod scyntygraficznych, wykazały, że tabletki i pastylki są dłużej przetrzymywane w jamie ustnej i charakteryzują się dłuższym czasem uwalniania substancji czynnych w porównaniu z aerozolami i płynami do płukania, dlatego prawdopodobnie działają dłużej i skuteczniej niż aerozole.

Stosowanie aerozoli

W przypadku aerozoli istnieje ryzyko połknięcia dawki leku, dodatkowo spożywanie pokarmów lub picie napojów przed, jak i po aplikacji może osłabić ich działanie. Aerozole często są jednak postacią leku z wyboru na ból gardła u małych dzieci, poniżej 4 roku życia, u których istnieje ryzyko zadławienia się. Przy wyborze leku powinniśmy także pamiętać o zawartości cukru w przypadku diabetyków, ale też pacjentów z tendencją do próchnicy [2,3].

Jeśli chodzi o substancje czynne w lekach na ból gardła do stosowania miejscowego, możemy je podzielić przede wszystkim ze względu na mechanizm działania. Warto również pamiętać, że poszczególne leki mogą różnić się profilem bezpieczeństwa i ograniczeniami wiekowi. Najważniejsze informacje dotyczące substancji czynnych w popularnych środkach na bólu gardła zostały ujęte w krótkiej charakterystyce poniżej.

Substancje o działaniu przeciwbólowym i przeciwzapalnym

  • Benzydamina

Lek z grupy NLPZ, wykazuje działanie przeciwbólowe, przeciwzapalne, ale również antyseptyczne i miejscowo znieczulające. W odróżnieniu od innych NLPZ benzydamina nie hamuje cyklooksygenazy ani lipooksygenazy i nie powoduje działań niepożądanych ze strony górnego odcinka przewodu pokarmowego. Dodatkowo podawana miejscowo na błony śluzowe przenika w niewielkim stopniu – tylko ok. 5%, przez co ryzyko ogólnoustrojowych działań niepożądanych jest minimalne. Dostępna w postaci aerozoli, pastylek do ssania, płynów do płukania. W postaci aerozolu do gardła można ją stosować nawet już u niemowląt (1 dawka na 4 kg masy ciała) [4].

  • Salicylan choliny

Lek z grupy NLPZ, wykazuje działanie przeciwbólowe, przeciwzapalne i przeciwgorączkowe, pochodna kwasu salicylowego. Stosowany miejscowo salicylan choliny wykazuje wobec niektórych drobnoustrojów słabe działanie bakteriobójcze. Dodatek choliny powoduje zwiększone wydzielanie śliny, co uzupełnia efekt przeciwzapalny produktu. Nie należy stosować u dzieci poniżej 12 r.ż. ze względu na ryzyko wystąpienia zespołu Rey’a. Z tego powodu brak danych dotyczących działania ogólnoustrojowego należy zachować szczególną ostrożność u pacjentów z chorobą wrzodową żołądka oraz astmą oskrzelową [5].

  • Flurbiprofen

Lek z grupy NLPZ, wykazuje działanie przeciwbólowe, przeciwzapalne i przeciwgorączkowe. Niezwykle ważne jest, że flurbiprofen podawany miejscowo w postaci pastylek do ssania wchłania się ogólnoustrojowo, przez co może wykazywać działania niepożądane typowe dla NLPZ podawanych doustnie (gastrotoksyczność, podwyższenie ciśnienia tętniczego, wpływ na wydolność nerek), zwłaszcza u pacjentów z grup ryzyka. Dlatego nie powinno się go stosować łącznie z NLPZ podawanymi doustnie. Flurbiprofen w postaci pastylek do ssania nie może być stosowany u dzieci poniżej 12 r.ż [6]

  • Diklofenak

Dostępny do stosowania miejscowego w postaci płynu do płukania. Może być stosowany od 14 r.ż. Według dostępnych danych ryzyko wchłaniania i działania ogólnoustrojowego po podaniu miejscowym jest minimalne

Substancje o działaniu antyseptycznym

  • Alkohol 2,4- dichlorobenzylowy, Amylometakrezol

Takie połączenie substancji wykazuje działanie przeciwbakteryjne, przeciwgrzybicze i przeciwwirusowe, ale także miejscowo znieczulające. Może być stosowane powyżej 6 r.ż. Istnieją badania dowodzące skuteczności tych związków w łagodzeniu bólu gardła [8].

  • Chlorek cetylopirydyniowy

Jest to czwartorzędowy związek amoniowy o działaniu odkażającym. Wykazuje działanie bakteriobójcze wobec bakterii Gram-dodatnich i słabsze wobec Gram-ujemnych oraz grzybobójcze (Candida albicans); nie działa na prątki kwasooporne i wirusy. Może być stosowany w pastylkach do ssania już od 4 roku życia. Obecny również w składzie żeli na ząbkowanie u niemowląt [9].

  • Chlorheksydyna

Wykazuje silne działanie bakteriobójcze i bakteriostatyczne. W leczeniu objawowym bólu gardła dostępna w postaci tabletek do ssania w połączeniu z kwasem askorbinowym. Po podaniu miejscowym na błony śluzowe praktycznie nie wchłania się do krążenia ogólnego. Najczęściej występującym działaniem niepożądanym są przejściowe zaburzenia smaku, utrzymujące się maksymalnie do 4 godzin po użyciu. Tabletki zawierające chlorheksydynę w składzie mogą być stosowane dopiero od 12 roku życia [10].

Substancje o działaniu znieczulającym miejscowo

  • Lidokaina

Pochodna amidowa. Lidokaina po podaniu doustnym wchłania się przez błonę śluzową policzków. Jej biodostępność po podaniu doustnym wynosi 35%. Jest szybko metabolizowana w wątrobie, a metabolity są wydalane z moczem. W preparatach do leczenia objawowego bólu gardła zarejestrowana od 6 roku życia. Może wywoływać przemijające drętwienia w obrębie jamy ustnej i gardła lub trudności z przełykaniem [11].

  • Benzokaina

Obecnie stosowana rzadziej ze względu na większe ryzyko wywoływania reakcji alergicznych w porównaniu do lidokainy. Może być stosowana dopiero powyżej 12 roku życia.

  • Ambroksol

Chociaż powszechnie znany jako lek mukolityczny i ułatwiający odkrztuszanie, należy pamiętać o działaniu miejscowo znieczulającym  ambroksolu, które wynika z blokowania kanałów sodowych. W badaniach klinicznych wykazano znaczące zmniejszenie bólu gardła oraz zaczerwienienia gardła, u pacjentów stosujących ambroksol w postaci pastylek do ssania. W postaci tabletek do ssania można stosować u dzieci > 12 r.ż. [12].

 Piśmiennictwo:

  1. Hryniewicz W. Rekomendacje postępowania w pozaszpitalnych zakażeniach dróg oddechowych. Narodowy Program Ochrony Antybiotyków 2016.
  2. Limb M., Pickford M., Church A. i wsp.: Scintigraphy can be used to compare delivery of sore throat formulations. Int. J. Clin. Pract., 2009; 63: 606–612.
  3. Skotnicka B. Objawowe leczenie bólu gardła u dzieci z zapaleniem gardła i migdałków podniebiennych. Medycyna Praktyczna.
  4. Benzydamina; Medycyna Praktyczna; https://indeks.mp.pl/leki/desc.php?id=909
  5. Charakterystyka Produktu Leczniczego Cholinex.
  6. CHPL Strepsils Intensive.
  7. Charakterystyka Produktu Leczniczego Glimbax.
  8. Charakterystyka Produktu Leczniczego Strepsils z Miodem i Cytryną.
  9. Cetylpirydyna (chlorek cetylpirydyny). Medycyna Praktyczna; https://indeks.mp.pl/leki/desc.php?id=1414
  10. Charakterystyka Produktu Leczniczego Sebidin.
  11. Charakterystyka Produktu Leczniczego Orofar Max.
  12. Ambroksol, Medycyna Praktyczna; https://indeks.mp.pl/leki/desc.php?id=68.
REKLAMA
REKLAMA

Jak oceniasz artykuł?

Twoja ocena: Jeszcze nie oceniłeś/aś artykułu

Udostępnij tekst w mediach społecznościowych

0 komentarzy - napisz pierwszy Komentujesz jako gość [ lub zarejestruj]

Szanowni Państwo,

Farmacja.net sp. z o. o. przetwarza Twoje dane osobowe zbierane w Internecie, w tym informacje zapisywane w plikach cookies, w celu personalizacji treści oraz reklamy, udostępniania funkcji mediów społecznościowych oraz analizowania ruchu w Internecie.

Kliknij „Zatwierdź i przejdź do serwisu”, aby wyrazić zgodę na korzystanie z technologii takich jak cookies i na przetwarzanie przez farmacja.net sp. z o .o. , Zaufanych Partnerów Twoich danych osobowych zbieranych w Internecie, takich jak adresy IP i identyfikatory plików cookie, w celach marketingowych (w tym do zautomatyzowanego dopasowania reklam do Twoich zainteresowań i mierzenia ich skuteczności) i pozostałych, szczegółowo opisanych w ustawieniach zaawansowanych.

Zgoda jest dobrowolna i możesz ją w dowolnym momencie wycofać w ustawieniach zaawansowanych.

Ponadto masz prawo żądania dostępu, sprostowania, usunięcia lub ograniczenia przetwarzania danych. W polityce prywatności znajdziesz informacje jak zakomunikować nam Twoją wolę skorzystania z tych praw.

Szczegółowe informacje na temat przetwarzania Twoich danych znajdują się w polityce prywatności.

Instalowanie cookies itp. na Twoich urządzeniach i dostęp do tych plików.

Na naszych stronach internetowych używamy technologii, takich jak pliki cookie i podobne służących do zbierania i przetwarzania danych eksploatacyjnych w celu personalizowania udostępnianych treści i reklam oraza analizowania ruchu na naszych stronach. Te pliki cookie pomagają poprawić jakość treści reklamowych na stronach. Dzięki tym technologiom możemy zapiewnić Ci lepszą obsługę poprzez serwowanie reklam lepiej dopasowanych do Twoich preferencji.

Nasi zaufani partnerzy to:

Facebook Ireland Limited – prowadzenie kampani remarektingowych i mierzenie ich efektywności – Irlandia (EOG)

Google Ireland Limited (Google Adwords, DoubleClick Ad Exchange, DoubleClick for Publishers Small Business) – zarządzanie kampaniami reklamowymi, ich analiza i pomiary ruchu na stronach Serwisu – Irlandia (EOG)

Google Incorporated (Google Analytics, Google Cloud Platform, GSuit, Google Optimize, Google Tag Manager, Google Data Studio) – obsługa kampanii reklamowych, analizowanie ruchu na stronach Serwisu i obsługa poczty firmowej, analiza sposobu korzystania z Serwisu przez Użytkownika – USA (poza EOG)

Comvision sp. z o. o. – wysyłanie informacji marketingowych dotyczących Serwisu – Polska (EOG)

Benhauer sp. z o.o. – prowadzenie kampanii remarketingowych i mierzenie ich efektywności, e-mail Marketing – Polska (EOG)

Oświadczenie

Dostęp do zawartości serwisu aptekarz.pl jest możliwy dla osób uprawnionych do wystawiania recept lub osób prowadzących obrót produktami leczniczymi.

Ustawienia zaawansowane Wstecz
logo