Miejscowe glikokortykosteroidy – porównanie siły działania

Miejscowe glikokortykosteroidy od ponad 60 lat stanowią podstawę farmakoterapii większości schorzeń skórnych, z atopowym zapaleniem skóry czy łuszczycą na czele. W dermatologii czas dzieli się na dwie części – tą przed wynalezieniem miejscowych glikokortykosteroidów i ten po ich wprowadzeniu do lecznictwa. Fakt ten wymownie podkreśla, jak znaczącą z punktu widzenia skuteczności leczenia jest grupa leków steroidowych.

miejscowe glikokortykosteroidy
Siłą działania miejscowych glikokortykosteroidów fot. shutterstock

Przy całym tym entuzjazmie nie wolno jednak zapominać o mogących wystąpić i niestety nierzadko występującym skutkom ubocznym aplikowania na skórę mGKS, które uzależnione po części są od:

    • Częstotliwości aplikacji (zaleca się stosowanie raz – dwa razy dziennie)
    • Długości trwania terapii – im dłuższa, tym większe prawdopodobieństwo wystąpienia działań niepożądanych w obrębie skóry
    • Docelowego miejsca aplikacji – skóra na twarzy, powiekach, w miejscach intymnych jest bardziej wrażliwa na działalność leczniczą, ale także uboczną mGKS
    • Rodzaju zastosowanego preparatu – kremy stosuje się na miejsca objęte silnym stanem zapalnym, gdyż penetracja substancji czynnej z nich jest nieco mniejsza aniżeli z maści. Maści natomiast zwiększają uwodnienie warstwy rogowej skóry, zmiękczając ją, tym samym zalecane są na miejsca ze zgrubiałym naskórkiem.

 

  • Rodzaju użytego glikokortykosteroidu – gdzie budowa chemiczna warunkuje zarówno właściwości lecznicze, jak i siłę działania.

 

W związku z powyższym wybór właściwego preparatu to czasami duże wyzwanie, ale dobrze dobrany do schorzenia i warunków skórnych mGKS to gwarancja efektywnej terapii leczniczej.

Możesz być zainteresowany: Jak łączyć leki przeciwbólowe?

Miejscowe glikokortykosteroidy – siła działania – podział

Główne kierunki działania leczniczego glikokortykosteroidów to efekt p/zapalny, antyproliferacyjny i immunosupresyjny. Suma wszystkich kierunków zmian wywoływanych przez mGKS składa się na końcową siłę działania substancji. Obecnie obowiązujący podział wg niektórych badaczy wydaje się być przestarzały i nieobejmujący aktualnych wytycznych i wskazań terapeutycznych, a ponadto opracowany przy użyciu nieobejmującej wszystkich składowych działania leczniczego mGKS metody wazokonstrykcji, powszechnie nazywanej „testem zblednięcia”. Niemniej jednak nadal obowiązujący podział zakłada dwie klasyfikacje, europejską i amerykańską. W tabeli przedstawiono oba podziały, wraz z przykładami substancji i leków, będących obecnie w praktycznym zastosowaniu.

KLASYFIKACJA EUROPEJSKA (uznawana w Niemczech) NAZWA SUBSTANCJI + PRZYKŁADOWY PREPARAT KLASYFIKACJA AMERYKAŃSKA
Klasa I (bardzo słabe/słabe)

Hydrokortyzon

Octan hydrokortyzonu
(Hydrocortisonum krem 0,5 i 1%)

Deksametazon (Dexapolcort aerozol)

Metyloprednizolon

Klasa VII (słabe)
Klasa III (silne)Klasa IV (bardzo silne) Acetonid fluocynolonu (Flucinar)
0,1%0,2%0,01% krem, płyn0,025% maść

 

Klasa VI (średnio silne)

Klasa IV (średnio silne)

Klasa II (średnio silne)Klasa III (silne)

Walerianian betametazonu (Betnovate)

0,025%

0,1 i 0,05%

Klasa III (silne)
Klasa II (średnio silne)

Acetonid triamcinolonu (Pevisone, Polcortolon)

0,04%

0,1% krem

0,1% płyn

Klasa IV (średnio silne)

Klasa V (średnio silne)

Klasa III (silne)

Propionian flutikazonu (Cutivate)

0,05% maść

0,05% krem

Klasa III (silne)Klasa V (średnio silne)

Dezoksymetazon

0,05% krem

0,25% krem/maść

Klasa III (silne)Klasa II (silne)

Maślan hydrokortyzonu (Laticort)

0,1% krem

Klasa V (średnio silne)
Klasa III (silne)

Amcynonid

0,1% krem

Klasa III (silne)
Klasa IV (bardzo silne) Halcynonid (0,1%) Klasa II (silne)
Klasa III (silne)

Furoinian mometazonu (Elocom, Edelan, Momecutan)

0,1% maść

0,1% krem

Klasa II (silne)

Klasa IV (średnio silne)

Klasa III (silne)

Dipropionian betametazonu (Diprolene)

0,05% maść

Klasa II (silne)
Klasa IV (bardzo silne)

Propionian klobetazolu (Clobederm, Dermovate, Novate)

0,05% maść, krem

Klasa I (bardzo silne)

 

W zależności od stopnia nasilenia działania leczniczego mGKS znajdują zastosowanie w konkretnych schorzeniach. Tak więc:

  • Bardzo mocne mGKS stosowane są w leczeniu atopowego zapalenia skóry (opornego na dotychczasową terapię), liszaja płaskiego, łysienia plackowatego, łuszczycy, tocznia skórnego
  • Średnio-mocne mGKS znajdują zastosowanie w terapii AZS czy też zmian wypryskowych o różnej etiologii
  • Słabe mGKS są odpowiednie do leczenia zmian wypryskowych na twarzy czy chociażby odpieluszkowego zapalenia skóry.

Literatura:

  1. Znaczenie miejscowych glikokortykosteroidów we współczesnym lecznictwie dermatologicznym. Część 1., Andrzej Kazimierz Jaworek, Anna Wojas-Pelc, Farmacja Współczesna 2017; 10:91-99
  2. Miejscowe glikokortykosteroidy w leczeniu chorób skóry – zalecane standardy postępowania, Andrzej Kaszuba, Marta Pastuszka, Aleksandra Kaszuba, Forum Medycyny Rodzinnej 2009, tom 3, nr 5, 347-358
  3. Glikokortykosteroidy stosowane miejscowo w codziennej praktyce aptecznej, aptekarz polski.pl, Nr 44/22 online, 2010
  4. https://zedie.wordpress.com/2015/04/23/topical-corticosteroids-10-must-know-facts/
  5. https://www.mp.pl/pytania/pediatria/table/B25.QA.7.1.1.

 

Podobał się artykuł? Podziel się!
Share on Facebook
Facebook
Share on LinkedIn
Linkedin
Tweet about this on Twitter
Twitter
Share on Google+
Google+
Email this to someone
email
0 komentarzy
avatar
Komentujesz jako gość!

Brak komentarzy