Miejscowe glikokortykosteroidy – porównanie siły działania

Miejscowe glikokortykosteroidy od ponad 60 lat stanowią podstawę farmakoterapii większości schorzeń skórnych, z atopowym zapaleniem skóry czy łuszczycą na czele. W dermatologii czas dzieli się na dwie części – tą przed wynalezieniem miejscowych glikokortykosteroidów i ten po ich wprowadzeniu do lecznictwa. Fakt ten wymownie podkreśla, jak znaczącą z punktu widzenia skuteczności leczenia jest grupa leków steroidowych.

miejscowe glikokortykosteroidy
Siłą działania miejscowych glikokortykosteroidów fot. shutterstock

Przy całym tym entuzjazmie nie wolno jednak zapominać o mogących wystąpić i niestety nierzadko występującym skutkom ubocznym aplikowania na skórę mGKS, które uzależnione po części są od:

    • Częstotliwości aplikacji (zaleca się stosowanie raz – dwa razy dziennie)
    • Długości trwania terapii – im dłuższa, tym większe prawdopodobieństwo wystąpienia działań niepożądanych w obrębie skóry
    • Docelowego miejsca aplikacji – skóra na twarzy, powiekach, w miejscach intymnych jest bardziej wrażliwa na działalność leczniczą, ale także uboczną mGKS
    • Rodzaju zastosowanego preparatu – kremy stosuje się na miejsca objęte silnym stanem zapalnym, gdyż penetracja substancji czynnej z nich jest nieco mniejsza aniżeli z maści. Maści natomiast zwiększają uwodnienie warstwy rogowej skóry, zmiękczając ją, tym samym zalecane są na miejsca ze zgrubiałym naskórkiem.

 

  • Rodzaju użytego glikokortykosteroidu – gdzie budowa chemiczna warunkuje zarówno właściwości lecznicze, jak i siłę działania.

 

W związku z powyższym wybór właściwego preparatu to czasami duże wyzwanie, ale dobrze dobrany do schorzenia i warunków skórnych mGKS to gwarancja efektywnej terapii leczniczej.

Możesz być zainteresowany: Jak łączyć leki przeciwbólowe?

Miejscowe glikokortykosteroidy – siła działania – podział

Główne kierunki działania leczniczego glikokortykosteroidów to efekt p/zapalny, antyproliferacyjny i immunosupresyjny. Suma wszystkich kierunków zmian wywoływanych przez mGKS składa się na końcową siłę działania substancji. Obecnie obowiązujący podział wg niektórych badaczy wydaje się być przestarzały i nieobejmujący aktualnych wytycznych i wskazań terapeutycznych, a ponadto opracowany przy użyciu nieobejmującej wszystkich składowych działania leczniczego mGKS metody wazokonstrykcji, powszechnie nazywanej „testem zblednięcia”. Niemniej jednak nadal obowiązujący podział zakłada dwie klasyfikacje, europejską i amerykańską. W tabeli przedstawiono oba podziały, wraz z przykładami substancji i leków, będących obecnie w praktycznym zastosowaniu.

KLASYFIKACJA EUROPEJSKA (uznawana w Niemczech) NAZWA SUBSTANCJI + PRZYKŁADOWY PREPARAT KLASYFIKACJA AMERYKAŃSKA
Klasa I (bardzo słabe/słabe)

Hydrokortyzon

Octan hydrokortyzonu
(Hydrocortisonum krem 0,5 i 1%)

Deksametazon (Dexapolcort aerozol)

Metyloprednizolon

Klasa VII (słabe)
Klasa III (silne)Klasa IV (bardzo silne) Acetonid fluocynolonu (Flucinar)
0,1%0,2%0,01% krem, płyn0,025% maść

 

Klasa VI (średnio silne)

Klasa IV (średnio silne)

Klasa II (średnio silne)Klasa III (silne)

Walerianian betametazonu (Betnovate)

0,025%

0,1 i 0,05%

Klasa III (silne)
Klasa II (średnio silne)

Acetonid triamcinolonu (Pevisone, Polcortolon)

0,04%

0,1% krem

0,1% płyn

Klasa IV (średnio silne)

Klasa V (średnio silne)

Klasa III (silne)

Propionian flutikazonu (Cutivate)

0,05% maść

0,05% krem

Klasa III (silne)Klasa V (średnio silne)

Dezoksymetazon

0,05% krem

0,25% krem/maść

Klasa III (silne)Klasa II (silne)

Maślan hydrokortyzonu (Laticort)

0,1% krem

Klasa V (średnio silne)
Klasa III (silne)

Amcynonid

0,1% krem

Klasa III (silne)
Klasa IV (bardzo silne) Halcynonid (0,1%) Klasa II (silne)
Klasa III (silne)

Furoinian mometazonu (Elocom, Edelan, Momecutan)

0,1% maść

0,1% krem

Klasa II (silne)

Klasa IV (średnio silne)

Klasa III (silne)

Dipropionian betametazonu (Diprolene)

0,05% maść

Klasa II (silne)
Klasa IV (bardzo silne)

Propionian klobetazolu (Clobederm, Dermovate, Novate)

0,05% maść, krem

Klasa I (bardzo silne)

 

W zależności od stopnia nasilenia działania leczniczego mGKS znajdują zastosowanie w konkretnych schorzeniach. Tak więc:

  • Bardzo mocne mGKS stosowane są w leczeniu atopowego zapalenia skóry (opornego na dotychczasową terapię), liszaja płaskiego, łysienia plackowatego, łuszczycy, tocznia skórnego
  • Średnio-mocne mGKS znajdują zastosowanie w terapii AZS czy też zmian wypryskowych o różnej etiologii
  • Słabe mGKS są odpowiednie do leczenia zmian wypryskowych na twarzy czy chociażby odpieluszkowego zapalenia skóry.

Literatura:

  1. Znaczenie miejscowych glikokortykosteroidów we współczesnym lecznictwie dermatologicznym. Część 1., Andrzej Kazimierz Jaworek, Anna Wojas-Pelc, Farmacja Współczesna 2017; 10:91-99
  2. Miejscowe glikokortykosteroidy w leczeniu chorób skóry – zalecane standardy postępowania, Andrzej Kaszuba, Marta Pastuszka, Aleksandra Kaszuba, Forum Medycyny Rodzinnej 2009, tom 3, nr 5, 347-358
  3. Glikokortykosteroidy stosowane miejscowo w codziennej praktyce aptecznej, aptekarz polski.pl, Nr 44/22 online, 2010
  4. https://zedie.wordpress.com/2015/04/23/topical-corticosteroids-10-must-know-facts/
  5. https://www.mp.pl/pytania/pediatria/table/B25.QA.7.1.1.

 

Podobał się artykuł? Podziel się!
Share on Facebook
Facebook
Share on LinkedIn
Linkedin
Tweet about this on Twitter
Twitter
Share on Google+
Google+
Email this to someone
email

11
Dodaj komentarz

avatar
4 Comment threads
7 Thread replies
1 Followers
 
Most reacted comment
Hottest comment thread
4 Comment authors
Marcin SnochTejoKamanTZMrówka Recent comment authors
  Subscribe  
najnowszy najstarszy oceniany
Powiadom o
Tejo
Gość
Tejo

Jak zwykle amerykańscy badacze muszą mieć na odwrót niż Europejczycy, u nas klasa I to u nich VII 🙂 Swoją drogą mamy dużo pacjentów na Novate, czyli AZS sieje spustoszenie..

Mrówka
Gość
Mrówka

I niestety niektórzy ludzie kupują stale te leki, nie widać cienia szansy żeby pozbyć się problemu.

KamanTZ
Gość
KamanTZ

Są problemy tego typu których nie da się pozbyć. Można je wyciszyć, ale z pewnością powrócą.

Marcin Snoch
Admin

Pytanie jak stosują np. emolienty. Bo je trzeba stosować nawet 4 razy dziennie! Ciekaw jestem ilu pacjentów taki reżim trzyma.

Tejo
Gość
Tejo

A zapewne mało który – jak widzę, jak często chociażby mamy kupują emolienty dla swoich pociech, to nie sądzę, aby stosowały je 4x dziennie…ale po recepty do lekarza na GKS chodzą już często..

Marcin Snoch
Admin

A ktoś im uświadamiał konieczność tak częstego stosowania emolientów? Pewnie nie. Swoją drogą może powinniśmy każdemu choremu ze sterydem proponować emolient? W sumie podobna sprawa jak z probiotykiem przy antybiotyku. Może nawet ważniejsza.

Mrówka
Gość
Mrówka

Któryś Waszym zdaniem powinien być dostępny OTC? Czy lepiej żeby zostało tak jak jest…?

KamanTZ
Gość
KamanTZ

Powinno zostać tak jest. Bez RP jest hydrokortyzon i wystarczy. Po skuteczniejsze środki lepiej sięgać pod nadzorem dermatologa, żeby dobrać lepiej preparat i sięgać po niego w przypadku wysokiej konieczności.

KamanTZ
Gość
KamanTZ

Fajne porównanie. Ciekawi mnie tylko czy hydrokortyzon można bezpiecznie stosować u dzieci. Pacjentom często się mówi że ostrożnie bo to steryd, ale skoro wiemy że to najsłabszy z dostępnych to czy na pewno tak groźny?

Marcin Snoch
Admin

OTC ma spore restrykcje wiekowe. Ale jeśli jest konieczność zastosowania sterydu, to trudno. Tylko o tym decyduje lekarz. Dużo też zależy od miejsca aplikacji – są takie w których nie powinno się żadnego sterydu podawać.

trackback

[…] Tymczasem zajrzyj: Glikokortykosteroidy miejscowe – porównanie siły działania. […]