REKLAMA

Metformina – działanie i zastosowanie

Cukrzyca stanowi coraz poważniejszy problem na całym świecie. Jej powikłania są bardzo trudne w leczeniu. Dlatego tak ważnym jest jej skuteczna terapia już od samego początku. Jednym z leków stosowanych w tej jednostce chorobowej jest metformina.

 

REKLAMA
REKLAMA

Na kartach historii

Już w latach dwudziestych ubiegłego wieku znane były hipoglikemiczne właściwości pochodnych biguanidyn. Jedną z nich jest metformina, która została na rynek wprowadzona jako lek w 1979 roku we Francji. Dokładnie 15 lat później, w roku 1994 została dopuszczona do obrotu również w Stanach Zjednoczonych. Obecnie, jest najczęściej stosowanym lekiem na cukrzycę typu 2 przyjmowanym doustnie.

 
Mechanizm działania

Metformina stanowi jedną z pochodnych biguanidyn. Leki tej grupy chrakteryzują się działaniem antyhiperglikemicznym. Sama metformina obniża stężenie glukozy w osoczu krwi na czczo, jak i po posiłku. Dzieje się tak poprzez hamowanie glukoneogenezy i glikogenolizy, zwiększenie wrażliwości tkanki mięśniowej na insulinę, a także dzięki opóźnianiu wchłaniania samej glukozy w jelitach. Dodatkowo pobudza ona syntezę glikogenu, a także zwiększa zdolności transportowe przenośników glukozy przez błony komórkowe. Jej wyjątkową zaletą jest bierność na poziom uwalnianej insuliny, a jej stosowanie nie grozi stanem hipoglikemii.

 

Wskazania i przeciwskazania

Substancja wykorzystywana jest szczególnie w leczeniu otyłych pacjentów z cukrzycą typu 2. Często zostaje ona włączona do leczenia, w przypadku niepowodzenia regulacji poziomu glukozy we krwi innymi metodami, takimi jak zmiana diety czy wysiłek fizyczny.

Do przeciwwskazań stosowania metforminy zaliczamy: niewydolność lub zaburzenia czynności nerek lub wątroby, alkoholizm czy karmienie piersią. Innym przeciwskazaniem są ostre lub przewlekłe choroby, mogące prowadzić do hipoksji tkanek takie, jak niedawno przebyty zawał serca, niewydolność serca lub niewydolność oddechowa.

 

Działania niepożądane

Mimo że metformina uznawana jest za bezpieczną, to tak, jak przy stosowaniu każdej substancji leczniczej mogą wystąpić działania niepożądane. Według literatury do najczęstszych z nich można zaliczyć zaburzenia żołądkowo-jelitowe, w tym utratę apetytu, nudności, wymioty, bóle brzucha czy biegunki. Jednak jak podaje źródło, objawy te mają tendencję do przemijania samoistnie, a dają o sobie znać najczęściej na początku leczenia metforminą.

Przy stosowaniu tego leku mogą pojawić się również zaburzenia odczuwania smaku. Rzadko odnotowuje się inne działania niepożądane takie, jak: zapalenia wątroby, pokrzywkę, rumień czy świąd skóry. Warto wiedzieć, że stosowanie metforminy może wiązać się również z powstawaniem niebezpiecznej dla zdrowia kwasicy mleczanowej. Zgłaszane przypadki występowania kwasicy najczęściej dotyczyły osób z cukrzycą i znaczną niewydolnością nerek. W przypadku długotrwałego stosowania leku, u niektórych pacjentów może dojść do problemów z wchłanianiem witaminy B12, a tym samym jej obniżonym stężeniem w surowicy krwi.

 

Jakiej postaci leku występuje metformina?

Metformina to lek stosowany doustnie. Obecnie na rynku można spotkać ją w postaci tabletek powlekanych i tabletek o przedłużonym uwalnianiu. Stosowanie pierwszych z nich pozwalana szybkie podwyższenie stężenia leku we krwi, jednak zmusza pacjenta do jego częstszego przyjmowania. Z kolei tabletki o przedłużonym uwalnianiu pozwalają na przedłużenie czasu działania leku, dzięki stopniowemu uwalnianiu substancji na całej długości jelita cienkiego, a nie tylko w żołądku.

 

Nie tylko obniża poziom cukru

Kolejne publikacje naukowe zajmujące się właściwościami metforminy donoszą, że może ona być wykorzystywana nie tylko w leczeniu cukrzycy. Jak czytamy, pochodna biguanidyny cechuje się m.in. działaniem zmniejszającym ryzyko powikłań sercowo-naczyniowych. Wykazano, że stosowanie metforminy w skojarzeniu z pochodną sulfonylomocznika ma działanie przeciwmiażdżycowe. Metformina pozytywnie wpływa na profil lipidowy osocza, poprzez zmniejszanie stężenia trójglicerydów, cholesterolu całkowitego, a także jego poszczególnych frakcji LDL i VLDL.

 

Metformina na cenzurowanym

Ostatnie doniesienia dotyczące obecności zanieczyszczeń w lekach z metforminą, odbiły się wśród pacjentów szerokim echem. Jak podają źródła, dopiero 15 stycznia opinia publiczna będzie mogła dowiedzieć się czegoś więcej o poziomie zanieczyszczeń w lekach z metforminą.  Wtedy też, przypada termin złożenia przez producentów leków dokładnych raportów dotyczących zanieczyszczenia preparatów przez NDMA. Do całej sprawy odniósł się również prof. dr hab. n. med. Krzysztof Strojek, konsultant krajowy w dziedzinie diabetologii. W oficjalnym stanowisku wskazuje on, że obecnie nie istnieją żadne racjonalne przesłanki do wycofania preparatu z obiegu i zmiany sposobu leczenia chorych na cukrzycę.

 

Bibliografia:

  1. Marzena Grzybowska, Joanna Bober, Maria Olszewska – Metformina – mechanizmy działania i zastosowanie w terapii cukrzycy typu 2 – Postepy Hig Med Dosw, 2011; 65: 277-285
  2. Kompendium farmakologii, Waldemar Janiec, PZWL
  3. Farmacja stosowana. Technologia Postaci Leku, Małgorzata Sznitowska. 2017, PZWL
  4. Podręcznik dla studentów farmacji, Waldemar Janiec. 2014, PZWL
  5. Charakterystyka produktu leczniczego Avamina, 500 mg, tabletki powlekane http://leki.urpl.gov.pl/files/27_AVAMINA_500mg.pdf
  6. Charakterystyka Produktu leczniczego Avamina SR, tabletki powlekane Avamina SR, 500 mg, tabletki o przedłużonym uwalnianiu
  7. https://mgr.farm/aktualnosci/bez-paniki-najwazniejsze-informacje-o-ndma-w-metforminie/
  8. Herb, Nutrient, and Drug Interactions: Clinical Implications and Therapeutic Strategies, Mitchell Bebel Stargrove
REKLAMA

Patrycja Ciabach

Jestem studentką IV roku farmacji na Uniwersytecie Medycznym w Poznaniu. Interesują mnie tematy związane z farmacją kliniczną i recepturą. W wolnym czasie jeżdżę na rolkach lub rysuję. Kocham zwierzęta i podróżowanie.

REKLAMA

Jak oceniasz artykuł?

Twoja ocena: Jeszcze nie oceniłeś/aś artykułu

Udostępnij tekst w mediach społecznościowych

0 komentarzy - napisz pierwszy Komentujesz jako gość [ lub zarejestruj]