Lipidogram – co trzeba wiedzieć?

shutterstock_726300163.jpg

Lipidogram to analiza zawartości we krwi cholesterolu całkowitego, poszczególnych jego frakcji oraz triglicerydów. Badanie to pozwala na określenie stężenia poszczególnych składowych lipidowych krwi oraz na interpretację ich zawartości wobec możliwej przyczyny takiego stanu rzeczy.

Lipidogram - co trzeba wiedzieć?

fot. shutterstock

Normy

Obecnie przyjmuje się, że dyslipidemię (czyli sytuację, kiedy stężenia lipidów we krwi przekraczają ogólnie przyjęte normy) stwierdza się, kiedy zawartość poszczególnych frakcji wynosi:

  • Dla cholesterolu całkowitego ≥ 190 mg/dl (≥ 5 mmol/l)
  • Dla frakcji LDL ≥ 115 mg/dl (≥ 3 mmol/l)
  • Dla frakcji HDL ≤ 40 md/dl u mężczyzn i ≤ 45 mg/dl u kobiet (odpowiednio ≤ 1 i ≤ 1,2 mmol/l)
  • Dla triglicerydów ≥ 150 mg/dl (≥ 1,7 mmol/l).

Wartości poniżej przytoczonych norm (dla frakcji HDL powyżej wskazanej normy) świadczą o prawidłowym poziomie cholesterolu we krwi.

Prawidłowe przygotowanie do badania powinno obejmować wstrzymanie się z przyjmowaniem posiłków na minimum 12 godzin przed planowanym pobraniem krwi. Wykonywanie takiego badania zaleca się (począwszy od 20 r.ż.) raz na 5 lat. W przypadku osób obarczonych większym ryzykiem (a zwłaszcza u chorych na cukrzycę, nadciśnienie, chorobę wieńcową) raz na rok. Częstsza konieczność kontroli lipidogramu dotyczy jedynie osoby przyjmujące leki lipolityczne (statyny), zwłaszcza na początku terapii.

Przekroczone normy

Kiedy wartości te są przekroczone, mówimy wtedy o dyslipidemii, które obejmować mogą:

  1. W przypadku cholesterolu całkowitego i frakcji LDL:
    1. Hipercholesterolemię pierwotną – do której zaliczamy hipercholesterolemię rodzinną (uwarunkowaną genetycznie, obarczoną dużym ryzykiem sercowo-naczyniowym, jest wynikiem nieprawidłowej budowy receptora na komórkach wątroby dla frakcji LDL, przez co nie wychwytują one w wystarczającym stopniu cholesterolu związanego z LDL z krwi. Charakterystycznym jej objawem są żółtaki powiek, ścięgien Achillesa, skórne – będące wynikiem gromadzenia się cholesterolu w tkankach), hipercholesterolemię wielogenową (najczęstsza przyczyna, występuje u 1 na 10-20 osób z nadmierną ilością cholesterolu)
    2. Hipercholesterolemię wtórną – będącą wynikiem takich schorzeń jak: niedoczynność tarczycy, przewlekła niewydolność nerek, choroby wątroby. Może być też spowodowana nadmiernym spożywaniem alkoholu, przyjmowaniem niektórych β-blokerów czy chociażby glikokortykosteroidów.
  2. W przypadku triglicerydów:
    1. Dyslipidemię aterogenną – objawiającą się zwiększonym stężeniem triglicerydów, przy jednoczesnym zmniejszeniu stężenia frakcji HDL. Dotyka ona zwłaszcza chorych na cukrzycę typu II i osoby otyłe (wzrasta u nich insulinooporność).

W praktyce dochodzi również do przypadków, kiedy wartości poziomu cholesterolu całkowitego, frakcji LDL i triglicerydów są zbyt małe. Fakt ten można wiązać chociażby z:

  • Nadczynnością tarczycy – do syntezy hormonów tarczycy niezbędny jest cholesterol. Wzmożona ich produkcja prowadzi do spadku jego ilości we krwi.
  • Niedożywieniem bądź wyniszczeniem organizmu w przebiegu ciężkich chorób
  • Uszkodzeniami wątroby.

Natomiast mniejszą ilość frakcji HDL przypisuje się często wspomnianej już dyslipidemii aterogennej.

Do jakich wartości docelowych należy dążyć w trakcie terapii obniżania poziomu cholesterolu? Wytyczne różnią się, w zależności od grupy pacjentów do jakiej należymy. Grupy te klasyfikowane są na podstawie wielkości ryzyka wystąpienia incydentów sercowo-naczyniowych i obejmują:

Grupa ryzyka

Kto należy do danej grupy

Docelowe wartości frakcji LDL

Bardzo duże ryzyko sercowo-naczyniowe

Pacjenci po zawale lub udarze (współczynnik SCORE≥10%), z rozpoznaną chorobą wieńcową, cukrzycą (z dodatkowym czynnikiem ryzyka w postaci otyłości, nadciśnienia)

< 70 mg/dl

Duże ryzyko sercowo-naczyniowe

Osoby z cukrzycą bez powikłań, osoby z pojedynczym czynnikiem ryzyka, chociażby z hipercholesterolemią rodzinną

< 100 mg/dl

Małe ryzyko sercowo-naczyniowe

Populacja ogólna, gdzie współczynnik SCORE < 5%

< 115 mg/dl

W ocenie stopnia stanu zdrowia pacjenta i jego dalszych rokowań bardzo cenną wskazówką stają się współczynniki aterogenności. Określają one ryzyko zmian miażdżycowych w obrębie naczyń krwionośnych. Wyróżnia się kilka różnych wskaźników, jednak najważniejsze są dwa:

  • Wskaźnik Castelliego – obliczany na podstawie dzielenie wartości stężenia cholesterolu całkowitego przez wartość stężenia frakcji HDL. Wyniki powyżej 5,0 świadczą o wzroście ryzyka wystąpienia miażdżycy i incydentów sercowo-naczyniowych.
  • Wskaźnik API – uzyskanie wartości powyżej 0,5 świadczy o dużym ryzyku zmian sercowo-naczyniowych.

Literatura:

1. Cholesterol HDL – przyjaciel czy wróg, Joanna Banach, Władysław Sinkiewicz, Kardiologia Polska 2013, 71,3, 290-294

2. ABC lipidogramu, Monika Gackowska, Food Forum 2(12)/2016

3. Aktualne wytyczne leczenia zaburzeń lipidowych, Daniel Płaczkiewicz, Andrzej Kleinrok, Kardiologia Po Dyplomie 2010, 9(3), 65-75

4. Rola lipidów w powstawaniu miażdżycy, Anna Skoczyńska, Postępy Hig Med Dosw 2005, tom 59, 346-357

5. Wskaźnik aterogenności osocza u pacjentów ze świeżo rozpoznanym zespołem obturacyjnego bezdechu sennego, Paweł Kiciński, Andrzej Dybała, Sylwia Przybylska-Kuć, Elżbieta Bartoszek, Małgorzata Dec, Maciej Zakrzewski, Wojciech Myśliński, Jerzy Mosiewicz, Andrzej Jaroszyński, Family Medicine&Primary Care Review 2014,16,3: 239-241

6. Cholesterol i tri glicerydy – panel lipidowy, Paweł Herman, mp.pl

7. Hipercholesterolemia, Wojciech Wojakowski, Eugeniusz Hrycek, mp.pl

8. Dieta w hipercholesterolemii. Zdrowe odżywianie pacjentów ze zwiększonym stężeniem cholesterolu całkowitego, Barbara Cybulska, mp.pl

9. Charakterystyka Produktu Leczniczego Simvasterol

10. Charakterystyka Produktu Leczniczego Zahron.

Podobał się artykuł? Podziel się!
Share on Facebook
Facebook
Share on LinkedIn
Linkedin
Tweet about this on Twitter
Twitter
Share on Google+
Google+
Email this to someone
email

2
Dodaj komentarz

avatar
2 Comment threads
0 Thread replies
0 Followers
 
Most reacted comment
Hottest comment thread
0 Comment authors
Przegląd lekowy 36 - problemy z dabigatranem - rozwiązanie - Aptekarz.plPrzegląd lekowy 36 - problemy z dabigatranem - Aptekarz.pl Recent comment authors
  Subscribe  
najnowszy najstarszy oceniany
Powiadom o
trackback

[…] Jeśli chcesz przypomnieć sobie jakie są prawidłowe wyniki lipidogramu zajrzyj tutaj: Lipidogram – co trzeba wiedzieć? […]

trackback

[…] Jeśli chcesz przypomnieć sobie jakie są prawidłowe wyniki lipidogramu zajrzyj tutaj: Lipidogram – co trzeba wiedzieć? […]