Leki przeciwgorączkowe u dzieci i niemowląt

shutterstock_450568075.jpg

Mimo że gorączka nie stanowi samodzielnej choroby, jest przyczyną blisko 65% wisyt rodziców z dziecmi u pediatrów. Stanowi ona zatem istotny, często również stresogenny dla rodzica problem, warto zatem wiedzieć kiedy i jak sobie z nią radzić.

Jak pomóc dziecku z gorączką?

Źródło:shutterstock.com

Gorączkę definiujemy jako podwyższoną temperaturę ciała, dla której kliniczne wartości mierzone wynoszą odpowiednio:

  • 38°C w odbycie
  • 37,8°C w jamie ustnej
  • 37,2°C pod pachą

Niemniej jednak przyjęło się, iż temperatura z zakresu 37-38°C określana jest mianem stanu podgorączkowego, temperatura w zakresie 38,5-39°C – gorączką umiarkowaną, zaś stan powyżej 41,5°C to hiperpireksja.
Temperatura ciała do 39°C u osób dorosłych zwykle nie prowadzi do zaburzeń czynności organizmu. U dzieci (zwłaszcza u małych) wpływ podwyższonej temperatury na zachowanie dziecka może być zależny od indywidualnych usposobień i za każdym razem należy takie dziecko obserwować.
Wzrost temperatury ciała powyżej 40°C wiąże się już z zaburzeniami świadomości, natomiast temperatura z zakresu wartości 41-42°C może powodować już uszkodzenia tkanek.

Gorączka u dzieci

W przypadku dzieci gorączka to dość powszechnie i często występujący objaw toczącej się w ich organizmie infekcji. Złudnym natomiast jest przeświadczenie dużej części rodziców, iż w momencie ustąpienia gorączki dziecko jest już zdrowe – nic bardziej mylnego. Gorączka jako objaw choroby mogła ulec zmniejszeniu (bądź zamaskowaniu pod wpływem leków p/gorączkowych), natomiast w organizmie dziecka nadal toczy się proces chorobowy. Warto mieć to na uwadze w kontakcie z rodzicami małych dzieci odwiedzającymi aptekę.
Tak jak wcześniej wspomniano zwalczanie gorączki powinno rozpoczynać się, kiedy temperatura ciała osiąga wartość około 38,5°C. Wskazaniem do wcześniejszego włączenia leczenia farmakologicznego jest współistniejące złe samopoczucie dziecka, dreszcze i uczucie zimna bądź możliwość wystąpienia u niego drgawek gorączkowych (zwłaszcza, jeśli takie epizody miały już miejsce wcześniej).
Lekami z wyboru w zwalczaniu gorączki u dzieci są:

  • Ibuprofen
  • Paracetamol.

Paracetamol a ibuprofen – porównanie

Zarówno paracetamol jak i ibuprofen są zalecane w zwalczaniu gorączki u niemowląt i dzieci:

  • Od urodzenia – w przypadku paracetamolu
  • Które skończyły 3-ci miesiąc życia – w przypadku ibuprofenu.

Paracetamol przez wielu lekarzy uważany jest za bardziej odpowiedni dla niemowląt, gdyż nie dysponują one jeszcze enzymami wątrobowymi zdolnymi do rozkładania leku – a to wiąże się z mniejszą ilością toksycznych jego metabolitów.
Wśród innych różnic w stosowaniu obydwu tych leków wymienić należy szybkość i czas działania. Dla paracetamolu czas potrzebny do osiągnięcia maksymalnego stężenia w osoczu wynosi 30 minut, dla ibuprofenu – 60 minut. Czas działania natomiast jest dłuższy w przypadku ibuprofenu i wynosi 4-8 godzin (wobec 4-6 godzin dla paracetamolu). Ibuprofen wydaje się być zatem skuteczniejszy jeśli chodzi o długotrwałe zwalczanie gorączki (i tym samym ograniczenie konieczności ponownego jego dawkowania).
Co ciekawe, pomimo faktu zaliczania ibuprofenu do grupy NLPZ-ów w badaniach z udziałem gorączkujących dzieci w dawkach terapeutycznych wykazywał on taki sam profil bezpieczeństwa jak paracetamol, co w połączeniu z koniecznością rzadszego przyjmowania i dłuższego okresu działania skłania niektórych badaczy do propagowania właśnie ibuprofenu jako czołowego leku p/gorączkowego dla dzieci. Mimo to należy mieć na uwadze środki ostrożności i p/wskazania co do jego stosowania:

  • Ostrożnie stosować u dzieci z problemami krzepnięcia krwi
  • Ibuprofen może powodować krwawienia z przewodu pokarmowego
  • Jak inne NLPZ-y nie powinien być stosowany u dzieci chorych na astmę
  • Nie zaleca się także stosowania go w ostrej biegunce oraz przy zakażeniu dróg moczowych – zwiększone działanie nefrotoksyczne
  • Istotne z punktu widzenia opieki farmaceutycznej jest także ostrzeżenie o wyłączeniu ibuprofenu z terapii leczniczej dzieci chorych na ospę wietrzną – ibuprofen może nasilać powstawanie ropnych zmian skórnych w przebiegu ospy.

Jak widać zatem ibuprofen, oprócz wielu zalet ma też kilka obostrzeń, których powinno się dokładnie przestrzegać, aby terapia przy jego użyciu była skuteczna i bezpieczna.
Paracetamol (w związku z brakiem komponenty p/zapalnej) jest lekiem pozbawionym przeciwwskazań obowiązujących dla ibuprofenu – w dawkach terapeutycznych jest lekiem wysoce bezpiecznym. Nie obniża prawidłowej temperatury ciała – redukuje jedynie podwyższoną temperaturę działając na ośrodkową syntezę prostaglandyn i zmniejszając jej wielkość. Dzięki temu zalecany jest niemowlętom i noworodkom jako lek I rzutu w zwalczaniu gorączki.
Coraz częściej pojawiają się jednak informacje o mogącej występować korelacji pomiędzy stosowaniem paracetamolu a późniejszym występowaniem astmy oskrzelowej. Niemniej jednak aby to potwierdzić, potrzeba jeszcze wielu badań i analiz, aby mogły one stanowić wiarygodne źródło medycyny opartej na faktach, tzw. evidecne-based medicine.

Bibliografia

  1. Zasady stosowania leków przeciwgorączkowych u dzieci, Maria Mrozińska, Lek w Polsce, Vol 14, nr 10’04 (166)
  2. Ostra gorączka, Jeffrey R. Avner, Pediatria Po Dyplomie, Październik 2009, Vol. 13, Nr 5
  3. Leki stosowane w przeziębieniu u dzieci, Piotr Albrecht, Pediatria Po Dyplomie, Październik 2011, Vol. 15, Nr 5
  4. Porównanie skuteczności i bezpieczeństwa paracetamolu oraz ibuprofenu w leczeniu bólu i gorączki u dzieci – metaanaliza, D.A. Perrott, T. Piira, B. Goodenough, G.D. Champion, Archives of Pediatric and Adolescent Medicine, 2004; 158: 521-526
  5. Zapytaj eksperta – leczenie gorączki. Jacek Grygalewicz, http://www.mp.pl/artykuly/46609,zapytaj-eksperta-leczenie-goraczki
  6. Ocena skuteczności łącznego podawania paracetamolu i ibuprofenu w leczeniu gorączki u dzieci – badanie PITCH, A.D. Hay, C. Costelloe, N.M. Redmond, A.A. Montgomery, M. Fletcher, S. Hollinghurst, T.J. Peters, BMJ, 2008; 337: a1302; doi:10.1136/bmj.a1302
  7. Paracetamol podany doustnie lub doodbytniczo w standardowej dawce (15 mg/kg mc.) równie skutecznie obniżał temperaturę ciała u gorączkujących dzieci, jak zastosowany doodbytniczo w dawce dwukrotnie większej, Scolnik D. i wsp., Pediatrics, 2002; 110: 553-556

 

Podobał się artykuł? Podziel się!
Share on Facebook
Facebook
Share on LinkedIn
Linkedin
Tweet about this on Twitter
Twitter
Share on Google+
Google+
Email this to someone
email

Dodaj komentarz

avatar
  Subscribe  
Powiadom o