Leki przeciwalergiczne – jaki wybrać?

shutterstock_610731572.jpg

Alergia jest złożoną reakcją nadwrażliwości na niegroźny zwykle czynnik zewnętrzny. Występuje coraz częściej i zaliczana jest już do chorób cywilizacyjnych. Dlatego trzeba wiedzieć jakie leki przeciwalergiczne zaproponować pacjentowi.

leki przeciwalergiczne
Jak pomóc pacjentowi z objawami alergii? fot. Shutterstock
Organizm traktuje go jako element zagrażający, przez co uruchamia mechanizmy dążące do jego neutralizacji i usunięcia z organizmu. Właśnie z tymi różnorodnymi mechanizmami kojarzone są nieprzyjemne objawy i rodzaje alergii, takie jak:
  • Nieżyt nosa (okresowy i przewlekły)
  • Zapalenie spojówek
  • Skurcze oskrzeli i wynikające z tego trudności w oddychaniu, nierzadko powiązane z astmą
  • Reakcje skórne w postaci bąbli, rumienia i wysypek (pokrzywka, obrzęk naczynioruchowy [1,2,3].
Występujące coraz powszechniej reakcje alergiczne zaliczane są już do grona chorób cywilizacyjnych. Potwierdzeniem tego faktu mogą być wyniki badań z lat 2006-2008, w których to 40% badanych uskarżało się na występowanie w ich życiu incydentów alergicznych, z czego większość stanowiły te związane z alergicznym nieżytem nosa [2]. Powszechne występowanie alergii wynika ze zmian w stylu życia jaki prowadzimy,  a dokładniej ma ono związek z: zatruciem powietrza (spaliny, trucizny), sterylizacją życia (wyeliminowaniem z niego powszechnie niegdyś występujących substancji, które obecnie stanowią dla organizmu element nieznany – a więc traktowany jako zagrażający) oraz nierzadko z genetyczną dziedzicznością skłonności do alergii [1].
Alergia często wiąże się z astmą oskrzelową. Jeśli chcesz wiedzieć jak się diagnozuje i leczy astmę, zajrzyj do artykułu: Astma oskrzelowa – wytyczne

Metody leczenia alergii

Za zdecydowaną większość niekorzystnych objawów alergii odpowiada uwalniana w trakcie reakcji alergicznej histamina, magazynowana w komórkach tucznych i bazofilach w okolicach naczyń krwionośnych i limfatycznych oraz nerwów [3].
Podstawowym zadaniem „dobrego” leku przeciwalergicznego jest przede wszystkim inhibicja i blokada receptora H1, będącego głównym sprawcą niekorzystnych reakcji nadwrażliwości na czynnik alergiczny. Leki antyhistaminowe działające w ten sposób możemy podzielić na 3 grupy, a klasyfikacja ta wynika z ich wybiórczości względem receptorów histaminowych i intensywności (lub braku) działań niepożądanych, będących skutkiem wpływu na dodatkowe struktury:
  • Leki I generacji: difenhydramina, klemastyna, triprolidyna, hydroksyzyna, prometazyna
  • Leki II generacji: cetyryzyna, loratadyna, terfenadyna, astemizol, rupatadyna, lewokabastyna
  • Leki III generacji: lewocetyryzyna, desloratadyna, feksofenadyna [3].
Pokrótce omówmy poszczególne grupy, aby przybliżyć ich właściwości i możliwości wykorzystania.

I Generacja

To najstarsza grupa leków przeciwalergicznych, będąca jednocześnie obarczona największą liczbą działań niepożądanych, wśród których wymienić należy suchość w jamie ustnej, trudności w oddawaniu moczu, zaburzenia widzenia, czy szczególnie istotne z punktu widzenia jakości życia senność i zaburzenia koordynacji ruchowej [3]. Mnogość ubocznych efektów stosowania leków I generacji wynika z ich powinowactwa do receptorów muskarynowych, serotoninergicznych, dopaminergicznych i α-adrenergicznych [3,4]. W związku z występowaniem tychże działań niepożądanych zastosowanie tej grupy leków w obecnych standardach leczenia alergii jest dość mocno ograniczone.

II Generacja

Ta grupa leków, ze względu na swoją selektywność w stosunku do receptorów H1 i brak (lub istnienie znikomej) tendencji do przenikania bariery krew-mózg znajduje szerokie zastosowanie w zwalczaniu najważniejszych objawów alergii, zwłaszcza:
  • Świądu
  • Kichania
  • Wydzielania wodnistej wydzieliny z nosa
  • Upośledzenia drożności nosa
  • Zapalenia spojówek [5].
Poza pojedynczymi wyjątkami (astemizol i z I generacji – difenhydramina) nie wywierają działania proarytmicznego (związanego z blokowaniem kanałów potasowych). Mają natomiast zdolność do indukowania działania p/zapalnego i immunomodulującego (hamują uwalnianie leukotrienów i cytokin z komórek tucznych i zmniejszają napływ komórek zapalnych do miejsca występowania reakcji zapalnej [3]. Stawia je to w istotnej przewadze nad lekami I generacji i pozwala na efektywniejsze niwelowanie objawów alergii.

III Generacja

Grupę tą stanowią metabolity lub izomery leków II generacji: desloratadyna – metabolit loratadyny, lewocetyryzyna – izomer cetyryzyny, feksofenadyna – metabolit terfenadyny [3]. W odróżnieniu od leków  I generacji nie wykazują działań niepożądanych związanych z oddziaływaniem na OUN, nie wykazują również działania proarytmicznego, natomiast charakteryzują się długim okresem półtrwania (dłuższy okres działania, konieczność rzadszego stosowania). Dodatkowo (co z kolei odróżnia ich część od leków II generacji) feksofenadyna ma zdolność do redukowania blokady nosa, występującej bardzo często przy przewlekłym nieżycie nosa [3].

Zastosowanie w terapii

Leki blokujące działanie histaminy na receptory histaminowe znalazły zastosowanie w leczeniu takich schorzeń jak:
  • Alergiczny nieżyt nosa: okresowy (trwający do 4 dni w tygodniu lub do 4 tygodni) i przewlekły (trwający powyżej 4 dni w tygodniu lub powyżej 4 tygodni)
  • Alergiczne zapalenie spojówek
  • Astma oskrzelowa – włączenie leczenia antyhistaminowego pozwala na ograniczenie takich objawów jak świszczący oddech czy kaszel
  • Pokrzywka
  • Obrzęk naczynioruchowy
  • AZS – jako leki wspomagające terapię [2,3].
Zastosowanie tych leków pozwala na ograniczenie świądu i powstających bąbli w przebiegu pokrzywki ostrej czy pokrzywki idiopatycznej, zmniejsza wydzielanie wodnistej wydzieliny, świąd i kichanie w przebiegu nieżytu nosa oraz łagodzi skórne objawy alergiczne w przypadku anafilaksji [3,6]. W tym ostatnim jednak leki przeciwalergiczne stanowią dopiero interwencję 3-go rzutu, na pierwszym miejscu bezsprzecznie stoi domięśniowe podanie adrenaliny [6].

Ograniczenia stosowania

Wśród interakcji i przeciwwskazań wymienianych w odniesieniu do leków p/alergicznych wymienić należy:
  • Jaskrę i przerost gruczołu krokowego (dla leków I generacji)
  • Zakaz prowadzenia pojazdów mechanicznych (dla leków I generacji)
  • Podrażnienie błoń śluzowych (lewokabastyny podawanej do worka spojówkowego nie należy stosować w sytuacji używania soczewek kontaktowych)
  • Ostrożność w stosowaniu astemizolu, terfenadyny i częściowo loratadyny łącznie z lekami p/grzybiczymi (ketokonazol, itrakonazol) – może wtedy dojść do zwiększenia kardiotoksyczności leków antyhistaminowych
  • Pomimo znikomej tendencji leków II generacji do wywoływania uczucia senności, podczas rozpoczynania terapii tą właśnie grupą warto prześledzić wpływ stosowanego leku na odpowiedź osobniczą organizmu (np. cetyryzyna zastosowana wieczorem/na noc w niewielkim stopniu, ale wywoływała nieznaczne uczucie senności u niektórych osób – efekt ten praktycznie nie istniał w przypadku zażywania jej rano) [7].
Efekt działania leków przeciwalergicznych nie pozostaje również bez wpływu na wyniki alergicznych testów skórnych. Rozważając ich przeprowadzenie należy odpowiednio wcześnie odstawić (oczywiście w porozumieniu z lekarzem) stosowane leki p/alergiczne, zwykle co najmniej 7-14 dni przed planowanymi testami (głównie jeśli chodzi o leki II generacji) [8].

Literatura:

1. Polskie Towarzystwo Alergologiczne: https://www.pta.med.pl/
2. Postępowanie w alergicznym nieżycie nosa, Bolesław Samoliński, Oksana Wojas, Lekarz Rodzinny, 05/2012
3. Leki antyhistaminowe w chorobach alergicznych, Anna Lewandowska-Polak, Marek L. Kowalski, Przegląd Alergologiczny, tom 1, nr 2, 2004
4. Miejsce leków przeciwhistaminowych w terapii alergicznych chorób skóry, Wojciech Silny, Przew.Lek. 2003,6,5,101-107
5. Postępowanie w alergicznym nieżycie nosa, Wytyczne Kolegium Lekarzy Rodzinnych w Polsce, 2014
https://infekcje.mp.pl/wytyczne/108577,postepowanie-w-alergicznym-niezycie-nosa
7. Leczenie przeciwhistaminowe H1 stosowane w terapii chorób alergicznych, Bożena Tarchalska-Kryńska, Nowa Medycyna 1/1999, s. 14-18
8. Jak się przygotować do skórnych testów punktowych
https://alergie.mp.pl/lista/80067,jak-sie-przygotowac-do-skornych-testow-punktowych
Podobał się artykuł? Podziel się!
Share on Facebook
Facebook
Share on LinkedIn
Linkedin
Tweet about this on Twitter
Twitter
Share on Google+
Google+
Email this to someone
email
0 komentarzy
avatar
Komentujesz jako gość!

Brak komentarzy