Leki opioidowe – o czym pacjent powinien wiedzieć? Ulotka

Pacjent który po raz pierwszy otrzymuje leki opioidowe jest często zdezorientowany. Z jednej strony cierpi z powodu bólu i chciałby go uśmierzyć, z drugiej słyszy mieszankę informacji o lekach narkotycznych, uzależnieniu, działaniach niepożądanych.

Dlatego ważne jest żeby otrzymał od farmaceutów i farmaceutek szczegółowe informacje, dzięki którym poczuje się bezpiecznie. Dlatego właśnie powstała ta ulotka. Na końcu znajdziesz plik do wydruku.

leki opioidowe, ulotka

Leki opioidowe – o czym pacjent powinien wiedzieć? fot. shutterstock

Jeśli rozpoczynasz terapię przeciwbólową lekami opioidowymi zapoznaj się z informacjami zawartymi w tej ulotce – pomogą Ci one zrozumieć zasady stosowania, możliwe skutki uboczne i możliwe metody radzenia sobie z nimi.

1. Czym są leki opioidowe?

Leki opioidowe to silne leki p/bólowe, stosowane w terapii leczenia bólu o natężeniu umiarkowanym lub dużym. Po dokładnej analizie Twojej choroby i ocenie nasilenia Twojego bólu lekarz podjął decyzję o wprowadzeniu tych leków.

2. Wybór leku

O wyborze konkretnego leku opioidowego decyduje kilka czynników. Twój lekarz dopasował go do Twoich potrzeb zarówno pod względem siły działania jak i sposobu podania.

3. Czy należy bać się zażywania leków opioidowych?

Terapii opioidami prowadzonej pod kontrolą lekarza i zgodnie z jego zaleceniami nie powinieneś się obawiać – nie musisz bać się uzależnienia, gdyż w leczeniu bólu zdarza się ono niezwykle rzadko.

4. Możliwe działania niepożądane.

Leki opioidowe tak jak wszystkie leki mogą wywoływać określone działania niepożądane. Świadomość możliwości ich wystąpienia pozwoli Ci odpowiednio zareagować i zapobiegnie zniechęceniu do terapii. Do najważniejszych efektów ubocznych zaliczyć można:

  • Zaparcia – zwłaszcza na początku przyjmowania leku lub jeśli jesteś osobą starszą. Często są one wynikiem zażywania kodeiny. W przypadku ich wystąpienia konieczne zazwyczaj jest włączenie dodatkowej terapii lekami wzmagającymi perystaltykę i ułatwiającymi oddawanie stolca.

  • Nudności i wymioty – częściej po lekach krótko działających. Początkowo może konieczna okazać się dodatkowa terapia p/wymiotna lub jeśli nie będzie skuteczna – zmiana leku (tzw. rotacja opioidu).

  • Suchość w ustach.

  • Senność i sedacja – jeden z częstszych objawów początkowego przyjmowania morfiny. Pamiętaj jednak – zwykle samoczynnie ustępuje po kilku dniach stosowania.

  • Sporadycznie występujące zaburzenia oddychania – pojawić się mogą rzadko u osób starszych oraz ze współistniejącymi chorobami płuc. Znacznie częściej są wynikiem przedawkowania morfiny aniżeli jej właściwego stosowania. Jeśli jednak przypadkowo przedawkujesz morfinę – zanim wystąpią zaburzenia oddychania pojawią się zaburzenia świadomości – już wtedy jak najszybciej skontaktuj się z lekarzem, który wdroży odpowiednie leczenie.

  • Zaburzenia sprawności seksualnej, obniżenie popędu płciowego, zaburzenia miesiączkowania – występują rzadko, niemniej jednak miej świadomość możliwości pojawienia się ich.

  • Świąd – również rzadko.

5. Jak można unikać pojawienia się działań niepożądanych?

Przede wszystkim stosuj się do zaleceń lekarza prowadzącego Twoją terapię. Właściwe stosowanie leku to połowa sukcesu. Jeśli jednak dojdzie do wystąpienia efektów ubocznych należy rozważyć zmianę drogi podania leku (systemy przezskórne obarczone są mniejszym ryzykiem wystąpienia działań niepożądanych). Konieczna może być również zamiana leku na inny, dzięki czemu będzie można osiągnąć lepszą kontrolę bólu przy jednoczesnym zminimalizowaniu toksyczności leku.

6. U kogo należy zachować szczególną ostrożność?

Jeśli jesteś osobą w podeszłym wieku, jeśli występują u Ciebie objawy niewydolności wątroby lub nerek (metabolity opioidów wydalane są przez nerki, a ich niewydolność zwiększa ich stężenie w organizmie, a tym samym toksyczność), jeśli występuje u Ciebie przewlekła choroba płuc.

7. W jaki sposób dobiera się właściwą dawkę opioidu?

Lekarz prowadzący rozpoczyna obserwację dobową od wdrożenia niskiej dawki morfiny, podawanej w odstępach 4-godzinnnych. Po 24h obserwacji, jeśli odczucia bólowe zostały skutecznie zniwelowane podana dawka dobowa leku wyznacza odnośnik skutecznej dawki leku dla Ciebie. Pozostaje zatem wybrać odpowiedni schemat leczenia (leczenie preparatami krótko-działającymi lub długo-działającymi).

8. Zdolność prowadzenia pojazdów.

Jeśli rozpoczynasz terapię lekiem opioidowym Twoja zdolność koncentracji i prowadzenia pojazdów może być ograniczona! Dotyczy to przede wszystkim początków leczenia, zmiany dawki na większą lub zmiany leku. Zachowaj więc ostrożność i powstrzymaj się w tym okresie od prowadzenia pojazdów mechanicznych.

9. Co to jest ból przebijający?

To rodzaj bólu, który pomimo stosowanej skutecznej terapii opioidowej. Może pojawić się nawet u połowy leczonych osób i związany może być (ale nie musi) z konkretną przyczyną. Do jego zniwelowania lekarz włączy do Twojej terapii krótko-działający lek opioidowy. Jeśli ból ten pojawia się z konkretnej przyczyny – postaraj się ją możliwie maksymalnie zniwelować.

Pamiętaj – poinformuj lekarza o każdym niepokojącym Cię objawie – wczesna interwencja zapobiegnie spadkowi skuteczności p/bólowej terapii. Dodatkowo nie zażywaj na własną rękę innych leków (w tym również ziołowych) – mogą mieć one istotny wpływ (często niekorzystny) na powodzenie terapii.

INFORMACJE DODATKOWE:

Kiedy należy zastosować leczenie opioidami?

Rozpoczęcie terapii lekami opioidowymi reguluje tzw. drabina analgetyczna, wg której wdrożenie opioidów możliwe jest u pacjentów z bólem umiarkowanym, przerywanym (krótko-działające słabe opioidy: kodeina, tramadol) i u pacjentów z bólem silnym, ciągłym, postępującym (silne opioidy, długodziałające: morfina, fentanyl, metadon, buprenorfina). Decyzję o zainaugurowaniu terapii opioidami podejmuje zawsze lekarz.

Ulotka do ściągnięcia i wydrukowania

Podobał się artykuł? Podziel się!
Share on Facebook
Facebook
Share on LinkedIn
Linkedin
Tweet about this on Twitter
Twitter
Share on Google+
Google+
Email this to someone
email

7
Dodaj komentarz

avatar
2 Comment threads
5 Thread replies
0 Followers
 
Most reacted comment
Hottest comment thread
3 Comment authors
MrówkaTejoMarcin Snoch Recent comment authors
  Subscribe  
najnowszy najstarszy oceniany
Powiadom o
Tejo
Gość
Tejo

zawsze dziwi mnie, że znając mechanizm działania leków opioidowych lekarze tak bardzo wstrzymują się przed ich wypisywaniem pacjentom naprawdę ich potrzebujących. Bo jakoś nie mają obaw przed notorycznym przepisywaniem dorety, itp, a opioidów boją się jak ognia (po części to zrozumiałe, ale w sytuacji przewlekłego, ciągłego i mocnego bólu wydaje się to uzasadnione)

Marcin Snoch
Admin

Ja akurat cieszę się ze wzrostu popularności połączenia tramadol+paracetamol. Jednak widzę je jako alternatywę do NLPZ i też takie mam odczucie z praktyki. Pacjenci zamiast diklofenaku/ketoprofenu dostają paracetamol+tramadol. Ale lęk przed opioidami zostaje. Trochę tez jak u nas w aptekach, pomijając kwestie merytoryczne zostają formalne. Lekarze muszą osobne numery recept załatwić. My musimy prowadzić rejestr, martwić się czy recepta nie jest podrobiona, narkotyku nie da się oddać do hurtowni etc.

Tejo
Gość
Tejo

Ale czy długotrwałe przyjmowanie paracetamolu + tramadol nie będzie się wiązało z pewnym niebezpieczeństwem? Co prawda potencjał uzależniający tramadolu jest niewielki, ale nie wiem jak wygląda sprawa przy przewlekłym jego przyjmowaniu?

Marcin Snoch
Admin

To jest jak z innymi opioidami. Jak się je stosuje w celu zwalczania bólu, to ryzyko uzależnienia jest małe. Odwracając pytanie – a jakie jest ryzyko zdarzenia sercowo-naczyniowego jak udar czy zawał, przy przewlekłym stosowaniu NLPZ? Paracetamol+tramadol w tym kontekście jest bezpieczniejszy, nawet biorąc poprawkę na uzależnienie, działania niepożądane tramadolu i paracetamolu.

Tejo
Gość
Tejo

To faktycznie prawda. A jeśli chodzi o zaparcia w przypadku przyjmowania opioidów – są one poważnym, przewlekłym problemem czy raczej tak jak w zaleceniach powyżej dotyczą zwykle początkowych okresów terapii?

Mrówka
Gość
Mrówka

Nie jestem pewna ale wnioskuję, że może to być bardziej przewlekły problem. Mało prawdopodobne by to była tylko chwilowa reakcja ze strony jelit, ale to tylko moje przypuszczenia.

Mrówka
Gość
Mrówka

Bardzo popularne połączenie, bardzo często przepisywane. Uważacie że nadejdzie czas że przejdzie na OTC?