Leczenie Atopowego Zapalenia Skóry- co trzeba wiedzieć?

Leczenie Atopowego Zapalenia Skóry (AZS)jest procesem wieloetapowym i wymagającym dobrej współpracy pacjenta. Schorzenie to najczęściej dotyka dzieci, co jeszcze bardziej komplikuje leczenie. W artykule znajdziesz syntezę tego co najważniejsze w leczeniu Atopowego Zapalenia Skóry (AZS).

leczenie atopowego zapalenia skóry
Jak leczyć Atopowe Zapalenie Skóry? fot. Shutterstock

O tym jak rozpoznać AZS dowiesz się z artykułu: Jak rozpoznać Atopowe Zapalenie Skóry? Wytyczne.

Terapia podstawowa

Terapia podstawowa ma na celu przywrócenie podstawowych funkcji bariery naskórkowej. Właściwie nawilżona, natłuszczona warstwa rogowa naskórka stanowi optymalną barierę dla czynników drażniących.

  • Emolienty są fundamentem terapii podstawowej. Nawilżają, natłuszczają, działają p/świądowo i okluzyjnie w obrębie skóry. Możliwe jest dodanie do nich mocznika, co dodatkowo przyczyni się do wzmożonego zatrzymania wody w skórze, co ma szczególne znaczenie dla chorych z bardzo wysuszoną skórą.
    Emolienty stanowią podstawę każdego rodzaju leczenia AZS, zarówno w monoterapii (w I stadium choroby) jak również jako składnik terapii złożonej (w stadiach II-IV).
  • Druga grupa preparatów stosowanych w terapii podstawowej to kosmeceutyki, posiadające w swoim składzie wysoką zawartość takich substancji jak: witamina A, rutyna, nienasycone kwasy tłuszczowe, β-karoten, ektoina, itp. Ich rola sprowadza się do regeneracji bariery naskórkowej oraz zmniejszania stanu zapalnego w jej obrębie.
  • Trzecia grupa preparatów to WWT (tzw. mokre opatrunki), które od strony skóry nasączone są emolientem bądź miejscowym GKS, zaś od zewnątrz stanowią suchy opatrunek. Pozytywnym aspektem ich stosowania jest mechaniczne odgraniczenie skóry od środowiska zewnętrznego i zmniejszenie świądu, wadą natomiast zwiększona absorpcja miejscowych GKS, zwielokrotnione ryzyko wystąpienia zakażenia bakteryjnego oraz możliwość pogorszenia się stanu skóry już kilka tygodni po ich odstawieniu.

Terapia przeciwzapalna- miejscowe glikokortykosteroidy

Miejscowe glikokortykosteroidy to podstawa terapii przeciwzapalnej jeśli chodzi o leczenie Atopowego Zapalenia Skóry.
Miejscowe GKS dzielą się na 4 grupy, w zależności od siły działania przeciwzapalnego. Wyróżnia się w związku z tym słabe mGKS (hydrokortyzon – zarejestrowany poniżej 1 r.ż.), średnio silne mGKS (flumetazon, betametazon), silne mGKS (flutikazon, mometazon – zarejestrowane od 2 r.ż.) i bardzo silne mGKS (klobetazol). Docelowo u dzieci stosuje się zwykle 1 i 2 grupę mGKS. W okresach zaostrzenia u dorosłych dopuszcza się stosowanie wyższych grup mGKS.
Długotrwałe stosowanie glikokortykosteroidów obarczone jest ryzykiem wystąpienia zmian niepożądanych, takich jak atrofia skóry, rozszerzenie naczyń krwionośnych, nadkażeniami bakteryjnymi. Dlatego też należy uważnie nadzorować terapię mGKS, zwłaszcza u dzieci i preferować terapię przerywaną lub formę proaktywną. Ze względu na swoje działania uboczne miejscowe glikokortykosteroidy nie są zalecane do stosowania na skórę twarzy, szyi, pach czy chociażby w miejscach genitalnych. Ma to związek ze znacznie cieńszą warstwą powłok skórnych w tych miejscach i dużym ryzykiem wystąpienia zmian o charakterze szkodliwym.

 

Terapia przeciwzapalna – inhibitory kalcyneuryny

Inhibitory kalcyneuryny (mKI) są równoległą, a czasami jedyną terapią jeśli chodzi o leczenie atopowego zapalenia skóry. Można je aplikować w rejonach wrażliwych tj. twarz, szyja, okolice miejsc intymnych, w których nie powinno się stosować mGKS. Równoległe zastosowanie z mGKS zwiększa możliwości lecznicze i szanse na sukces terapeutyczny. Przedstawiciele mKI (pimekrolimus i takrolimus) są inhibitorami aktywatora limfocytów T, przez co zmniejszają ilość prozapalnych cytokin. Pimekrolimus stosowany jest w łagodnej postaci AZS, zaś takrolimus w postaci umiarkowanej i ciężkiej. Zaletą tych preparatów jest brak niepożądanego działania w postaci atrofii, co umożliwia właśnie ich zastosowanie na delikatne części ciała. Niektóre źródła rekomendują już inhibitory kalcyneuryny (mKI) jako terapię I rzutu, przed włączeniem mGKS, również u dzieci powyżej II r.ż. (pimekrolimus).

Leczenie przeciwdrobnoustrojowe

Leczenie przeciwdrobnoustrojowe zalecane jest w przypadku zaostrzeń ze współistniejącym zakażeniem bakteryjnym. Skóra chorego na AZS w zdecydowanej większości przypadków dotknięta jest infekcją Staphylococcus aureus, w terapii którego zaleca się miejscowo chlorheksydynę, mupirocynę czy też kwas fusydowy. Decyzję o leczeniu antybiotykami należy jednak zawsze poważnie przemyśleć, gdyż całkowite „pozbycie się” drobnoustroju ze skóry chorego jest praktycznie niemożliwe.

Leczenie przeciwhistaminowe

Leczenie przeciwhistaminowe jest oparte na hydroksyzynie oraz lekach II generacji (cetyryzyna, loratadyna) – wykazujących w pewnym stopniu działanie p/zapalne. Hydroksyzyna ze względu na działanie sedatywne  wspomaga proces zasypiania i snu u pacjentów dotkniętych świądem. Świąd zwykle nasila się wieczorem i w nocy, utrudniając sen.

Dodatkowym atutem leków przeciwhistaminowych jest niwelowanie objawów zapalenia spojówek lub alergicznego nieżytu nosa.  Schorzenia te często towarzyszą AZS. Niemniej jednak nie są one lekami I rzutu w terapii zaostrzeń i terapii podstawowej egzemy.

Terapia ogólna

Włączenie leczenia ogólnoustrojowego zaleca się w przypadku ciężkich zaostrzeń, kiedy terapia miejscowa nie przynosi już pożądanych rezultatów. Składowymi leczenia ogólnego mogą być: cyklosporyna A, metotreksat, kortykosteroidy doustne, azatiopryna, fototerapia. Rekomendowaną formą leczenia jest stosowanie cyklosporyny A, która silnie zmniejsza stan zapalny i świąd. Należy jednak monitorować działania niepożądane, które dotyczą przede wszystkim jej neurotoksyczności.

Literatura:

  1. Atopowe zapalenie skóry – aktualne wytyczne terapeutyczne. Stanowisko ekspertów Sekcji Dermatologicznej Polskiego Towarzystwa Alergologicznego i Sekcji Alergologicznej Polskiego Towarzystwa Dermatologicznego, Lekarz POZ, 1/2015
  2. Atopowe zapalenie skóry – informacje naukowe Polskiego Towarzystwa Chorób Atopowych
  3. Rozpoznawanie i leczenie Atopowego Zapalenia Skóry u dzieci i dorosłych. Konsensus grupy PRACTALL European Academy of Allergology and Clinical Immunology I American Academy of Allergy, Asthma and Immunology, 10.2018, mp.pl
  4. Postępowanie profilaktyczno-lecznicze w atopowym zapaleniu skóry, Woźniak, Szyling, Zagórska, Klinika Pneumonologii i Alergologii WUM, warsztaty szkoleniowe, 2014
  5. Nowy algorytm leczenia atopowego leczenia skóry o łagodnym i średnim nasileniu objawów klinicznych: miejscowe stosowanie pimekrolimusu w kremie 1%, Magdalena Czarnecka-Operacz, Alergoprofil 2014, Vol 10, Nr 4, 5-8
Podobał się artykuł? Podziel się!
Share on Facebook
Facebook
Share on LinkedIn
Linkedin
Tweet about this on Twitter
Twitter
Share on Google+
Google+
Email this to someone
email

3
Dodaj komentarz

avatar
2 Comment threads
1 Thread replies
1 Followers
 
Most reacted comment
Hottest comment thread
3 Comment authors
KamanTZMarcin SnochTejo Recent comment authors
  Subscribe  
najnowszy najstarszy oceniany
Powiadom o
Tejo
Gość
Tejo

Podstawą leczenia AZS przede wszystkim musi być sumienność w aplikowaniu leków na skórę, stosowanie ich raz na jakiś czas bądź tylko wtedy, kiedy pacjent (lub jego rodzice – w przypadku dziecka) sobie o tym przypomni – nie zagwarantuje sukcesu terapeutycznego.

Marcin Snoch
Użytkownik

Z jednej strony chorzy (lub rodzice chorych) zdają sobie sprawę z istotności stosowania emolientów. Jednak sądzę, że nie wiedzą, że trzeba ich używać tak dużo i tak często.

KamanTZ
Gość
KamanTZ

I to co wydaje się często zbyteczne – przy uporczywym AZS same emolienty nie wystarczą. Konieczne są leki przepisywane na rp.