Leczenie astmy – jak farmaceuta może pomóc?

Co godzinę w Europie ktoś umiera z powodu astmy, a 90% tych przypadków można by uniknąć, prowadząc dobrze skonstruowaną i poprawnie wykonywaną terapię leczniczą. Poza lekarzem to właśnie farmaceuta ma wpływ na to żeby leczenie astmy było skuteczne.

leczenie astmy
Leczenie astmy – jak farmaceuta może pomóc? fot. shutterstock

Właściwa technika inhalacji

Źle wykonywana inhalacja stanowi ogromny wpływ na skuteczne leczenie astmy. Farmaceuta powinien uświadomić pacjentowi jak ważna jest właściwa technika inhalacji. Na rynku dostępne są inhalatory ciśnieniowe i proszkowe. Pacjenci (zwłaszcza Ci, którzy dopiero zaczynają leczenie) często nie potrafią się inhalować. Wytłumaczenie im zasad działania inhalatorów wziewnych (inhalator proszkowy wymaga włożenia do niego kapsułki z proszkiem, niezwykle istotne jest skoordynowanie wykonania inhalacji z rozpoczęciem wdechu) polepszy stopień kontroli astmy i pozwoli uniknąć momentów zaostrzeń.

Jeśli chcesz poznać najważniejsze informacje o diagnostyce i leczeniu astmy zajrzyj: Astma oskrzelowa – wytyczne

Astma, jej etiologia a świadomość pacjenta

Czynnikami sprawczymi astmy i wywołującego ją stanu zapalnego są:

  • Czynniki alergiczne, tj. roztocza kurzu domowego, pyłki roślin, sierść zwierząt, zarodniki grzybów pleśniowych
  • Czynniki niealergiczne – infekcje bakteryjne i wirusowe, zwłaszcza często nawracające, zanieczyszczenia powietrza, dym tytoniowy.

Świadomość pacjenta o czynnikach sprawczych jego objawów może uchronić go przed nieprzewidywalnymi napadami duszności i zaostrzeniami choroby. Warto zatem poinstruować pacjenta, aby:

  • Nie wychodził na zewnątrz w czasie największego pylenia traw bądź drzew
  • Utrzymywał czystość w swoim otoczeniu, często wietrząc i piorąc chociażby pościel
  • Szczepił się ochronnie przeciwko grypie sezonowej, co pozwoli ograniczyć ryzyko ciężkiego przebiegu choroby, a tym samym zminimalizuje ryzyko dodatkowego podrażnienia oskrzeli i płuc
  • Zaprzestał palenia papierosów i unikał kontaktu z dymem tytoniowym, który działa silnie drażniąco na drogi oddechowe i może być prekursorem napadu astmy
  • Dbał o prawidłową wilgotność i wentylację w swoim domu i otoczeniu, co pozwoli ograniczyć ryzyko pojawienia się grzybów pleśniowych.

Pacjenci bardzo często nie zdają sobie sprawy z wydawać by się mogło tak błahych spraw, które mają duży wpływ na skuteczne leczenie astmy.

Właściwa farmakoterapia = skuteczne leczenie astmy

Wziewne glikokortykosteroidy (wGKS) są podstawą terapii.  Warto poinformować pacjenta:

  • Leczenie nimi jest bezpieczne – praktycznie nie przenikają do krwii, a wieloletnia terapia nie daje ogólnych działań niepożądanych.
  • Przeprowadzał inhalację przed jedzeniem
  • Po przeprowadzonej inhalacji dokładnie przepłukał usta wodą, aby ograniczyć zjawisko pozostania leku na śluzówce jamy ustnej, co prowadzić może do pojawienia się chrypki czy pleśniawek (podobny zabieg należy wykonywać po zażyciu β20-mimetyków).
  • wGKS potrzebują czasu na rozwinięcie działania – nie nadają się do leczenia doraźnego.
  • W przypadku problemów z działaniami niepożądanymi wGKS w obrębie jamy ustnej można rozważyć zmianę aerozolu na pro lek – cyklezonidu lub beklometazonu. Ostatecznie decyduje o tym lekarz.

Doustna terapia GKS

Doustna terapia glikokortykosteroidami, zalecana pacjentom przy braku możliwości wykonywania inhalacji lub w czasie zaostrzeń choroby obraczona jest zwiększonym ryzykiem owrzodzeń żołądka, wystąpienia cukrzycy czy chociażby osteoporozy. W tym ostatnim przypadku zaleca się suplementowanie przez pacjenta wapnia i witaminy D3, o czym warto pamiętać mając takiego pacjenta w aptece.

Montelukast

Należy zwrócić szczególną uwagę na interakcje montelukastu. Jego inhibitorami są flukonazol i ketokonazol, zaś induktorami – preparaty z dziurawca i fenytoina. Dodatkowo montelukast jest zalecany w przypadku tzw. astmy aspirynowej. Mając tego świadomość należy pamiętać, aby odradzić choremu stosowanie takich leków jak:

  • Kwas acetylosalicylowy
  • Ibuprofen
  • Ketoprofen
  • Diklofenak
  • Metamizol.

Przy konieczności leczenia p/bólowego należy w tym miejscu zaproponować paracetamol, jednak jednocześnie uwrażliwić pacjenta, aby stosował go ostrożnie i w przypadku zdecydowanej konieczności, gdyż jednoczesne zażywanie paracetamolu z wGKS zwiększa jego hepatotoksyczność.
Montelukast stosowany w postaci tabletek do rozgryzania i żucia (zwykle przez dzieci) powinien być przyjęty godzinę przed lub dwie godziny po jedzeniu.

Interakcje leków z wgks

Wziewne glikokortykosteroidy potrafią wchodzić w interakcje z wieloma lekami, często stosowanymi przez pacjentów w związku ze współtowarzyszącymi im chorobami. Należy zatem w ramach opieki farmaceutycznej poznać współistniejące schorzenia i uwrażliwić pacjenta, aby ostrożnie łączył/nie łączył wGKS z:

  • NLPZ-ami – wzrasta wtedy ryzyko krwawień z przewodu pokarmowego
  • Doustnymi lekami p/cukrzycowymi/insuliną – wzrasta wtedy stężenie glukozy we krwi
  • Lekami moczopędnymi – zmniejszają się zdolności moczopędne tychże leków
  • Lekami p/zakrzepowymi – wzrasta ryzyko krwawień.

Dodatkową istotną informacją jest powtarzanie pacjentowi, aby stosował się do wszelkich ustaleń, jakie podjął z lekarzem go prowadzącym, jeśli chodzi o rodzaj stosowanych leków, częstotliwość ich przyjmowania, itp. Niejednokrotnie niepodporządkowywanie się pacjenta tym zaleceniom jest powodem źle kontrolowanej astmy.

Literatura:

  1. Współczesna farmakoterapia astmy oskrzelowej, Joanna Szkaradkiewicz, Journal of Biology and Earth Sciences, 2013, Vol 3, Issue 1, M 1-13
  2. Leczenie astmy oskrzelowej u dzieci, Joanna Jaworska, Joanna Lange, Marek Kulus, Alergia, Astma, Immunologia, 2010, 15(1), 5-18
  3. Opieka farmaceutyczna w astmie, Edyta Szałek, Farmacja Współczesna, 2016, 9, 25-32
  4. Jak przyjmować leki przeciwastmatyczne, Filip Mejza, mp.pl

 

Podobał się artykuł? Podziel się!
Share on Facebook
Facebook
Share on LinkedIn
Linkedin
Tweet about this on Twitter
Twitter
Share on Google+
Google+
Email this to someone
email

2
Dodaj komentarz

avatar
1 Comment threads
1 Thread replies
0 Followers
 
Most reacted comment
Hottest comment thread
2 Comment authors
Marcin SnochTejo Recent comment authors
  Subscribe  
najnowszy najstarszy oceniany
Powiadom o
Tejo
Gość
Tejo

Nie ma chyba nic gorszego od pacjentów skrywających stosowane dodatkowo leki – lekarz czy farmaceuta starają się ustabilizować stan astmatyka, a on nie mówiąc nic nikomu stosuje sobie (doraźnie lub nie) dodatkowe leki…

Marcin Snoch
Admin

Bo to przecież jego sprawa, a lekarzowi/farmaceucie nic do tego. W końcu wolny kraj, prawda? 😉