Leczenie alergicznego nieżytu nosa – jaki lek miejscowy wybrać?

Alergiczny nieżyt nosa (ANN) to niezwykle częste schorzenie. Z danych epidemiologicznych wynika, że w naszym kraju dotyczy nawet 9 mln Polaków [1]. Jego objawy są dość uciążliwe i mogą znacząco utrudniać normalne funkcjonowanie, a nieleczone prowadzą do poważnych powikłań. Dlatego też leczenie alergicznego nieżytu nosa jest tak istotne. Jak jednak wybrać właściwy lek?

leczenie alergicznego nieżytu nosa
Jak leczyć alergiczny nieżyt nosa? fot Shutterstock

Leczenie alergicznego nieżytu nosa

Leczenie alergicznego nieżytu nosa polega przede wszystkim na terapii objawowej oraz profilaktyce polegającej na ograniczeniu kontaktów z alergenem. Wśród stosowanych leków wyróżniamy preparaty doustne (głównie przeciwhistaminowe) oraz szeroką grupę leków do stosowania miejscowego na błonę śluzową:

  • leki przeciwhistaminowe
  • kromony
  • glikokortykosteroidy
  • leki obkurczające błonę śluzową nosa – sympatykomiemtyki

Ich efektywność działania na podstawowe objawy związane z alergicznym nieżytem nosa przedstawia poniższa tabela.

 

Lek/objaw Świąd i kichanie Wyciek z nosa Zatkanie nosa Objawy oczne
Leki przeciwhistaminowe donosowe +++ ++ + +++
Leki przeciwhistaminowe dospojówkowe 0 0 0 +++
Glikokortykosteroidy donosowe +++ +++ ++ +
Kromony donosowe + + + 0
Kromony dospojówkowe 0 0 0 ++
Sympatykomimetyki donosowe 0 0 ++++ 0

Tab. 1 Wpływ grup leków na objawy alergicznego nieżytu nosa [2]

Alergiczny nieżyt nosa – czym jest i jak go rozpoznać?

Leki przeciwhistaminowe

Są to blokery receptora histaminowego H1, które zmniejszają świąd, kichanie i nadmierny wyciek z nosa (azelastyna dodatkowo wpływa anemizująca na błonę śluzową). Po podaniu miejscowym działają po około 15 minutach, a maksymalna poprawa jest obserwowana zwykle w ciągu 30 minut. Stosowane regularnie mogą również zapobiegać rozwojowi objawów po kontakcie z alergenem. Po ich podaniu mogą pojawić się ogólnoustrojowe działania niepożądane, jak na przykład sedacja. Azelastyna charakteryzuje się gorzkim smakiem. Zaleca się je we wszystkich postaciach ANN.

Kromony

Ich mechanizm działania związany jest ze stabilizowaniem komórek tucznych, a tym samym ich degranulacji i uwolnieniu cytokin prozapalnych w wyniku kontaktu z alergenem. W całej grupie leków miejscowych stosowanych w leczeniu objawów alergicznego nieżytu nosa charakteryzują się one najsłabszym działaniem (lepszy efekt wykazują po podaniu do worka spojówkowego niż na błonę śluzową nosa), jednak są przy tym najbezpieczniejsze (z powodu małej rozpuszczalności w tłuszczach praktycznie nie wchłaniają się do organizmu po podaniu miejscowym), dlatego też mogą być podawane dzieciom i kobietom w ciąży.

Sympatykomimetyki

Działają obkurczająco na błonę śluzową nosa poprzez antagonizm w stosunku do receptorów adrenergicznych alfa. Mogą być stosowane jedynie krótkotrwale (około 5 dni), dlatego pacjentom cierpiącym na alergiczny nieżyt nosa podawane są doraźnie, jedynie przy nasileniu objawów. Mogą powodować ogólnoustrojowe działania niepożądane, szczególnie u osób z chorobami układu sercowo-naczyniowego. Efekt obkurczający obserwuje się kilka minut po aplikacji, utrzymuje się on w zależności od substancji od 6 do 12 godzin. Mogą stanowić leczenie wspomagające, szczególnie w przypadku okresowych postaciach ANN.

Glikokortykosteroidy

Są najsilniejszymi lekami w tej grupie. Charakteryzują się działaniem przeciwzapalnym dzięki supresji reakcji immunologicznych. Wygaszają wszystkie objawy ANN. Ich aktywność można zaobserwować dopiero po kilku, kilkunastu godzinach, a maksymalny efekt pojawia się dopiero po kilku dniach (do dwóch tygodni) regularnego stosowania. Podawane miejscowo nie wykazują ogólnoustrojowych działań niepożądanych, a ich długotrwałe stosowanie jest bezpieczne, zmniejsza również ryzyko rozwoju powikłań. Są lekami z wyboru u pacjentów z umiarkowany i ciężkim okresowym ANN oraz w przypadku przewlekłego ANN.

 

dnGKS beklometazon budezonid flutykazon mometazon
Skuteczność 4 8 1 7
Działania niepożądane 7 4 3 1
TIX (indeks terapeutyczny (skuteczność działania/działania niepożądane 0,57 2 0,33 7

Tab. Porównanie donosowych glikokortykosteroidów [1]

Może Cię zainteresować: Leki przeciwalergiczne – jaki wybrać?

Piśmiennictwo:

  1. Arcimowicz M. Donosowe glikokortykosteoridy w leczeniu alergicznego nieżytu nosa. Alergia Astma Immunologia 2016; 21(1): 33-43
  2. Brzoznowski W. Standardy diagnostyczne i terapeutyczne alergicznego nieżytu nosa. Forum Medycyny Rodzinnej 2009; 3(3): 173-180
  3. Bousquet J et al. Postępowanie w alergicznym nieżycie nosa – zakres kompetencji farmaceuty. Przegląd alergologiczny 2004; 1: 22-28
  4. Rapiejko P. 8 głównych powodów, dla których warto stosować donosowe glikokortykosteroidy w leczeniu alergicznych nieżytów nosa. Alergoprofil 2015; 2: 5-9
  5. Rusinek B, Obtułowicz K. Miejscowe leki przeciwhistaminowe w leczeniu alergicznych nieżytów nosa oraz spojówek. Alergologia 2007; 1-2: 18-22

 

Podobał się artykuł? Podziel się!
Share on Facebook
Facebook
Share on LinkedIn
Linkedin
Tweet about this on Twitter
Twitter
Share on Google+
Google+
Email this to someone
email

4
Dodaj komentarz

avatar
1 Comment threads
3 Thread replies
0 Followers
 
Most reacted comment
Hottest comment thread
4 Comment authors
MrówkaIwonaMarcin SnochTejo Recent comment authors
  Subscribe  
najnowszy najstarszy oceniany
Powiadom o
Tejo
Gość
Tejo

czy u chorych na ANN jest związek między tym schorzeniem a częstszym nieżytem nosa chociażby w sezonie jesienno-zimowym?

Marcin Snoch
Admin

Pytanie czy pacjent odróżnia alergiczny nieżyt nosa od infekcyjnego. Bo jeśli ma całoroczny ANN (na kurz) to odpowiedź jest prosta

Iwona
Gość
Iwona

Wydaje mi się, że alergicy są bardziej podatni na infekcje, jednak pewnie zaciera się granica pomiędzy katarem infekcyjnym, a alergicznym

Mrówka
Gość
Mrówka

Szczególnie kiedy ta alergia jest nabyta, coraz więcej mam takich pacjentów, nigdy dotychczas nie mieli problemu z alergią a to nagle z roku na rok się pojawia.