Jakość usług świadczonych w aptekach ogólnodostępnych

Informacje jakie udzielają aptekarze pacjentom w aptekach ogólnodostępnych, wiążą się z ciągle rosnącym problemem samodzielnego stosowania leków. Już w 1995 roku Parlament Europejski przyjął program działań wspólnotowych w dziedzinie promocji zdrowia, informacji, edukacji i szkoleń w ramach działań w dziedzinie zdrowia publicznego.

(fot. shutterstock)

Dokument ten mówi o:

  • wsparciu dla działań szkoleniowych dotyczących edukacji zdrowotnej,
  • informacji dla społeczeństwa w zakresie racjonalnego stosowania leków, w szczególności leków generycznych i samoleczenia.

Na tej podstawie w 1996 roku powstała Rezolucja Parlamentu Europejskiego mówiąca o świadomym podejmowaniu samoleczenia, które powinno być promowane. Ponownie 2 marca 2017 roku Parlament Europejski wydał Rezolucję w sprawie unijnych możliwości zwiększenia dostępu do leków. Rezolucja wyznacza kierunki polityki lekowej i zdrowotnej państw Wspólnoty Europejskiej, która ma służyć zagwarantowaniu pacjentom powszechnego i nieograniczonego dostępu do leków. W Polsce dokument Polityka Lekowa Państwa również wskazuje na bezpieczeństwo stosowania leków OTC. Odnosząc się do tych dokumentów, należy stwierdzić, że świadome samoleczenie to przede wszystkim posiadanie wiedzy na temat działania leków stosowanych samodzielnie i umiejętność w odpowiednim czasie podjęcia decyzji o przerwaniu tego procesu i udaniu się po poradę lekarską. Zgodnie z zapisami prawa Polskiego i Europejskiego najlepszym źródłem wiedzy o lekach dla pacjentów powinien być lekarz i farmaceuta.

 

Ocena jakości usług farmaceutycznych świadczonych w aptekach ogólnodostępnych jest zagadnieniem niezmiernie trudnym. Wynika to, chociażby z powodu wielości i różnorodności usług świadczonych przez farmaceutę, jak również czynników związanych z samym chorym, a wynikających np. z jego stanu zdrowia, wiedzy na temat zastosowanych leków, jego oczekiwań, poziomu wykształcenia lub jego warunków kulturowo-społecznych. Rozpatrując ten problem z drugiej strony, należy uwzględnić uwarunkowania wynikające z umiejscowienia apteki, jej wielkości oraz zakresu kompetencji pracowników fachowych.

 

W badaniach oceny jakości usług świadczonych przez farmaceutów w aptekach prowadzonych w wielu krajach, zauważa się konieczność poprawy jakości tych usług, rozpatrując problem pod kątem bezpieczeństwa farmakoterapii oraz zadowolenia pacjentów korzystających z usług aptek. Są one głównie działaniami promującymi zdrowie, które natomiast są jednym z elementów filozofii opieki farmaceutycznej. Działanie farmaceuty poprzez edukację pacjenta wymiernie poprawia efekt farmakoterapii.

 

Zapotrzebowanie na usługi farmaceutyczne rozpatrywać należy pod kątem indywidualnych potrzeb pacjentów w zakresie bezpieczeństwa farmakoterapii. Punktem wyjścia jest ocena wiedzy pacjentów w zakresie stosowanych leków. Wiedza pacjentów o lekach stosowanych samodzielnie, ale także tych z przepisu lekarza z prowadzonych badań wynika, że jest niewystarczająca, a osobą, która może ten stan poprawić, jest farmaceuta w aptece ogólnodostępnej.

 

W dobie zwiększającej się ilości leków zmieniających swój status z wydawanych na receptę (Rx) do OTC, a nawet do suplementów diety, coraz częściej obowiązek przekazywania danych m.in. o działaniach niepożądanych czy interakcjach spada na farmaceutę. W sytuacji, gdy pacjent podejmuje się samoleczenia, to właśnie farmaceuta jest osobą pierwszego kontaktu. Przekazywanie pacjentom informacji o działaniach niepożądanych leków OTC oraz ich połączeń między sobą, jak również połączeń z lekami wydawanymi z przepisu lekarza jest szczególnie ważne, ze względu na bezpieczeństwo farmakoterapeutyczne pacjenta, ale również podnosi standardy opieki zdrowotnej.

 

Zachowania Polaków i znaczenie samodzielnego stosowania leków dostępnych bez recepty lekarskiej jest niezmiernie ważne dla polskim systemie ochrony zdrowia, które nie rzadko odbiega od bezpiecznego ich stosowania. Doniesienia o przedawkowaniach, nadużywaniu i zjawisku polipragmazji powinny skłaniać do podjęcia wzmożonej pracy farmaceuty w zakresie udzielania szczegółowych informacji pacjentom, stosującym samodzielnie leki OTC w procesie samoleczenia.

Autor: Dr Mariola Drozd

 

Bibliografia:

  1. Commission of the EC: Amended proposal for a European Parliament and Council Decision adopting a programme of Community action on health promotion, information, education and training within the framework for action in the field of public health. Brussels, 18.04.1995
  2. Rezolucja Parlamentu Europejskiego, 16 kwietnia 1996 r.
  3. Wdowiak L., Kapka L.: Zdrowie Publiczne a Samoleczenie – referat wygłoszony na konferencji naukowej pt.: „Samoleczenie a edukacja zdrowotna, polityka zdrowotna i etyka”. Kraków 2011.
  4. Parlament Europejski: Rezolucja Parlamentu Europejskiego z dnia 2 marca 2017 r. w sprawie unijnych możliwości zwiększenia dostępu do leków (2016/2057(INI)). P8_TA(2017)0061 On-line: http://www.europarl.europa.eu/sides/getDoc.do?pubRef=-//EP//NONSGML+TA+P8-TA-2017-0061+0+DOC+PDF+V0//PL. dostęp: 2017-06-13
  5. Jarmowska W.: Rezolucja Parlamentu Europejskiego w sprawie unijnych możliwości zwiększenia dostępu do leków. On-line: http://prawofarmaceutyczne.info/rezolucja-parlamentu-europejskiego-sprawie-unijnych-mozliwosci-zwiekszenia-dostepu-lekow, dostęp. 2017.06.13.
  6. Ministerstwo Zdrowia: Polityka Lekowa Państwa 2018-2022
  7. Hamarneh Y. N. A., Hemmelgarn B, Curtis C., Balint C., Jones C. A. Tsuyuki R. T. Community pharmacist targeted screening for chronic kidney disease Can Pharm J (Ott). 2016 Jan; 149(1):13-7. .DOI: 10.1177/1715163515618421
  8. Feletto E., Wilson L. K., Roberts A. S. Benrimoj S. I. Building capacity to implement cognitive pharmaceutical services: Quantifying the Leeds of community pharmacies. Research in Social and Administrative Pharmacy 6 (2010) 163–173
  9. Urbonas G., Kubiliene L. Assessing the relationship between pharmacists’ job satisfaction and over-the-counter counselling at community pharmacies. Int J Clin Pharm DOI 10.1007/s11096-015-0232-y
  10. Halsall D., Noyce P. R., Ashcroft D. M. Characterizing healthcare quality in the community pharmacy setting: Insights from a focus group study. Research in Social and Administrative Pharmacy 8 (2012) 360–370
  11. Oparah A. C., Kikanme L. C., Consumer satisfaction with community pharmacies in Warri, Nigeria Research in Social and Administrative Pharmacy 2, (2006) 499–511
  12. Holdford D., Schulz R. Effect of technical and functional quality on patient perceptions of pharmaceutical services quality. Pharmaceutical Research, 16, 9, 1999
  13. Drozd M., Bator B., Olejniczak-Rabinek M., Opinion of patients on analgesics drugs used in the process of self-medication. Journal of Health Policy Outcomes Research 2012 nr 2 s. 69-77
  14. Drozd , Drozd D., Szkultecka-Dębek M., Kijewska A., Kiepurska N., Safety of OTC analgesic drugs in the opinion of Polish patients – preliminary study. Acta Poloniae Pharmaceutica – Drug Research 2015 vol. 72 nr 6 s. 1303-1314.
Podobał się artykuł? Podziel się!
Share on Facebook
Facebook
Share on LinkedIn
Linkedin
Tweet about this on Twitter
Twitter
Email this to someone
email

Jak oceniasz artykuł?

Twoja ocena: Jeszcze nie oceniłeś/aś artykułu

Udostępnij tekst w mediach społecznościowych

1 komentarz Komentujesz jako gość [ lub zarejestruj]

Problem samoleczenia jest ogromny. Nawet sobie pacjenci nie zdają sprawy jak bardzo, dopóki kiedyś nie pojawią się problemy zdrowotne.