REKLAMA

Jakie szczepienia należy wykonać przed podróżą do Afryki?

Obowiązkowe i zalecane szczepienia zależą w głównej mierze od długości i sposobu podróży, warunków sanitarnych danego miejsca oraz od rejonu Afryki.

(fot. shutterstock)

By zapewnić możliwie największy stopień zabezpieczenia przed chorobami występującymi w danym miejscu, należy pamiętać o odpowiednio wcześniej zaplanowanej wizycie u lekarza – co najmniej 2 miesiące przed wyjazdem z przygotowanym planem podróży i informacjami dotyczącymi swojego stanu zdrowia (przyjmowane leki na stałe, choroby przewlekłe, uczulenia, przebyte wcześniej szczepienia ochronne).

REKLAMA
REKLAMA

Charakter podróży a konkretny cel

W zależności od miejsca naszej podróży, biorąc pod uwagę także charakter wyjazdu, możemy odpowiednio zaplanować cykl szczepień.

Do grupy, mniej narażonej, możemy zaliczyć osoby, które udają się do krajów afrykańskich w celach biznesowych lub turystycznych i mają w planach przebywać głównie w większych miastach. Pobyt w hotelach o dobrym standardzie czy turystycznych kompleksach, gdzie zapewnione są odpowiednie warunki sanitarne i przestrzegana jest odpowiednia higiena podczas przygotowywania posiłków, zmniejsza niebezpieczeństwo oraz ryzyko zakażenia.

Drugą grupę, bardziej narażoną, stanowią osoby udające się do Afryki na długą podróż, do miejsc mniej rozwiniętych i niezurbanizowanych, gdzie warunki sanitarne są na dużo gorszym poziomie. Są to także osoby planujące długi okres przebywać z ludnością lokalną (podczas pracy, podróży z plecakiem) i powinny one zdecydowanie bardziej ochronić się przed wyjazdem.

Najczęściej zalecane szczepienia przed wyjazdem do Afryki

Żółta febra („żółta gorączka”)

wywołuje ją wirus żółtej gorączki (yellow fever virus – YFV). Obecnie jest jedynym szczepieniem objętym regulacjami Międzynarodowych Przepisów Zdrowotnych (International Health Regulations – IHR) WHO z 2005 roku. Jest ono obowiązkowe dla podróżnych planujących wyjazd do niektórych krajów afrykańskich, będących miejscami endemicznego występowania żółtej gorączki (Angola, Benin, Burkina Faso, Burundi, Kamerun, Kongo, Liberia, Mali, Niger, RPA, Ruanda, Sierra Leone, Togo czy Wybrzeże Kości Słoniowej). Szczepienie jest jednodawkowe, po którym podróżny otrzymuje wpis dotyczący szczepienia przeciwko żółtej gorączce do Międzynarodowej Książeczki Szczepień, ważny przez 10 lat. Warto wspomnieć, że brak informacji o zachorowaniach na żółtą gorączkę w danym regionie nie należy interpretować jako brak zagrożenia.

Kiedy warto wykonać dodatkowe szczepienia?

Ryzyko zakażenia u turysty wirusem YFV, możliwe jest bez udziału człowieka. (np. w przypadku odporności poszczepiennej miejscowej ludności), także nadal istnieje ryzyko zakażenia podróżującego.

Tężec, błonica i krztusiec

Po zastosowaniu szczepionki skojarzonej (tzw. DTP) otrzymujemy ochronę jednocześnie przed wszystkimi trzema chorobami. W Polsce dzieci i młodzież do 19 r.ż. poddawane są obowiązkowo szczepieniom ochronnym przeciwko powyższym trzem chorobom w ramach cyklu szczepień podstawowych. Odporność po szczepieniu zmniejsza się po ok. 10 latach, więc jej utrzymanie na zadowalającym poziomie wymaga powtarzania szczepienia co kilka lat (tzw. dawki przypominające), szczególnie przed planowaną podróżą do stref wyższego ryzyka.

Poliomyeltis

Choroba zakaźna wywoływana przez wirusa Polio (typ 1, 2 i 3). Według WHO, wszyscy przebywający w krajach z potwierdzonymi przypadkami WPV lub ci, którzy planują w okresie najbliższych 4 tygodni – 12 miesięcy zagraniczną podróż do terenów zagrożonych (szczególne narażenie występuje w Nigerii) powinni zostać zaszczepieni przeciw poliomyelitis. W Polsce dzieci do 6. r.ż są obowiązkowo szczepione, przyjmując cztery dawki szczepionki IPV (Program Szczepień Ochronnych 2017 r.). Osoby dorosłe zaszczepione w dzieciństwie, przed podróżą do krajów zagrożonych występowaniem choroby powinny przyjąć pojedynczą dawkę przypominającą szczepionki. Na rynku dostępne są poszczególne szczepionki: monowalentna (prep. Imovax Polio), skojarzone przeciw: poliomyelitis, błonicy i tężcowi (prep. Dultavax) oraz przeciw poliomyelitis, błonicy, tężcowi i krztuścowi (prep. Boostrix Polio).

WZW typu A („żółtaczka pokarmowa”)

Powszechnie występuje na terenach afrykańskich, przez co niezależnie od rejonu Afryki, do którego się wybieramy, zaleca się przyjąć szczepienie ochronne przeciwko WZW typu A ze względu na niski standard sanitarny. Do zakażenia dochodzi w większości na skutek spożycia zanieczyszczonej wody i żywności. Ryzyko infekcji u niezaszczepionych podróżnych wynosi od 3 do 20 przypadków na 1000 osób przebywających w krajach w niskich standardach sanitarnych przez co najmniej 1 miesiąc.

WZW typu B

Choroba zakaźna występująca na całym świecie, z czego 350 milionów nosicieli wirusa to głównie osoby z Azji i Afryki. Do zakażenia WZW typu B dochodzi najczęściej na skutek kontaktu z płynami ustrojowymi (stosunki seksualne bez zabezpieczenia) czy z krwią zakażonego (przetaczanie krwi i preparatów krwiopochodnych, użycie zakażonej igły). W Polsce dostępne są szczepionki skojarzone uodparniające przeciw WZW A i WZW B (wymagają podania trzech dawek w cyklu 0-1-6 miesiąc). Odporność pojawia się już po 4 tygodniach od przyjęcia pierwszej dawki. Istnieje również przyspieszony schemat skojarzonego szczepienia: 0, 7, 21 dzień oraz jednorazowa dawka uzupełniająca po 12 miesiącach. [6,7]

Dur brzuszny („choroba brudnych rąk”)

Choroba zakaźna, na którą co roku choruje 22 miliony ludzi. Ryzyko zakażenia pojawia się głównie w rejonach o niskim poziomie higieny w przygotowywaniu i podawaniu posiłków, szczególnie w rejonach Afryki Północnej i Zachodniej. W Polsce dostępne są trzy rodzaje szczepionek: tyfoidalna żywa, doustna szczepionka (prep. Vivotif) oraz inaktywowane.

Czy są niepożądane odczyny poszczepienne?

Żywą szczepionkę doustną w postaci kapsułek przyjmuje się co drugi dzień przez okres 5 dni (schemat dawkowania: 1-0-1-0-1), który powinien skończyć się co najmniej 10 dni przed planowanym wyjazdem. Szczepienia pozajelitowe, inaktywowane powinny być natomiast wykonane co najmniej 1 tydzień przed planowanym wyjazdem.

Wścieklizna

Wirusowa, śmiertelna choroba układu nerwowego przenoszona ze śliną chorego ssaka (najczęściej nietoperze, gryzonie, psy i koty) przez ugryzienie czy kontakt z uszkodzoną tkanką skórną. Osoby narażone na wściekliznę powinny przyjąć tzw. szczepienie przedekspozycyjne, które nie zwalnia z konieczności zastosowania szczepienia po ugryzieniu przez zwierzę podejrzane o chorobę, ale ułatwia dalsze procedury medyczne w razie wystąpienia zagrożenia. Szczepienie dzieci i dorosłych obejmuje podanie trzech dawek według schematu: 0, 7, 21 lub 28 dzień. Trzy dawki przedekspozycyjne powinny być przyjęte przynajmniej 3 tygodnie przed planowanym wyjazdem. Po 12 miesiącach od pierwszych trzech dawek podaje się dawkę uzupełniającą, a następnie dawki przypominające co 5 lat.

Malaria

Jest powszechnie występującą chorobą pasożytniczą przenoszoną przez komary w ponad 100 krajach charakteryzujących się klimatem tropikalnym i subtropikalnym, z czego skutki choroby najbardziej odczuwa zachodnia i południowa część Afryki. Aktualnie na rynku nie ma dostępnej szczepionki przeciwko malarii dla podróżnych. Jednak ze względu na bardzo duże ryzyko zakażenia należy zadbać o profilaktyczne przyjmowanie leków przeciwmalarycznych przed planowanym wyjazdem oraz zadbać o stosowanie odpowiednich środków ochrony przed owadami, będąc już na miejscu.

Punkt 1 – zdrowie

Wybór odpowiednich leków przeciwmalarycznych oraz szczepień zależy od planowanej trasy podróży, od preferencji, a przede wszystkim stanu zdrowia podróżnego – czy występują u pacjenta jakiekolwiek przeciwskazania do szczepień, które wiązałyby się z pogorszeniem zdrowia czy nie przyniosły pożądanej skuteczności. Przy planowaniu wyjazdu zawsze należy pamiętać o odpowiednim przygotowaniu, szczególnie w sferze zdrowotnej, co z pewnością umożliwi nam przeżycie niezapomnianej podróży bez nieprzyjemnych niespodzianek.

Bibliografia

  1. https://www.fhi.no/en/id/vaccines/vaccines-overview/world/africa-travel-vaccination-advice/
  2. https://szczepieniadlapodrozujacych.pl/poradnik-podroznika/przed-podroza
  3. https://www.mp.pl/szczepienia/
  4. https://medycynatropikalna.pl/szczepienia
  5. http://szczepienia.pzh.gov.pl/szczepionki/
REKLAMA

Karina Kordalewska

Studentka na Uniwersytecie Medycznym w Poznaniu. Odkrywa farmację w różnych zakątkach świata by zdefiniować swoją własną, zawodową drogę. Planuje sprawdzić się również w innych dziedzinach, skupiając się głównie wokół tematyki rejestracji leków i farmacji klinicznej. W wolnym czasie stara się spełniać kolejne podróżnicze marzenia, uwielbia aktywnie spędzać czas zdobywając szczyty podczas górskich trekkingów czy relaksować się na kolejnych sesjach jogi.

REKLAMA

Jak oceniasz artykuł?

Twoja ocena: Jeszcze nie oceniłeś/aś artykułu

Udostępnij tekst w mediach społecznościowych

1 komentarz Komentujesz jako gość [ lub zarejestruj]

https://szczepieniadlapodrozujacych.pl/ajax/countDownloadStats.php?material=5 Bardzo fajna tabela z wyszczególnionymi potrzebnymi szczepieniami w różnych rejonach świata.