Jak wzmocnić odporność – probiotyki

shutterstock_325162655.jpg

W ostatnich latach coraz częściej mówi się o plejotropowym działaniu probiotyków. Oprócz wpływu na mikroflorę przewodu pokarmowego np po antybiotykoterapii, stosowane są w schorzeniach żołądkowo-jelitowych. Wpływają też korzystnie na leczenie alergii pokarmowych. Wykazano także, że działają stymulująco na układ odpornościowy. Jaki? Dowiesz się z artykułu.

fot. shutters
 
W zależności od szczepu poszczególne mechanizmy immunomodulujące mogą różnić się od siebie, jednak zasadniczo możemy wymienić kilka wspólnych dla większości bakterii probiotycznych sposobów wspomagania naszej odporności. Przede wszystkim, szczepy probiotyczne przyczyniają się do:
  • Prawidłowego funkcjonowania i różnicowania podstawowych populacji komórek układu immunologicznego takich jak: komórki dendrytyczne, makrofagi, limfocyty T czy limfocyty B.
  • Mają zdolność wytwarzania cytokin, w tym również tych o działaniu przeciwzapalnym i regulatorowym.
  • Mogą one indukować zarówno humoralną, jak i komórkową reakcję układu odpornościowego.
  • Probiotyki odgrywają także ważną rolę w modulacji wrodzonych mechanizmów reakcji zapalnej istotnej dla wczesnej, niespecyficznej odpowiedzi przeciwko patogenom, jak również w przypadku przewlekłego zapalenia [3].

Wpływ na komórki układu odpornościowego

Spośród licznych komórek uczestniczących w prawidłowej pracy układu immunologicznego drobnoustroje probiotyczne przede wszystkim wpływają na komórki prezentujące antygen, takie jak: komórki dendrytyczne, monocyty, makrofagi, a także na limfocyty B. Najczęściej jednak bakterie probiotyczne indukują nie w pełni dojrzałe komórki dendrytyczne. Dzięki nim dojrzałe komórki dendrytyczne wpływają z kolei na proces różnicowania się klas limfocytów T ( Th1, Th2, Th17 lub T regulatorowych). Wiele szczepów bakterii probiotycznych wpływa także na ogólny wzrost liczby komórek NK (natural killers) i ich właściwości cytotoksyczne. Bakterie probiotyczne oraz bakterie stanowiące naturalną mikroflorę jelit wpływają także na różnicowanie się i utrzymanie równowagi wśród populacji limfocytów T regulatorowych. Aktywność drobnoustrojów probiotycznych wykazywana jest również w stosunku do limfocytów B, co przejawia się głownie ich stymulacją do produkcji przeciwciał klasy IgA. Przeciwciała należące do tej klasy wytwarzane są w znacznie większej ilości, niż przeciwciała innych klas i obecne są w błonie śluzowej jelita. Podczas infekcji probiotyki zwiększają zarówno całkowity poziom przeciwciał sIgA, jak również tych przeciwciał, które są skierowane przeciwko określonym patogenom. Probiotyki wykazują również zdolność do modulowania rożnych ścieżek sygnałowych w makrofagach. Wpływ mikroorganizmów probiotycznych na makrofagi przejawia się między innymi poprzez zmniejszenie wydzielania prozapalnych cytokin oraz wytwarzanie rozpuszczalnych czynników, które hamują szlak sygnałowy NFκB w makrofagach, co wpływa na zahamowanie stanu zapalnego w organizmie [3].  

Jakie szczepy?

Za szczepy o udowodnionej skuteczności terapeutycznej we wspomaganiu układu odpornościowego, których działanie poparte zostało badaniami naukowymi uważamy Lactobacillus acidophilus LC1, Lactobacillus acidophilus NCFO 1748, Lactobacillus rhamnosus GG, Lactobacillus casei Shirota, Lactobacillus johnsonii La1, Lactobacillus casei DN, Bifidobacterium bifidum, Bifidobacterium breve Yakult, Lactobacillus reuterii i Saccharomyces boulardi. W tabeli poniżej opisano ich pozytywny wpływ na organizm człowieka [2].
 
Szczep Wpływ na organizm
Lactobacillus acidophilus LC1
Stymulacja odpowiedzi immunologicznej, adherencja do nabłonka jelita, ustalenie równowagi mikroflory jelitowej
Lactobacillus acidophilus NCFO 1748
Zapobieganie biegunkom po antybiotykoterapii, leczenie zaparć
Lactobacillus rhamnosus GG
Leczenie i zapobieganie biegunkom po zakażeniach rotawirusami, C.difficile,
Lactobacillus casei Shirota
Ochrona przed zaburzeniami jelitowymi, leczenie biegunek rotawirusowych, utrzymywanie mikroflory jelitowej w równowadze
Lactobacillus johnsonii La1
Stymulacja układu odpornościowego, adhezja do jelita grubego
Lactobacillus casei DN
Stymulacja układu odpornościowego, zapobieganie i leczenie infekcji jelitowych, skrócenie czasu trwania biegunek
Bifidobacterium bifidum
Leczenie biegunki rotawirusowej, przywracanie prawidłowej flory jelitowej, eliminacja H.pylori
Bifidobacterium breve Yakult
Właściwości przeciwwrzodowe, utrzymywanie mikroflory jelitowej w równowadze, ochrona przed biegunkami
Lactobacillus reuterii
Kolonizacja przewodu pokarmowego, obniżenie poziomu enzymów kałowych
Saccharomyces boulardi
Zapobieganie biegunkom podróżnych oraz biegunkom wywołanym przez C.difficile
 
Jednym ze szczepów, który również wyróżnia się działaniem immunomodulującym jest Streptococcus salivarus K12. Jego działanie wynika z produkcji dwóch bakteriocyn (substancji o działaniu przeciwbakteryjnym)- saliwarycyny A2 i saliwarycyny B, wobec których udowodniono, że mogą one zapobiegać infekcjom Streptococcus pyogenes. Szczep K12 jest skuteczny nie tylko wobec S. pyogenes, ale hamuje także wzrost takich patogenów jak Haemophilus influenzae, S. pneumoniae i Moraxella catarrhalis, które biorą udział w patogenezie ostrego zapalenia ucha środkowego. Wyniki profilaktycznego stosowania szczepu Streptococcus salivarus K12 u dzieci wskazują, że szczep ten może kolonizować jamę ustną u około 30% dzieci już w trzecim dniu podawania, z wyraźną kolonizacją nawet w nosogardzieli i migdałkach, a co więcej może on pozostać w organizmie przez okres do 32 dni po ostatnim podaniu. Ostatnie badania przeprowadzone zarówno u dorosłych, jak i u dzieci wykazały, że leczenie szczepem K12 zmniejsza nawroty bakteryjnego zapalenia gardła o odpowiednio około 80% i 90% [4]. 
 
W innym badaniu 60 dzieciom z nawracającym zapaleniem gardła przed 90 kolejnych dni podawano tabletkę z dobroczynnymi bakteriami probiotycznymi szczepu S.salivarus K12. Zauważono, że trzymiesięczna kuracja pozwoliła aż o 96,7% zredukować ryzyko zapaleń gardła wywołanych przez Streptococcus pyogenes [4].
 

Piśmiennictwo

1. Górska S, Jarząb A, Gamian A, Bakterie probiotyczne w przewodzie pokarmowym człowieka jako czynnik stymulujący układ odpornościowy, Postępy Hig Med Dosw. 2009; 63: 653-667
2. Mojka K., Probiotyki, prebiotyki i synbiotyki – charakterystyka i funkcje, Probl Hig Epidemiol 2014;95(3):541-549
3. Kuśmierska A, Fol M., Właściwości immunomodulacyjne i terapeutyczne drobnoustrojów probiotycznych, Probl Hig Epidemiol 2014;95(3):529-540
4. Di Pierro F,Colombo M, Zanvit A, Risso P, Rottoli S.A., Use of Streptococcus salivarius K12 in the prevention of streptococcal and viral pharyngotonsillitis in children, Drug, Healthcare and Patient Safety 2014:6 15–20
Podobał się artykuł? Podziel się!
Share on Facebook
Facebook
Share on LinkedIn
Linkedin
Tweet about this on Twitter
Twitter
Share on Google+
Google+
Email this to someone
email

Agnieszka Jeżewska-żylik

Farmaceutka i autorka artykułów o tematyce farmaceutycznej. Publikuje regularnie w magazynie MGR.FARM.

0 komentarzy
avatar
Komentujesz jako gość!

Brak komentarzy