Jak rozpoznać pacjenta na narkotykowym „haju”?

Apteka jest placówką ochrony zdrowia publicznego, która zajmuje się zaopatrywaniem ludności w produkty lecznicze i artykuły przeznaczenia medycznego. W asortymencie aptecznym znajduje się wiele leków wywołujących różne efekty ze strony OUN, a niektóre z nich są dostępne nawet bez recepty lekarskiej. Stwarza to ryzyko zażywania leków w celach “rekreacyjnych”. Podczas nocnych dyżurów można spotkać pacjentów, którzy są pod wpływem narkotyków lub silnie działających leków. 

fot. shutterstock

Farmaceuta jako wykwalifikowany specjalista powinien zwracać uwagę na sytuacje, kiedy pacjent jest nietrzeźwy. Jak zatem rozpoznać osobę na narkotykowym “haju”? W jakich przypadkach istnieją uzasadnione podejrzenia, że pacjent kupuje leki, aby zastosować je niezgodnie z zaleceniami? W celu udzielenia odpowiedzi na te pytania, przedstawiam listę wybranych przeze mnie leków oraz narkotyków, które mogą być przyczyną nietypowego zachowania się kogoś w aptece…

1.   Marihuana

 

Szerokie źrenice, przekrwione spojówki, nieuzasadniony śmiech, gadatliwość, pobudzenie lub spowolnienie mówienia oraz napady żarłoczności, to charakterystyczne objawy osoby znajdującej się pod wpływem marihuany, czyli suszu kwiatów konopi siewnych (łac. Cannabis sativa). Jest ona najczęściej palona, jednak to nie jedyna forma przyjmowania tego popularnego narkotyku. W internecie można spotkać poradniki jak zażywać marihuanę na wiele rozmaitych sposobów. Częstą praktyką jest np. wypiekanie ciastek czy przyrządzanie innych potraw z dodatkiem tej substancji.

 

2.   Amfetamina

 

Amfetaminę przyjmuje się najczęściej poprzez wciąganie sproszkowanej substancji na błony śluzowe nosa. Jest zażywana również drogą doustną, np. poprzez rozpuszczanie w drinkach. W ostatnim czasie, głównie przez rosnącą popularność innych narkotyków, w tym mefedronu, jest rzadziej stosowana. Osoba po zażyciu tego narkotyku wykazuje wzmożoną aktywność, ma ewidentnie rozszerzone źrenice, charakterystyczny jest słowotok, brak koncentracji, zaś najbardziej charakterystyczne jest pobudzenie ruchowe oraz tiki nerwowe. Objawy te mogą świadczyć o tym, że pacjent jest pod wpływem amfetaminy.

 

3.   Pseudoefedryna

 

Czasem zdarza się pacjent, który regularnie kupuje lek zawierający pseudoefedrynę. Jeśli robi to systematycznie, przez dłuższy czas – mogą pojawić się podejrzenia, że przyjmuje tę substancję niezgodnie ze wskazaniem. Kiedy zauważymy również, że jest wyraźnie pobudzony, blady i ma podkrążone oczy, można podejrzewać, że nadużywa pseudoefedryny. Jest to amina o działaniu sympatykomimetycznym, słabszym od amfetaminy. W porównaniu z efedryną, charakteryzuje się znacznie mniejszą zdolnością wywoływania tachykardii i podwyższania ciśnienia skurczowego oraz wyraźnie słabiej pobudza OUN.

 

4.   LSD

 

Rozszerzone źrenice, suche usta, nieobecny wzrok, halucynacje wzrokowe i słuchowe, zachowanie agresywne i zaburzenia świadomości – mogą świadczyć o tym, że pacjent jest pod wpływem tej substancji. Dietyloamid kwasu lizergowego (LSD) charakteryzuje interesująca forma podania. Jest często stosowany w postaci nasączonych nim papierków (bibułek) wkładanych pod język, które zazwyczaj są ozdobione różnorodnymi, kolorowymi obrazkami.

 

5.   Benzodiazepiny

 

Do tej grupy należy wiele leków dostępnych w aptece, takich jak alprazolam, diazepam i klonazepam. Czasem są nadużywane przez pacjentów i wykorzystywane w celach “relaksacyjnych” a nie leczniczych. Osoba, którą charakteryzuje obojętność, zadowolenie, senność, bełkotliwa mowa czy oszołomienie, mogła zażyć jedną z benzodiazepin. Warto zaznaczyć, że niekiedy, nawet po jednorazowym zażyciu mogą pojawić się u pacjentów tzw. reakcje paradoksalne, objawiające się nadmierną pobudliwością, agresją czy wrogością.

Benzodiazepiny są często przepisywane przy problemach natury psychiatrycznej, niestety wykazują silne właściwości uzależniające. Ze względu na to istnieje ryzyko, że pacjent wróci po jeden z tych medykamentów już po zakończonej terapii…

 

6.   Dekstrometorfan

 

Jest to pochodna morfiny o działaniu przeciwkaszlowym, zdarzają się jednak przypadki stosowania tej substancji w celach pozamedycznych. Pacjent, który przedawkował ten lek, wydaje się być pobudzony, gadatliwy i wykonuje niezborne ruchy. Można zaobserwować u niego zaburzenia mowy, opóźnienie reakcji oraz rozszerzone źrenice. Lek ten dodatkowo, w większych dawkach, powoduje senność, zawroty głowy a nawet halucynacje.

 

7.   Kodeina

 

W Polsce jest ujęta w klasyfikacji środków odurzających. Jest lekiem z grupy opioidów i wykazuje wpływ na ośrodkowy układ nerwowy. Warto pamiętać, że kodeina jest w ok. 10% metabolizowana do morfiny. W wysokich dawkach zmniejsza wrażliwość na przykre doznania, spowalnia perystaltykę żołądka i jelit, powoduje zanik odczuwania głodu. Pacjent może skarżyć się na zaparcia. Charakteryzuje go zazwyczaj dobry nastrój, zawroty głowy, euforia, apatia, nadmierne uspokojenie, reakcje alergiczne oraz świąd skóry.

 

8.   Benzydamina

 

Młody mężczyzna kupujący w aptece preparat stosowany do higieny kobiecych miejsc intymnych? Myślę, że w takim momencie każdemu “zapali się czerwona lampka”. Narkomani przyjmują benzydaminę (obecną w tych preparatach) doustnie, w postaci roztworu chlorowodorku benzydaminy. W dużym stopniu przenika ona przez barierę krew-mózg, powodując między innymi, pobudzenie ruchowe, halucynacje oraz znaczny niepokój.  Kontakt z taką osobą jest utrudniony, źrenice jej są nieco szersze, osoba ewidentnie podekscytowana.

 

 

 

Piśmiennictwo:

 

  • Kapka-Skrzypczak, Lucyna, et al. „Dopalacze-stan aktualny i wytyczne na przyszłość”, Medycyna Ogólna i Nauki o Zdrowiu4 (2011).
Podobał się artykuł? Podziel się!
Share on Facebook
Facebook
Share on LinkedIn
Linkedin
Tweet about this on Twitter
Twitter
Share on Google+
Google+
Email this to someone
email

Kamil Bąk

Absolwent Uniwersytetu Medycznego w Lublinie, od 3 lat aktywnie działający w Polskim Towarzystwie Studentów Farmacji. Oprócz nauk związanych z farmacją do moich zainteresowań zalicza się historia, sport, literatura oraz muzyka.

1 komentarzy
avatar
Komentujesz jako gość!
Anna Rakowska-Panek 2018-10-10 18:03:52
niestety problem występuje na dużą skalę. Łatwo zaobserwować gdy młody chłopak drugi raz z rzędu kupujący np. Popularny środek typu thiocodin.