Inhibitory pompy protonowej – jaki wybrać?

shutterstock_718866598.jpg

Inhibitory pompy protonowej należą do najczęściej stosowanych leków na całym świecie. Ich wprowadzenie do medycyny było wielkim przełomem, ponieważ umożliwiało skuteczne leczenie wielu różnych jednostek chorobowych zależnych od wydzielania kwasu solnego w żołądku. Czy są między nimi różnice? Czym się kierować przy wyborze leku?

fot. shutterstock

Leki te działają silniej niż dostępni wcześniej antagoniści receptora H2. Ich szerokie użycie związane jest również z dobrą tolerancją stosowania. Bardzo często podawane są w terapii długoterminowej.

Leki te posiadają bezpośredni mechanizm działania wpływający na zahamowanie wydzielania kwasu solnego. Związany jest on z nieodwracalnym hamowaniem adenozynotrifosfatazy zależnej od jonów wodorowych i potasowych (H+ -K+ -ATP-azy) aktywowanej w końcowej fazie produkcji kwasu solnego w żołądku. Odpowiedzialna jest ona za wymianę jonów potasowych na wodorowe i wydzielanie ich do światła żołądka.

Na aptecznych półkach jako pierwszy pojawił się w 1988 roku omeprazol. Następnie do grupy farmakologicznej wprowadzano kolejne substancje czynne. Ich synteza ukierunkowana była przede wszystkim na modyfikacje chemiczne pozwalające na minimalizację interakcji i działań niepożądanych oraz wzmocnienie działania. Obecnie na rynku dostępne są:

  • omperazo (1988 rok)
  • lansoprazol (1995 rok)
  • rabepreazol (1999 rok)
  • pantoprazol (2000 rok)
  • esomeprazol (2001 rok)

Wskazania:

  • leczenie nadżerek w przebiegu refluksowego zapalenia przełyku
  • zapobieganie nawrotom refluksowego zapalenia przełyku
  • leczenie choroby refluksowej (GERD)
  • leczenie choroby wrzodowej (z zakażeniem Helicobacter pylori)
  • leczenie infekcji Helicobacter pylori z innych wskazań
  • zapobieganie nawrotom wrzodu u pacjentów z chorobą wrzodową wywołaną zakażeniem Helicobacter pylori
  • owrzodzenia żołądka i dwunastnicy związane z leczeniem niesteroidowymi lekami przeciwzapalnymi (NLPZ)
  • zapobieganie owrzodzeniom żołądka i dwunastnicy związanym z leczeniem NLPZ
  • nadkwaśność żoładka wywołana przez guz w trzustce

Najważniejsze interakcje

Leki te przede wszystkim mogą wpływać na opóźnienie eliminacji z organizmu:

  • diazepamu
  • fenytoiny
  • warfaryny
  • cyklosporyny

Zmniejszają wchłanianie:

  • ketokonazolu,
  • ampicyliny,
  • soli żelaza,
  • leków antyretrowirusowych

Zwiększają biodostępność:

  • digoksyny
  • nifedypiny
  • midazolamu
  • kwasu acetylosalicylowego

Stosowanie tej grupy leków należy rozważyć przede wszystkim podczas terapii przeciwzakrzepowej klopidgrelem i/lub kwasem acetylosalicylowym, ponieważ takie połączenie może prowadzić do powstania ważnych klinicznie interakcji. W takiej sytuacji należy wybrać leki najsłabiej hamujące CYP2C19 – pantoprazol, rabeprazol i esomeprazol.

Działania niepożądane inhibitorów pompy protonowej:

  • Ich wystąpienie jest najbardziej prawdopodobne podczas terapii przewlekłej. Do skutków ubocznych takiego leczenia należą:
  • hipergastremia prowadząca do metaplazji komórek żołądka i ryzyka rozwoju nowotworu
  • hypochlorydia prowadząca do ryzyka rozwoju bakteryjnych zakażeń płuc i przewodu pokarmowego
  • niedobory witaminy B12 spowodowane zaburzeniami wchłaniania
  • hipomagnezemia przy długim stosowaniu (co najmniej 6 miesięcy)- może nawet prowadzić do zaburzeń rytmu serca
  • możliwość rozwoju osteoporozy
  • ostre zapalenie trzustki

 

Właściwości farmakologiczne IPP:

  Metabolizm Cechy szczególne Parametry farmakokinetyczne
Omeprazol

CYP2C19/

CYP3A4

Dostępny w formie IR-omeprazol (immediate release), która nie ma powlekania i jest podawana w postaci płynnej.

 

Ochronę przed kwasem solnym stanowi w tym przypadku dwuwęglan sodu.

 

Dzięki szybkiemu działaniu IR-omeprazol może być stosowany doraźnie.

T0,5 = 0,5-1h

Tmax = 1-3h

Biodostępność 40-60%

Esomeprazol

CYP3A4/

CYP2C19

S-izomer omeprazolu.

 

Bardziej aktywny biologicznie, o większej skuteczności klinicznej, większej biodostępności,

 

Wskazany w przypadku nietolerancji lub braku efektów innych IPP.

 

Należy zachować ostrożność podczas jednoczesnego przyjmowania z atorwastatyną.

T0,5 = 1,5h

Tmax = 1-2 godziny

Biodostępność 80%

Lansoprazol

CYP2C19/

CYP3A4

Jedyny z grupy IPP wydalany z żółcią, wymaga weryfikacji dawki u pacjentów z niewydolnością wątroby i w podeszłym wieku.

T0,5 = 1-2h

Tmax = 1,3-2,2 h

Biodostępność 80%

Pantoprazol

CYP3A4/

CYP2C19/ sulfotransferaza

Posiada najmniejsze powinowactwo do cytochromów w wątrobie, najwolniej ulega aktywacji.

 

Słabo wchodzi w interakcje z innymi lekami.

T0,5 = 1-1,9 h

Tmax = 2-4h

Biodostępność 70%

Rabeprazol

CYP2C19/

CYP3A4/ nieenzymatyczne

Najmniej stabilny.

 

Osiąga szybki początek działania.

 

Wpływa na wydzielanie ochronnego śluzu w żołądku.

 

Podlega przemianom głownie nieenzymatycznym.

 

Jako jedyny nie ulega zjawisku pierwszego przejścia przez wątrobę.

T0,5 = 1-2 h

Tmax =3h

Biodostępność 50%

Dekslansoprazol

CYP2C19/

CYP3A4

Występuje w formie o modyfikowanym uwalnianiu – 25% leku uwalnia się tak jak w innych IPP (pik po 1,5–2 godzin), a 75% z opóźnieniem w dalszych odcinkach jelita (drugi pik po 4–5 godzin)

 

Może być stosowany przed snem.

 

Dexlansoprazol może być podawany niezależnie od posiłków.

 

Daje lepszą 24-godzinną kontrolę pH niż omeprazol, pantoprazol i lansoprazol.

T0,5 = 1-2h

Tmax = 4 h

Biodostępność 76%

Bibliografia

  1. Muszyński J, Erhmann-Jośko A. Leczenie inhibitorami pompy protonowej. Terapia 2012; 5: 52-59
  2. Szymczyk H. Bezpieczeństwo terapii inhibitorami pompy protonowej. Lek w Polsce 2015; 9(25): 44-52
  3. Gill MJ et al. Balancing the risks and benefits of Proton Pump Inhibitors. Ann Fam Med 2011; 9: 200-202
  4. Wocial W. Czy jest nam potrzebny esomperazol? Gastroenterologia Kliniczna 2010; 2: 56–63
  5. Li-Yuan Y et al. A Review of the Novel Application and Potential Adverse Effects of Proton Pump Inhibitors. Adv Ther 2017; 34: 1070–1086
  6. Rydzewska G. inhibitory pompy protonowej – czy są między nimi różnice? EgastroeneterologiaNews 2014; 2: 3-8
  7. www.dragbank.ca

 

Podobał się artykuł? Podziel się!
Share on Facebook
Facebook
Share on LinkedIn
Linkedin
Tweet about this on Twitter
Twitter
Share on Google+
Google+
Email this to someone
email

4
Dodaj komentarz

avatar
1 Comment threads
3 Thread replies
0 Followers
 
Most reacted comment
Hottest comment thread
4 Comment authors
aptekarz.plMarcinIwonaKamanTZ Recent comment authors
  Subscribe  
najnowszy najstarszy oceniany
Powiadom o
KamanTZ
Gość
KamanTZ

Czyli stosowanie pantoprazoli, tak bardzo popularnych OTC w przypadku pojawienia się nagle zgagi nie jest w stanie szybko jej przeciwdziałać?

Iwona
Gość
Iwona

Doraźnie to tylko leki zobojętniające zadziałają, IPP to terapia zapobiegająca

Marcin
Gość
Marcin

Jest błąd na stronie. Pantoprazol 20 mg = 10 mg omeprazol/esomeprazol. Poza tym esomeprazol w interakcje wchodzi równie często co omeprazol.

aptekarz.pl
Admin

Dziękujemy za dostrzeżenie błędu. Jest już poprawiony.