Ile kosztuje nieskuteczna terapia?

shutterstock_137892416.jpg

Liczba raportowanych przez Amerykańską Agencję Żywności i Leków – Food and Drug Administration (FDA) działań niepożądanych na przestrzeni ostatnich lat stale wzrasta i wyniosła 34966 – w 1998 roku oraz 89842 w 2005 roku [3]. Problemy lekowe są nie tylko powodem obniżenia skuteczności leczenia, ale przyczyniają się także do zwiększenia nakładów finansowych przeznaczonych na terapię [1]. Aktualnie szacuje się, że dotyczą one 10-40% pacjentów, a w tym aż u 0,6-6% spośród nich mogą wystąpić działania niepożądane groźne nie tylko dla zdrowia, ale i dla życia chorych [4].

Fot. Shutterstock 

Problemy lekowe są nie tylko powodem obniżenia skuteczności leczenia, ale przyczyniają się także do zwiększenia nakładów finansowych przeznaczonych na terapię [1]. Aktualnie szacuje się, że dotyczą one 10-40% pacjentów, a w tym aż u 0,6-6% spośród nich mogą wystąpić działania niepożądane groźne nie tylko dla zdrowia, ale i dla życia chorych [4].

Istotna część publikacji dotyczących problemów lekowych wskazuje na powikłania wynikające z nieprawidłowych schematów leczenia, m.in nadciśnienia tętniczego. Podstawowym problemem jest zła kontrola ciśnienia, a podłożem takiego zjawiska jest zarówno zbyt bierna postawy lekarzy, jak i nieprzestrzeganie zaleceń terapeutycznych przez chorych. Nieprawidłowo leczone i utrzymujące się wysokie wartości ciśnienia tętniczego prowadzą z kolei do upośledzenia sprawności naczyń i wiążą się z wysokim ryzykiem rozwoju kolejnych chorób układu sercowo-naczyniowego. Opisane powyżej problemy skutkują większą częstotliwością wizyt u lekarza i częstszymi zmianami farmakoterapii.  Wszystko to podnosi koszty leczenia pacjenta z nadciśnieniem tętniczym [5,6].

Kontrola ciśnienia tętniczego krwi powinna dotyczyć nie tylko pacjentów z chorobami układu sercowo-naczyniowego, ale także z cukrzycą – inną jednostką chorobową związaną z częstymi hospitalizacjami i powikłaniami leczenia. Poza uregulowaniem glikemii, u pacjentów z nieprawidłową gospodarką węglowodanową konieczne jest także unormowanie ciśnienia tętniczego krwi oraz profilu lipidowego. W badaniach klinicznych wykazano, że utrzymywanie glikemii na optymalnym poziomie zmniejsza częstość powikłań mikroangiopatycznych i neuropatycznych, a co za tym idzie zmniejsza prawdopodobieństwo rozwoju choroby i obniża koszt terapii cukrzycy. [7].

W przypadku cukrzycy należy podkreślić, że potencjalne jej powikłania wynikają nie tylko z nieprawidłowego leczenia, ale także z niedokładnej i opóźnionej diagnostyki. Badania epidemiologiczne sugerują, że pierwsze objawy cukrzycy pojawiają się zwykle 10–12 lat przed właściwą diagnozą.  Jednocześnie u 50% pacjentów możliwe było wcześniejsze rozpoznanie choroby na podstawie objawów takich jak retinopatia, białkomocz czy neuropatia. Wskazuje to na konieczność poprawy jakości diagnostyki. Z tego powodu obecnie za najskuteczniejszą metodę zapobiegania późnym powikłaniom cukrzycowym uznaje się jej wczesne wykrywanie w grupach ryzyka, a wraz z jej zdiagnozowaniem jak najwcześniejsze doprowadzenie do normoglikemii i utrzymywanie tego stanu [8].

Uważa się, że odpowiednio dobrana, przestrzegana przez pacjenta i skuteczna farmakoterapia stanowi istotny czynnik nie tylko poprawiający stan zdrowia pacjenta, ale także ograniczający ryzyko wystąpienia powikłań. Właściwie dobrana terapie musi także być ekonomiczna. Racjonalizacja kosztów terapii również może poprawiać jego skuteczność [5]. Badania poświęcone analizie kosztów terapii nadciśnienia tętniczego jednoznacznie wskazały, że średni najniższy koszt leczenia stwierdza się w grupie pacjentów z prawidłowo kontrolowanym ciśnieniem tętniczym [9].

Najwyższy koszt generują dodatkowe hospitalizacje. Amerykańskie badanie przeprowadzone w warunkach hospitalizacji będącej następstwem niepożądanych działań leków wykazało koszt w wysokości 2262 USD w przeliczeniu na jedno niepożądane działanie leku. Łączne koszty działań niepożądanych terapii  różniły się w zależności od oddziału szpitalnego i wahały się w zakresie od 13,994 do 19685 USD. Łączny roczny koszt wydatków związanych z leczeniem skutków ubocznych leczenia w USA szacuje się na 30.1 miliardów USD [10].

Metaanaliza uwzględniająca wyniki analogicznych badań przeprowadzonych w latach 1995 – 2015 pozwoliła zaobserwować, że średni bezpośredni koszt hospitalizacji wynikających z nieprawidłowości związanych z leczeniem wahał się od €702.21 to €40,273.08 [11] . Wobec powyższego, tym bardziej wskazana jest ekonomiczna analiza wydatków przeznaczonych na leczenie, która ma na celu nie ograniczanie kosztów, ale optymalizację procesu terapeutycznego, wyeliminowanie potencjalnych niepożądanych działań leków, a jednocześnie poprawę współpracy pacjenta ze specjalistami ochrony zdrowia [5].

Zagadnienie to pozostaje aktualne także w Polsce. W jednym z badań poświęconym kosztom leczenia hipotensyjnego wykazano, że wydatki na leki stanowiły 71% kosztów ogólnych terapii, podczas gdy konsultacje i badania lekarskie – 14%, a hospitalizacje – 8% [10]. Inna analiza dowiodła, że w Polsce koszty leczenia nadciśnienia wynoszą 14 mld zł rocznie, z czego 73,4% to bezpośrednie koszty medyczne, a w tym leki   to 10%, konsultacje lekarskie – 31%, badania -11%, a hospitalizacje to aż 21% całkowitych kosztów [5]. Chociaż w ostatnich latach w Polsce nastąpiła wyraźna, ponad 2-krotna poprawa kontroli nadciśnienia tętniczego, autorzy badań poświęconych farmakoekonomicznym aspektom leczenia hipotensyjnego podkreślają konieczność poprawy efektywności terapii chorych z nadciśnieniem tętniczym [12].

Jednym z rozwiązań jest wprowadzenie opieki farmaceutycznej oraz innych działań mających na celu zmniejszenie ilości problemów lekowych.  Dzięki temu poprawie ulegnie jakość leczenia oraz zmniejszone zostaną jego koszty.

Piśmiennictwo:

  1. Skowron A, Dymek J., Rola farmaceuty w wykrywaniu i rozwiązywaniu problemów lekowych wśród pacjentów ambulatoryjnych, Zdrowie Publiczne i Zarządzanie 2013; 11 (1):44–58 
  2. Jasińska M, Kurczewska U, Orszulak-Michalak D., Zjawisko non-adherence w procesie opieki farmaceutycznej, Farmacja Polska 2009;65(11):765-771
  3. Wiela –Hojeńska A, Łapiński Ł., Niepożądane działania leków – rodzaje, podział, przyczyny i skutki ekonomiczne, Farm Pol2010, 66(4):275-288
  4. Maciejczyk M, Rysiak E, Carl H.,Działania niepożądane produktów leczniczych w praktyce klinicznej – aspekt kliniczny i ekonomiczny, Polski Przegląd Nauk o Zdrowiu 2016,4(49)
  5. Wassel1 E, Nowakowska E, Bryl W, Kus K, Paczkowska A., Koszty bezpośrednie leczenia nadciśnienia tętniczego — badanie pilotażowe*, Nadciśnienie tętnicze 2010, 14(6):460-473
  6. Rycombel A, Lomper K, Uchmanowicz I, Adherence i compliance w leczeniu nadciśnienia tętniczego, Arterial Hypertension 2014;18(3):151–158
  7. Filipek B., Postępy w farmakoterapii cukrzycy typu 2 i chorób układu sercowo-naczyniowego w cukrzycy, Farm Pol 2009,65(6):425-438
  8. Orłowska-Kunikowska E, Ambulatoryjne leczenie cukrzycy typu 2, Forum Medycyny Rodzinnej 2007;1(2):134–142
  9. Paczkowska A, Kostusiak M, Kus K, Koligat D, Zaprutko T, Ratajczak P,  Nowakowska E, Analiza kosztów farmakoterapii oraz ewentualnych działań niepożądanych w populacji młodych osób chorujących na nadciśnienie tętnicze, Polski Przegląd Nauk o Zdrowiu 2014;2(39)
  10. Sultana J, Cutroneo P, Trifirò G, Clinical and economic burden of adverse drug reactions, Journal of Pharmacology and Pharmacotherapeutics 2013;4(5):73-77
  11. Marques F, Penedones A, Mendes D, Alves C., A systematic review of observational studies evaluating costs of adverse drug reactions, Clinicoecon Outcomes Res. 2016 Aug 24;8:413-26
  12. Paczkowska A, Bryll W, Hoffmann K, Nowakowska E, Koligat D, Kus K,  Zaprutko T, Ratajczak P., Analiza kosztów leczenia nadciśnienia tętniczego w Polsce, Nowiny Lekarskie 2012,81(2):145–151

 

 

 

Podobał się artykuł? Podziel się!
Share on Facebook
Facebook
Share on LinkedIn
Linkedin
Tweet about this on Twitter
Twitter
Share on Google+
Google+
Email this to someone
email

Agnieszka Jeżewska-żylik

Farmaceutka i autorka artykułów o tematyce farmaceutycznej. Publikuje regularnie w magazynie MGR.FARM.

0 komentarzy
avatar
Komentujesz jako gość!

Brak komentarzy