Hipercholesterolemia – wytyczne leczenia

shutterstock_259675388.jpg

Zgodnie z wynikami badania NATPOL z 2011 roku blisko 61% Polaków cierpi na hipercholesterolemię o różnej etiologii, a wysokie stężenie cholesterolu stanowi drugą (po nadciśnieniu) najczęstszą przypadłość osób po 65 roku życia. Poznanie i wiedza nt. wytycznych i standardów leczenia hipercholesterolemii wydaje się być zatem mocno umotywowana, stąd poniższe opracowanie.

fot.shutterstock

Zgodnie z wynikami badania NATPOL z 2011 roku blisko 61% Polaków cierpi na hipercholesterolemię o różnej etiologii, a wysokie stężenie cholesterolu stanowi drugą (po nadciśnieniu) najczęstszą przypadłość osób po 65 roku życia. Poznanie i wiedza nt. wytycznych i standardów leczenia hipercholesterolemii wydaje się być zatem mocno umotywowana, stąd poniższe opracowanie.

Cele terapii

Celem terapii w leczeniu hipercholesterolemii jest dążenie do zmniejszenia stężenia frakcji LDL. Spadek wartości cholesterolu całkowitego, czy też wzrost stężenia frakcji HDL jest jak najbardziej pożądany, ale to spadek ilości cholesterolu LDL stanowi wyznacznik skuteczności kuracji.

Docelowe wartości LDL do których powinno dążyć się w leczeniu hipercholesterolemii wynoszą

  • Dla osób o bardzo dużym ryzyku zdarzeń sercowo-naczyniowych <70 mg/dl
  • Dla osób o dużym ryzyku zdarzeń sercowo-naczyniowych <100 mg/dl
  • Dla osób o umiarkowanym ryzyku zdarzeń sercowo-naczyniowych < 115 mg/dl

W przypadku niemożności osiągnięcia wskazanych wartości dąży się do zmniejszenia stężenia LDL o minimum 50%  wartości początkowej.

Standardy leczenia

Za lek pierwszego rzutu w terapii zbyt wysokiego stężenia cholesterolu i frakcji LDL przyjęto statyny – inhibitory reduktazy HMG-CoA. Z punktu widzenia sposobu ich działania statyny hamują proces tworzenia się cholesterolu w wątrobie, co znacząco obniża jego endogenny poziom. W wyniku zmniejszonej syntezy cholesterolu w wątrobie organizm dąży do wyrównania jego ilości w hepatocytach poprzez wzrost wrażliwości receptorów dla frakcji LDL obecnych na komórkach, co prowadzi do zwiększonego wychwytu cholesterolu z krwi. W ten sposób statyny prowadzą do spadku stężenia frakcji LDL w naczyniach krwionośnych, obniżając tym samym ryzyko ciężkich powikłań w postaci rozwoju miażdżycy i zaburzeń sercowo-naczyniowych.
Według najnowszych badań leczenie powinno rozpoczynać się możliwie wysoką dawką leku, gdyż statyny ze względu na przewagę korzyści nad ewentualnymi powikłaniami są lekami pożądanymi w terapii hipercholesterolemii. W zależności od rodzaju użytej substancji leczniczej możemy spodziewać się określonego efektu leczniczego:

  • Simwastatyna w dawce 80 mg jest w stanie zminimalizować stężenie LDL o 45-50%
  • Atorwastatyna w dawce 80 mg ma zdolność obniżenia stężenia frakcji LDL o 50-55%
  • Rosuwastatyna w dawce 40 mg powinna zmniejszyć stężenie LDL o ponad 55%.

Są to oczywiście wartości maksymalne, ich osiągnięcie zależne jest od wielu czynników, m.in. od regularnego przyjmowania leków, stosowania odpowiedniej diety i stylu życia, stosowania terapii skojarzonej w odniesieniu do innych schorzeń współwystępujących. Jeżeli zachodzi potrzeba przejścia z jednej statyny na inną, to tutaj znajdziesz informacje o dawkach równoważnych statyn (Dawki równoważne statyn).

Statyny zwykło przyjmować się wieczorem ze względu na fakt, iż największa synteza cholesterolu ma miejsce właśnie w nocy. Wyjątkiem może być rosuwastatyna i atorwastatyna, które ze względu na długi czas półtrwania mogą być przyjmowane o różnych porach dnia.
Pierwsze efekty leczenia statynami uwidaczniają się po około 2 tygodniach od rozpoczęcia leczenia, a najlepsze zauważyć można po 4-6 tygodniach.

Statyny, jak każdy lek obarczone są działaniami niepożądanymi, do których w ich przypadku najczęściej należy miopatia, czyli uszkodzenie mięśni, zwłaszcza ud i ramion. Zjawisko to ma miejsce stosunkowo rzadko, niemniej jednak wzrost częstotliwości jego występowania zauważyć można u osób starszych, u osób leczonych fibratami, z niedoczynnością tarczycy czy spożywających znaczne ilości soku z grejpfrutów lub alkoholu.

Skuteczność terapii statynami ostatnio przypisuje się nie tylko zdolności do zmniejszania stężenia cholesterolu LDL, ale również działaniu p/zapalnemu – statyny potrafią znacząco obniżyć poziom białka CRP, co dodatkowo zmniejsza ryzyko incydentów sercowo-naczyniowych.

Ezetimib

Związek może być stosowany jako monoterapia, choć zdecydowanie lepsze wyniki uzyskuje się w politerapii, zwłaszcza ze statynami. Ezetimib ma zdolność do indukowania wchłaniania cholesterolu w jelitach, przez co wyraźnie zmniejsza jego stężenie we krwi.
Wskazaniem do wdrożenia do terapii ezetimibu jest niemożliwość osiągnięcia oczekiwanego stężenia LDL u osób leczonych statynami lub brak możliwości zwiększenia dawki statyny ze względu na postępujące działania niepożądane.

Fibraty

Ta grupa leków skutecznie obniża stężenie triglicerydów, oraz „ma zdolność” do zwiększania stężenia frakcji HDL. Wpływ fibratów na stężenie cholesterolu LDL jest niewielki, dlatego wskazaniem do wdrożenia ich do terapii jest chociażby hipercholesterolemia mieszana, gdzie oprócz zwiększonego stężenia LDL występuje również podwyższona wartość triglicerydów czy chociażby cukrzyca. Fibraty stosowane w połączeniu ze statynami należy przyjmować rano, a statyny wieczorem. Przedstawicielami tej grupy są: najpopularniejszy fenofibrat czy cyprofibrat.

Kwas nikotynowy

Obecnie rzadziej stosowany, ze względu na wywoływane przez siebie działania niepożądane o charakterze skórnym (zaczerwienienie twarzy) czy uderzenia gorąca albo kołatanie serca. Ma zdolność zmniejszania stężenia triglicerydów i LDL poprzez hamowanie lipolizy tkanki tłuszczowej. Stosowany zwykle w połączeniu ze statynami.

Literatura:

1. Leczenie hipercholesterolemii w 2013 roku, Piotr Jankowski, Choroby Serca i Naczyń 2013, tom 10, nr 3, 141-150

2. Ocena przydatności kryteriów klinicznych hipercholesterolemii rodzinnej w kwalifikacji chorych do diagnostyki molekularnej genów LDLR i APOB, Agnieszka Węgrzyn, Rozprawa Doktorska 2014, Gdański Uniwersytet Medyczny

3. Postępowanie w heterozygotycznej hipercholesterolemii rodzinnej. Stanowisko Forum Ekspertów Lipidowych, Kardiologia Polska 2013, 71, 1, 107-111

4. Statyny – standard terapii XXI wieku. Jak wybrać optymalną dawkę?, Paweł Bogdański, Danuta Pupek-Musialik, Forum Zaburzeń Metabolicznych 2010, tom 1, Nr 3, 131-140

5. Hipercholesterolemia rodzinna – poradnik dla pacjentów, Krajowe Centrum Diagnostyki i Leczenia Hipercholesterolemii Rodzinnej, Gdański Uniwersytet Medyczny.

Podobał się artykuł? Podziel się!
Share on Facebook
Facebook
Share on LinkedIn
Linkedin
Tweet about this on Twitter
Twitter
Share on Google+
Google+
Email this to someone
email
0 komentarzy
avatar
Komentujesz jako gość!

Brak komentarzy