REKLAMA

Dziurawiec zwyczajny – właściwości i zastosowanie

Dziurawiec zwyczajny (łac. Hypericum perforatum) to roślina pospolicie występująca w Europie, Azji, Ameryce Północnej i Afryce.  Z pozoru zwyczajne ziele, w rzeczywistości – surowiec mogący wchodzić w interakcje z wieloma stosowanymi lekami.

(fot. shutterstock)

REKLAMA
REKLAMA

Surowcem stosowanym w lecznictwie jest ziele dziurawca (łac. Hyperici herba). Nazwa zwyczajowa to ziele Świętego Jana, nadana z powodu kwitnienia tej rośliny w dniu 24 czerwca. Cechą charakterystyczną są prześwitujące kropki w blaszce liściowej oraz żółte kwiaty.

 

Jakie związki kryją się w dziurawcu?

Ziele dziurawca zawiera flawonoidy, takie jak kwercetyna, hiperozyd, rutozyd oraz biflawonoidy pochodne apigeniny – amentoflawon. Ciemnoczerwoną barwę wykazują naftodiantrony, czyli hyperycyna, pseudohyperycyna, protohyperycyna i pseudoprotohyperycyna. W surowcu tym obecne są również pochodne floroglucyny – hyperforyna, a także ksantony, olejek eteryczny, kwasy fenolowe i garbniki katechinowe. Ważną substancją obecną w zielu jest kwas gamma-aminomasłowy (GABA).

Aloes, jeżówka i błonnik, co je łączy? Zobacz tutaj!

Działanie i zastosowanie

Rozkurczenie mięśni gładkich

Obecność flawonoidów warunkuje działanie rozkurczające mięśnie gładkie przewodu pokarmowego, dróg żółciowych (ułatwia przepływ żółci), a w mniejszym stopniu dróg moczowych. Ziele dziurawca działa także przeciwzapalnie oraz przeciwbakteryjnie dzięki zawartości olejku i garbników. Surowiec może być stosowany w zaburzeniach czynnościowych i stanach zapalnych wątroby oraz dolegliwościach skurczowych ze strony przewodu pokarmowego.

Gojenie ran

Wyciąg z ziela dziurawca po zastosowaniu zewnętrznym przyspiesza gojenie się ran i działa przeciwzapalnie. Badania in vivo wykazały zahamowanie proliferacji limfocytów T i odczynu limfocytarnego w naskórku po użyciu ekstraktu zawierającego hiperforynę oraz maści z alkoholowym ekstraktem z surowca. 20% wodny wyciąg ze świeżego ziela i 60% wyciąg alkoholowy z wysuszonych liści przyspieszał obkurczanie się rany i epitelizację w badaniach przeprowadzonych na zwierzętach.

Uspokajające

Innym działaniem charakteryzują się wyciągi alkoholowe i olejowe. Zawierają one pochodne antracenu, głównie hyperycynę, pochodne ksantonu oraz floroglucyny. Są to inhibitory MAO i stymulują ośrodkowy układ nerwowy. Dzięki tym właściwościom możliwe jest wykorzystanie dziurawca do leczenia depresji i nerwicy. Działanie lecznicze zależne jest od czasu trwania kuracji i dawki dobowej. Optymalny efekt występuje po 4-8 tygodniach stosowania ziela dziurawca.

Badania in vivo ekstraktu wodno-alkoholowego wykazały redukcję indukowanego spowolnienia badanych zwierząt i zmniejszenie prowokowanego przez ketaminę działania nasennego. Stosowanie dużych dawek ekstraktu przez co najmniej 8 tygodni spowodowało zwiększenie poziomu neurotransmiterów i zmniejszenie obrotu serotoniny. Dootrzewnowe podanie hiperforyny spowodowało zwiększenie stężenia serotoniny, noradrenaliny, dopaminy i glutaminy.

W aptece możemy znaleźć ziele dziurawca nie tylko jako pojedynczy surowiec, ale również jako składnik tabletek lub mieszanin w postaci płynnej.

Zobacz jakie surowce roślinne są chętnie wykorzystywane w lecznictwie!

Interakcje

Ziele dziurawca wykazuje zdolność do indukowania metabolizmu leków za pomocą enzymów układu cytochromu P450. Wiąże się to z niebezpieczeństwem wystąpienia interakcji podczas jednoczesnego stosowania z innymi preparatami. Surowiec ten może mieć również wpływ na metabolizm leków będących substratami glikoproteiny P.

Stosowanie ziela dziurawca może spowodować zmniejszenie skuteczności następujących leków:

  • leki przeciwzakrzepowe z grupy kumaryn (fenprokumon, warfaryna)
  • cyklosporyna
  • takrolimus
  • digoksyna
  • indynawir i inne inhibitory proteazy stosowane w leczeniu zakażenia HIV
  • irynotekan, imatynib i inne cytostatyki
  • amitryptylina, nortryptylina
  • midazolam
  • teofilina
  • doustne leki antykoncepcyjne

Nasilenie działania i zwiększenie ryzyka wystąpienia działań niepożądanych może mieć miejsce w przypadku jednoczesnego zastosowania z ziela z następującymi lekami:

  • leki przeciwdepresyjne (nefazodon, paroksetyna, sertralina)
  • buspiron
  • tryptany

Przed zastosowaniem tego surowca roślinnego pacjent, który przyjmuje dodatkowo inne leki, powinien udać się do lekarza, który oceni czy będzie to dla niego bezpieczne. Ważne jest także, aby powiadomić pacjenta o zwiększonej wrażliwości na promienie słoneczne, która występuje po zastosowaniu ziela dziurawca.

 

Bibliografia:

  1. „Farmakognozja” podręcznik dla studentów farmacji pod red. I. Matławskiej – Wydawnictwo UMP 2008
  2. „Leki pochodzenia naturalnego” Nowak G. Wydawnictwo UMP 2012
  3. Charakterystyka Produktu Leczniczego DEPRIM, 60 mg, tabletki powlekane.
REKLAMA

Patrycja Ciabach

Jestem studentką IV roku farmacji na Uniwersytecie Medycznym w Poznaniu. Interesują mnie tematy związane z farmacją kliniczną i recepturą. W wolnym czasie jeżdżę na rolkach lub rysuję. Kocham zwierzęta i podróżowanie.

REKLAMA

Jak oceniasz artykuł?

Twoja ocena: Jeszcze nie oceniłeś/aś artykułu

Udostępnij tekst w mediach społecznościowych

0 komentarzy - napisz pierwszy Komentujesz jako gość [ lub zarejestruj]