REKLAMA
REKLAMA

Degeneracja plamki żółtej – jak z nią walczyć?

shutterstock_555769726.jpg

Zwyrodnienie plamki żółtej związane z wiekiem (age-related macular degeneration – AMD) jest jedną z nieodwracalnych przyczyn poważnej utraty widzenia centralnego w populacji pacjentów powyżej 60 roku życia. Może prowadzić do całkowitej ślepoty, dlatego jego odpowiednio szybkie wykrycie oraz podjęcie leczenia zarówno objawowego, jak i przyczynowego jest podstawą farmakoterapii tej [1].

REKLAMA
REKLAMA

fot. shutterstock

Pomimo wieloletnich badań patogeneza AMD pozostaje nadal niewystarczająco poznana.  Poza zaawansowanym wiekiem pacjenta, jako potencjalne przyczyny dolegliwości wymienia się wpływ czynników metabolicznych, genetycznych i środowiskowych [1]. Pierwsze oznaki choroby są nieswoiste i często trudne do uchwycenia. Z czasem pacjenci zaczynają odczuwać dyskomfort przy wykonywaniu codziennych czynności takich jak czytanie czy pisanie. Litery stają się niewyraźne i zamazane, a widziane przedmioty są zniekształcone (tzw. metamorfopsje). Charakterystyczne jest również subiektywne wrażenie krzywienia się linii prostych w miejscu, na które wzrok jest skierowany. Ostatni objaw choroby to tzw. mroczek centralny, czyli zaciemnienie środka oglądanego obrazu [1].

Czy można wyleczyć?

Leczenie AMD rozpoczyna się często dopiero wówczas, gdy choroba znajduje się w stadium zaawansowanym, a całkowite wyeliminowanie dolegliwości jest już niemożliwe. W związku z tym podkreśla się przede wszystkim rolę profilaktyki. Głównym wskazaniem jest zmiana nawyków żywieniowych – dieta niskotłuszczowa i niskocholesterolowa zawierająca naturalne antyoksydanty: karotenoidy i flawonoidy chroniące siatkówkę przed działaniem wolnych rodników tlenowych. Dlaczego antyoksydanty są tak istotne? Nasz organizm uzyskuje energię z  procesach utleniania, których ubocznymi produktami są wolne rodniki biorące udział w patogenezie wielu chorób, m.in. AMD [2].

Antyoksydanty – najważniejsze

W warunkach fizjologicznych skutki stresu oksydacyjnego skutecznie neutralizowane są przez systemy obronne siatkówki – enzymatyczny i nieenzymatyczny. W obrębie systemu nieenzymatycznego szczególną rolę odgrywają karotenoidy (luteina, zeaksantyna), flawoinody, witaminy (C i E) oraz glutation [3]. Karotenoidy to grupa związków o charakterze barwników roślinnych – żółtych, pomarańczowych, rzadziej fioletowych. Flawonoidy są natomiast antyoksydantami produkowanymi przez rośliny w odpowiedzi na wysokie nasłonecznienie, a ich ilość jest proporcjonalna do ilości dochodzącego światła. Większość spotykanych w literaturze badań dotyczących flawonoidów i zwyrodnienia plamki jest związanych z zastosowaniem wyciągu z borówki czernicy, zawierającej dużą ilość antocyjanów. W medycynie są one od dawna wykorzystywane ze względu na swoje korzystne działania – są antyoksydantami, poprawiają mikrokrążenie, zmniejszają przepuszczalność i łamliwość naczyń krwionośnych, stabilizują włókna kolagenowe, hamują agregację płytek i reakcje zapalne, działają rozkurczowo na mięśnie gładkie naczyń krwionośnych. W przeprowadzonych badaniach stwierdzono zmniejszenie zapadalności na zwyrodnienie plamki związane z wiekiem u pacjentów pijących umiarkowane ilości czerwonego wina oraz poprawę ostrości wzroku u pacjentów przyjmujących wyciąg z borówki czernicy [2].  

Luteina i zeaksantyna

Elementem strategii profilaktyczno-terapeutycznej w AMD jest przede wszystkim stosowanie związków o charakterze przeciwutleniającym [3]. Antyoksydanty mogą bowiem zapobiegać rozwojowi lub spowalniać patofizjologiczne procesy oksydacyjne. Badania kliniczne sugerują, że wysokie stężenie antyoksydantów w surowicy zmniejsza ryzyko degeneracji plamki żółtej [2]. Z tego powodu pacjentom z rozwijającym się AMD sugeruje się wzbogacanie diety w antyoksydanty i minerały takie jak: witaminy A, C i E, cynk, glutation, a w szczególności karotenoidy naturalnie występujące w plamce, takie jak zeaksantyna i luteina [4]. Ochronna rola luteiny i zeaksantyny wynika z faktu, że barwniki te gromadzą się wybiórczo w siatkówce oka, a w szczególności w plamce żółtej, gdzie są odpowiedzialne za nadawanie jej charakterystycznego żółtego zabarwienia [2].  Uważa się, że poprawiają one jakość widzenia, a także chronią plamkę przed szkodliwym wpływem stresu oksydacyjnego. W badaniach dowiedziono, że u pacjentów z wysokim poziomem karotenoidów we krwi ryzyko postępu choroby jest statystycznie mniejsze w porównaniu z pacjentami, u których stężenia karotenoidów w surowicy krwi były niskie [4].  Nasz organizm nie wytwarza ich samodzielnie, dlatego muszą one zostać dostarczane w diecie [1].

Omega 3

W prewencji rozwoju AMD zwraca się również uwagę na rolę n-3 wielonienasyconych kwasów tłuszczowych – EPA i DHA [4].  Zauważono, że receptory dla kwasów tłuszczowych z grupy n-3 wykazują różne powinowactwo do danego kwasu n-3 w zależności od rodzaju tkanki. Receptory zlokalizowane w leukocytach, komórkach śródbłonka naczyń i w komórkach nerwowych wykazują szczególne powinowactwo do EPA, natomiast receptory zlokalizowane w siatkówce, jądrach, sercu i płucach mają większe powinowactwo do DHA.  Kwasy n-3 wyróżniają się nie tylko silnym działaniem antyoksydacyjnym, ale także działają przeciwzapalnie, przeciwzakrzepowo, antyarytmicznie, przeciwmiażdżycowo oraz wazodylatacyjnie [5]. Korzyści wynikające ze stosowania kwasów n-3 w profilaktyce AMD będą możliwe jedynie wówczas, gdy zachowane zostaną prawidłowe proporcje między kwasami n-3 a n-6.  Współczynnik spożycia kwasów n-3 w stosunku do n-6 powinien wynosić 4–5:1 [5].

O tym czy jak najwieksze dawki luteiny i zeaksantyny są zawsze dobre, dowiecie się z nastęnego artykułu.

Piśmiennictwo:

1.   Nowak J.Z, Bienias W, Zwyrodnienie plamki związane z wiekiem (AMD):etiopatogeneza i strategie terapeutyczne,Postepy Hig Med Dosw. (online), 2007; 61: 83-94

2. Polaczek-Krupa B., Objawy, diagnostyka i leczenie zwyrodnienia plamki związanego z wiekiem, Przewodnik Lekarza 2005; 8: 45-53 https://www.termedia.pl/Objawy-diagnostyka-i-leczenie-zwyrodnienia-plamki-zwiazanego-z-wiekiem,8,3925,1,0.html

3. Włodarek D., Składniki diety a rozwój AMD – aktualny stan wiedzy, https://podyplomie.pl/okulistyka/17250,skladniki-diety-a-rozwoj-amd-aktualny-stan-wiedzy].

4. Święch-Zubilewicz A, Dolar-Szczasny J, Mackiewicz J, Jak leczymy i dokąd zmierzamy w terapii AMD?, Ophtatherapy Vo l. 1 / N r 1 ( 1 ) / 2 0 1 4 ( s. 4 – 1 0 )].

5. Kowalski M, Borucka A.I, Szaflik J., Kwasy Omega-3 w profilaktyce zwyrodnienia plamki związanego z wiekiem, Forum Medycyny Rodzinnej 2008, tom 2, nr 3, 309–313

 

REKLAMA

Agnieszka Jeżewska-żylik

Farmaceutka i autorka artykułów o tematyce farmaceutycznej. Publikuje regularnie w magazynie MGR.FARM.

REKLAMA

Jak oceniasz artykuł?

Twoja ocena: Jeszcze nie oceniłeś/aś artykułu

Udostępnij tekst w mediach społecznościowych

0 komentarzy - napisz pierwszy Komentujesz jako gość [ lub zarejestruj]