Czy warto stosować suplementy diety przy AMD?

Korzyści wynikające ze wzbogacania diety w składniki antyoksydacyjne u pacjentów z rozwijającym się AMD pozostają aktualnym przedmiotem badań.

Czy suplementy pomagają przy AMD? Fot. Shutterstock

Wątpliwości

Chong i wsp. stwierdzili, że nie ma wystarczających danych wskazujących na rolę antyoksydantów w prewencji AMD, zarówno tych dostarczanych z dietą, jak i w postaci suplementów.  Analizie poddano m.in. takie antyoksydanty jak: witaminy: A, C, E, luteinę, zeaksantynę, beta-karoten,  likopen czy cynk. Autorzy stwierdzili również, że mimo danych świadczących o zmniejszeniu ryzyka wystąpienia AMD dzięki spożywaniu produktów spożywczych bogatych w kwasy tłuszczowe n-3, dotychczasowe dowody naukowe ich działania leczniczego są niewystarczające [1].

Argumenty za suplementacją

Najważniejszym badaniem pozwalającym ocenić skuteczność suplementacji antyoksydacyjnej w prewencji AMD jest badanie AREDS (Age-Related Eye Disease Study). Ponad 6 lat obserwacji dowiodło, że podawanie kombinacji witamin antyoksydacyjnych (beta-karotenu, witaminy C i witaminy E) oraz cynku wpływa na zahamowanie rozwoju zaawansowanej postaci AMD (3 i 4 stadium choroby). Nie potwierdzono jednak znaczenia takiej suplementacji u osób w 1 i 2 stadium AMD. Autorzy wywnioskowali więc, że przyjmowanie suplementów zawierających antyoksydacyjne witaminy i składniki mineralne pozwala jedynie  spowolnić progresję zaawansowanego stadium choroby, nie leczy jej jednak ani nie zatrzymuje rozwoju w początkowej fazie [2].

Badanie AREDS pozwoliło zaobserwować, że codzienna suplementacja witaminami antyoksydacyjnymi i składnikami mineralnymi pozwala zmniejszyć ryzyko rozwoju  postaci AMD w ciągu 5 lat o 25%. Celem badania AREDS2 było z kolei określenie, czy dodanie do formuły AREDS (witaminy C, E, beta-karoten, tlenek cynku i miedzi) luteiny i zeaksantyny/ kwasów DHA i EPA/ luteiny, zeksantyny, DHA i EPA dodatkowo zmniejszy ryzyko progresji AMD. Stwierdzono, że dodatek luteiny i zeaksantyny lub kwasów tłuszczowych n-3 nie ma ani pozytywnego, ani negatywnego wpływu na rozwój zaawansowanej postaci AMD w porównaniu ze stosowaniem wyłącznie formuły AREDS [3]. Inny przegląd systematyczny poświęcony ocenie skuteczności stosowania kwasów n-3 w prewencji AMD wykazał z kolei, że nawet pięcioletnia suplementacja kwasów n-3 u osób z AMD nie zmniejsza ryzyka progresji choroby [4].

Ryzyko suplementacji

Stosowanie suplementów diety bez konsultacji z lekarzem lub farmaceutą może być przyczyną powstania interakcji z równolegle stosowanymi lekami. Może też zwiększyć ryzyko pewnych chorób, lub być przyczyną pojawienia się działań niepożądanych leków. Dotyczy to także suplementów diety wspomagających pracę narządu wzroku i spowalniających rozwój AMD [5]. Jednym z zagrożeń związanym z suplementacją antyoksydantów jest m.in. ich działanie prooksydacyjne, gdy stosowane są w dużych dawkach.

Przykładowo, stosowanie witaminy E w dużych dawkach (>=400 IU/dobę) może zwiększać ryzyko zgonu, zastoinowej niewydolności serca i raka prostaty. Beta-karoten z kolei podwyższa ryzyko zachorowania na raka płuc u aktywnych palaczy. W badaniu AREDS zauważono, że suplementacja cynku w zbyt dużej dawce może wywołać infekcje dróg moczowych, szczególnie u kobiet. Skutkiem przyjmowania beta-karotenu jest często żółtawe przebarwienie skóry. Możliwe są także działania niepożądane ze strony układu pokarmowego [7].

Skład – istotna sprawa

Ponadto, poza oceną realnego wpływu antyoksydantów na przebieg AMD, bardzo ważny jest również dobór odpowiednich składników preparatu oraz ich proporcji [8]. Autorzy badań potwierdzających skuteczność antyoksydacyjnych suplementów diety w prewencji AMD podkreślają konieczność precyzyjnej oceny składu rekomendowanych preparatów oraz dawek poszczególnych substancji [9]. Przyglądając się opakowaniom opisywanych preparatów, zauważmy, że część producentów opisuje skład swoich produktów bardziej szczegółowo, inni z kolei skrótowo. Przykładowo, z opakowania jednego z suplementów dowiemy się jedynie, jaką łączną ilość kwasów tłuszczowych n-3 zawarto w preparacie, bez wskazania dokładnej zawartości kwasów DHA i EPA ( np. EPA+DHA 320 mg).  

Dobry producent poinformuje nas nie tylko, jaką ilość ekstraktu zawiera jego suplement, ale także, jaką ilość substancji aktywnej zawiera tenże wyciąg ( np. 80 mg ekstraktu z borówki czarnej, w tym 20 mg antocyjanów). Zwróćmy też uwagę na proporcje poszczególnych składników. Na rynku znajdziemy suplementy, w składzie których zawarto nawet 400 mg kwasów n-3, ale dostępne są również takie, gdzie znajdziemy tylko 1 mg n-3.

Wybierajmy te suplementy diety, które zawierają nie tylko kilka różnych składników, ale także ich odpowiednią ilość. Analizując skład, poszukujmy tych substancji, których skuteczności dowiedziono w badaniach.

Piśmiennictwo:


  1. Chong EW, Wong TY, Kreis AJ, et al. Dietary antioxidants and primary prevention of age related macular degeneration: systematic review and meta-analysis. BMJ 2007;335:755-9
  2. Włodarek D., Składniki diety a rozwój AMD – aktualny stan wiedzy, https://podyplomie.pl/okulistyka/17250,skladniki-diety-a-rozwoj-amd-aktualny-stan-wiedzy
  3. https://jamanetwork.com/journals/jama/fullarticle/1684847
  4. Omega 3 fatty acids for preventing or slowing the progression of age-related macular degeneration (Review) Lawrenson JG, Evans JR
  5. Antioxidant vitamin andmineral supplements for preventing age-related macular degeneration (Review) Evans JR, Lawrenson JG
  6. Wiktorowska-Owczarek A, Nowak J., Patogeneza i profilaktyka AMD: rola stresu oksydacyjnego i antyoksydantów. Postępy Hig Med Dośw 2010;64:333-43
  7. Nutritional Supplements for Age-related Macular Degeneration: A Systematic Review, Investigators: Devan Kansagara, MD, MCR, Ken Gleitsmann, MD, MPH, Melanie Gillingham, PhD, RD, Michele Freeman, MPH, and Ana Quiñones, PhD, https://www.ncbi.nlm.nih.gov/books/NBK84269
  8. Święch-Zubilewicz A, Dolar-Szczasny J, Mackiewicz J, Jak leczymy i dokąd zmierzamy w terapii AMD?, Ophtatherapy Vo l. 1 / N r 1 ( 1 ) / 2 0 1 4 ( s. 4 – 1 0 )].].
  9. Nowak J.Z, Bienias W, Zwyrodnienie plamki związane z wiekiem (AMD):etiopatogeneza i strategie terapeutyczne,Postepy Hig Med Dosw. (online), 2007; 61: 83-9
  10. Nowak J.Z, Bienias W, Zwyrodnienie plamki związane z wiekiem (AMD):etiopatogeneza i strategie terapeutyczne,Postepy Hig Med Dosw. (online), 2007; 61: 83-94
  11. Polaczek-Krupa B., Objawy, diagnostyka i leczenie zwyrodnienia plamki związanego z wiekiem, Przewodnik Lekarza 2005; 8: 45-53 https://www.termedia.pl/Objawy-diagnostyka-i-leczenie-zwyrodnienia-plamki-zwiazanego-z-wiekiem,8,3925,1,0.html
  12. Włodarek D., Składniki diety a rozwój AMD – aktualny stan wiedzy, https://podyplomie.pl/okulistyka/17250,skladniki-diety-a-rozwoj-amd-aktualny-stan-wiedzy].
  13. Święch-Zubilewicz A, Dolar-Szczasny J, Mackiewicz J, Jak leczymy i dokąd zmierzamy w terapii AMD?, Ophtatherapy Vo l. 1 / N r 1 ( 1 ) / 2 0 1 4 ( s. 4 – 1 0 )].
  14. Kowalski M, Borucka A.I, Szaflik J., Kwasy Omega-3 w profilaktyce zwyrodnienia plamki związanego z wiekiem, Forum Medycyny Rodzinnej 2008, tom 2, nr 3, 309–313
  15. Chong EW, Wong TY, Kreis AJ, et al. Dietary antioxidants and primary prevention of age related macular degeneration: systematic review and meta-analysis. BMJ 2007;335:755-9
  16. https://jamanetwork.com/journals/jama/fullarticle/1684847
  17. Wiktorowska-Owczarek A, Nowak J., Patogeneza i profilaktyka AMD: rola stresu oksydacyjnego i antyoksydantów. Postępy Hig Med Dośw 2010;64:333-43
Podobał się artykuł? Podziel się!
Share on Facebook
Facebook
Share on LinkedIn
Linkedin
Tweet about this on Twitter
Twitter
Share on Google+
Google+
Email this to someone
email

5
Dodaj komentarz

avatar
3 Comment threads
2 Thread replies
0 Followers
 
Most reacted comment
Hottest comment thread
4 Comment authors
KamanTZMarcin SnochTejoMrówka Recent comment authors
  Subscribe  
najnowszy najstarszy oceniany
Powiadom o
Tejo
Gość
Tejo

Ostatnio słyszę często reklamę Nutrofu, w której głośno o tym, że zawiera prawidłowy stosunek zeaksantyny do luteiny – niby mała rzecz – a jak ważna jednak

Mrówka
Gość
Mrówka

No tak, w pierwszej chwili pomyślałam, że skład jest raczej bezpieczny, żeby miał zaszkodzić, ale co jeżeli pacjent przyjmuje jeszcze jakieś inne zestawy witaminowe, o czym nie wiemy? Myślę, że jeśli o to dopytamy i poinformujemy o możliwości dublowania witamin to lepiej jednak przyjmować takie suplementy.

Tejo
Gość
Tejo

również wydaje mi się, że stosowanie suplementów witaminowych nie jest złem, ale powinno być ono tak samo uważnie “monitorowane” jak leków, gdyż dublowanie-a czasami i kilkukrotne powielanie tych samych składników w różnych preparatach też może być niebezpieczne

Marcin Snoch
Admin

Do tego dochodzą interakcje, które choć niezbyt częste, to jednak istnieją.

KamanTZ
Gość
KamanTZ

Czyli osoby z rozwiniętym AMD generalnie mogą sobie darować te najpopularniejsze suplementy “na oczy”? Co w takim razie dla nich? A kwas alfa-liponowy?