Czy warto stosować suplementy diety przy AMD?

Korzyści wynikające ze wzbogacania diety w składniki antyoksydacyjne u pacjentów z rozwijającym się AMD pozostają aktualnym przedmiotem badań.

Czy suplementy pomagają przy AMD? Fot. Shutterstock

Wątpliwości

Chong i wsp. stwierdzili, że nie ma wystarczających danych wskazujących na rolę antyoksydantów w prewencji AMD, zarówno tych dostarczanych z dietą, jak i w postaci suplementów.  Analizie poddano m.in. takie antyoksydanty jak: witaminy: A, C, E, luteinę, zeaksantynę, beta-karoten,  likopen czy cynk. Autorzy stwierdzili również, że mimo danych świadczących o zmniejszeniu ryzyka wystąpienia AMD dzięki spożywaniu produktów spożywczych bogatych w kwasy tłuszczowe n-3, dotychczasowe dowody naukowe ich działania leczniczego są niewystarczające [1].

Argumenty za suplementacją

Najważniejszym badaniem pozwalającym ocenić skuteczność suplementacji antyoksydacyjnej w prewencji AMD jest badanie AREDS (Age-Related Eye Disease Study). Ponad 6 lat obserwacji dowiodło, że podawanie kombinacji witamin antyoksydacyjnych (beta-karotenu, witaminy C i witaminy E) oraz cynku wpływa na zahamowanie rozwoju zaawansowanej postaci AMD (3 i 4 stadium choroby). Nie potwierdzono jednak znaczenia takiej suplementacji u osób w 1 i 2 stadium AMD. Autorzy wywnioskowali więc, że przyjmowanie suplementów zawierających antyoksydacyjne witaminy i składniki mineralne pozwala jedynie  spowolnić progresję zaawansowanego stadium choroby, nie leczy jej jednak ani nie zatrzymuje rozwoju w początkowej fazie [2].

Badanie AREDS pozwoliło zaobserwować, że codzienna suplementacja witaminami antyoksydacyjnymi i składnikami mineralnymi pozwala zmniejszyć ryzyko rozwoju  postaci AMD w ciągu 5 lat o 25%. Celem badania AREDS2 było z kolei określenie, czy dodanie do formuły AREDS (witaminy C, E, beta-karoten, tlenek cynku i miedzi) luteiny i zeaksantyny/ kwasów DHA i EPA/ luteiny, zeksantyny, DHA i EPA dodatkowo zmniejszy ryzyko progresji AMD. Stwierdzono, że dodatek luteiny i zeaksantyny lub kwasów tłuszczowych n-3 nie ma ani pozytywnego, ani negatywnego wpływu na rozwój zaawansowanej postaci AMD w porównaniu ze stosowaniem wyłącznie formuły AREDS [3]. Inny przegląd systematyczny poświęcony ocenie skuteczności stosowania kwasów n-3 w prewencji AMD wykazał z kolei, że nawet pięcioletnia suplementacja kwasów n-3 u osób z AMD nie zmniejsza ryzyka progresji choroby [4].

Ryzyko suplementacji

Stosowanie suplementów diety bez konsultacji z lekarzem lub farmaceutą może być przyczyną powstania interakcji z równolegle stosowanymi lekami. Może też zwiększyć ryzyko pewnych chorób, lub być przyczyną pojawienia się działań niepożądanych leków. Dotyczy to także suplementów diety wspomagających pracę narządu wzroku i spowalniających rozwój AMD [5]. Jednym z zagrożeń związanym z suplementacją antyoksydantów jest m.in. ich działanie prooksydacyjne, gdy stosowane są w dużych dawkach.

Przykładowo, stosowanie witaminy E w dużych dawkach (>=400 IU/dobę) może zwiększać ryzyko zgonu, zastoinowej niewydolności serca i raka prostaty. Beta-karoten z kolei podwyższa ryzyko zachorowania na raka płuc u aktywnych palaczy. W badaniu AREDS zauważono, że suplementacja cynku w zbyt dużej dawce może wywołać infekcje dróg moczowych, szczególnie u kobiet. Skutkiem przyjmowania beta-karotenu jest często żółtawe przebarwienie skóry. Możliwe są także działania niepożądane ze strony układu pokarmowego [7].

Skład – istotna sprawa

Ponadto, poza oceną realnego wpływu antyoksydantów na przebieg AMD, bardzo ważny jest również dobór odpowiednich składników preparatu oraz ich proporcji [8]. Autorzy badań potwierdzających skuteczność antyoksydacyjnych suplementów diety w prewencji AMD podkreślają konieczność precyzyjnej oceny składu rekomendowanych preparatów oraz dawek poszczególnych substancji [9]. Przyglądając się opakowaniom opisywanych preparatów, zauważmy, że część producentów opisuje skład swoich produktów bardziej szczegółowo, inni z kolei skrótowo. Przykładowo, z opakowania jednego z suplementów dowiemy się jedynie, jaką łączną ilość kwasów tłuszczowych n-3 zawarto w preparacie, bez wskazania dokładnej zawartości kwasów DHA i EPA ( np. EPA+DHA 320 mg).  

Dobry producent poinformuje nas nie tylko, jaką ilość ekstraktu zawiera jego suplement, ale także, jaką ilość substancji aktywnej zawiera tenże wyciąg ( np. 80 mg ekstraktu z borówki czarnej, w tym 20 mg antocyjanów). Zwróćmy też uwagę na proporcje poszczególnych składników. Na rynku znajdziemy suplementy, w składzie których zawarto nawet 400 mg kwasów n-3, ale dostępne są również takie, gdzie znajdziemy tylko 1 mg n-3.

Wybierajmy te suplementy diety, które zawierają nie tylko kilka różnych składników, ale także ich odpowiednią ilość. Analizując skład, poszukujmy tych substancji, których skuteczności dowiedziono w badaniach.

Piśmiennictwo:


  1. Chong EW, Wong TY, Kreis AJ, et al. Dietary antioxidants and primary prevention of age related macular degeneration: systematic review and meta-analysis. BMJ 2007;335:755-9
  2. Włodarek D., Składniki diety a rozwój AMD – aktualny stan wiedzy, https://podyplomie.pl/okulistyka/17250,skladniki-diety-a-rozwoj-amd-aktualny-stan-wiedzy
  3. https://jamanetwork.com/journals/jama/fullarticle/1684847
  4. Omega 3 fatty acids for preventing or slowing the progression of age-related macular degeneration (Review) Lawrenson JG, Evans JR
  5. Antioxidant vitamin andmineral supplements for preventing age-related macular degeneration (Review) Evans JR, Lawrenson JG
  6. Wiktorowska-Owczarek A, Nowak J., Patogeneza i profilaktyka AMD: rola stresu oksydacyjnego i antyoksydantów. Postępy Hig Med Dośw 2010;64:333-43
  7. Nutritional Supplements for Age-related Macular Degeneration: A Systematic Review, Investigators: Devan Kansagara, MD, MCR, Ken Gleitsmann, MD, MPH, Melanie Gillingham, PhD, RD, Michele Freeman, MPH, and Ana Quiñones, PhD, https://www.ncbi.nlm.nih.gov/books/NBK84269
  8. Święch-Zubilewicz A, Dolar-Szczasny J, Mackiewicz J, Jak leczymy i dokąd zmierzamy w terapii AMD?, Ophtatherapy Vo l. 1 / N r 1 ( 1 ) / 2 0 1 4 ( s. 4 – 1 0 )].].
  9. Nowak J.Z, Bienias W, Zwyrodnienie plamki związane z wiekiem (AMD):etiopatogeneza i strategie terapeutyczne,Postepy Hig Med Dosw. (online), 2007; 61: 83-9
  10. Nowak J.Z, Bienias W, Zwyrodnienie plamki związane z wiekiem (AMD):etiopatogeneza i strategie terapeutyczne,Postepy Hig Med Dosw. (online), 2007; 61: 83-94
  11. Polaczek-Krupa B., Objawy, diagnostyka i leczenie zwyrodnienia plamki związanego z wiekiem, Przewodnik Lekarza 2005; 8: 45-53 https://www.termedia.pl/Objawy-diagnostyka-i-leczenie-zwyrodnienia-plamki-zwiazanego-z-wiekiem,8,3925,1,0.html
  12. Włodarek D., Składniki diety a rozwój AMD – aktualny stan wiedzy, https://podyplomie.pl/okulistyka/17250,skladniki-diety-a-rozwoj-amd-aktualny-stan-wiedzy].
  13. Święch-Zubilewicz A, Dolar-Szczasny J, Mackiewicz J, Jak leczymy i dokąd zmierzamy w terapii AMD?, Ophtatherapy Vo l. 1 / N r 1 ( 1 ) / 2 0 1 4 ( s. 4 – 1 0 )].
  14. Kowalski M, Borucka A.I, Szaflik J., Kwasy Omega-3 w profilaktyce zwyrodnienia plamki związanego z wiekiem, Forum Medycyny Rodzinnej 2008, tom 2, nr 3, 309–313
  15. Chong EW, Wong TY, Kreis AJ, et al. Dietary antioxidants and primary prevention of age related macular degeneration: systematic review and meta-analysis. BMJ 2007;335:755-9
  16. https://jamanetwork.com/journals/jama/fullarticle/1684847
  17. Wiktorowska-Owczarek A, Nowak J., Patogeneza i profilaktyka AMD: rola stresu oksydacyjnego i antyoksydantów. Postępy Hig Med Dośw 2010;64:333-43
Podobał się artykuł? Podziel się!
Share on Facebook
Facebook
Share on LinkedIn
Linkedin
Tweet about this on Twitter
Twitter
Share on Google+
Google+
Email this to someone
email
0 komentarzy
avatar
Komentujesz jako gość!

Brak komentarzy