Czy probiotyki rzeczywiście działają?

shutterstock_641605609.jpg

W ostatnich latach powszechne stało się przyjmowanie probiotyków. Początkowo rekomendowano je przede wszystkim jako uzupełnienie flory bakteryjnej podczas antybiotykoterapii. Dziś mają one szereg zastosowań w medycynie, a ich popularność stale wzrasta. Czym właściwie są probiotyki? Kiedy tak naprawdę warto je stosować? Czy rzeczywiście wykazują one jedynie dobroczynny wpływ na nasze zdrowie?

fot. shutterstock

Nazwa probiotyki wywodzi się z greckiego słowa „pro bios” oznaczającego „dla zdrowia”. Probiotyki to żywe mikroorganizmy, które wywierają korzystne działanie na organizm ludzki poprzez poprawę jakości i funkcjonowania flory jelitowej [1]. Wielokierunkowe działanie szczepów probiotycznych oraz ich potencjalnie dobroczynny wpływ na nasze zdrowie przekładają się na ich stale wzrastającą popularność. Obecnie uważa się, że mogą mieć one zastosowanie w leczeniu:

  • biegunek ( infekcyjnych i poantybiotykowych)
  • alergii pokarmowych (w tym nietolerancji laktozy) i atopowego zapalenia skóry (AZS)
  • eradykacji Helicobacter pylori
  • leczeniu zespołu jelita drażliwego (IBS)
  • zapobieganiu infekcjom górnych dróg oddechowych
  • wspomaganiu mechanizmów immunologicznych [2]

Leczenie biegunek

Najczęściej wymienianym w literaturze zastosowaniem probiotyków jest leczenie biegunek. Wykazano, że podaż niektórych probiotyków może skracać czas trwania dolegliwości. Dotyczy to szczególnie szczepu Lactobacillus GG, który w sposób istotny skraca czas trwania biegunek o etiologii rotawirusowej. Szczep ten skuteczny może być również w leczeniu i zapobieganiu biegunkom występującym w następstwie antybiotykoterapii. Obecnie uważa się, że probiotyki mogą nie tylko w leczyć, ale także zapobiegać biegunkom u dzieci. Zauważono, że dzięki podaży Lactobacillus GG występowały one ponad trzy razy rzadziej w porównaniu do grupy kontrolnej, z kolei suplementacja Saccharomyces boulardi obniżała ryzyko wystąpienia biegunki u dzieci o ponad 10% [1,2].

Helicobacter pylori

Szczepy probiotyczne wykorzystano również w terapii choroby wrzodowej żołądka, w patogenezie której bierze udział bakteria Helicobacter pylori. Zauważono, że podaż probiotyków nie usprawnia co prawda eradykacji bakterii patogennej, statystycznie zmniejsza jednak ilość niepożądanych objawów takich jak bóle brzucha, nudności i wymioty występujące w następstwie antybiotykoterapii [1]. Korzystne działanie w tym zakresie wywierają zwłaszcza szczepy L. rhamnosus GG, S. boulardii, L. acidophilus i B. lactis [2].

Alergie

Ze względu na działanie immunomodulujące oraz korzystny wpływ na barierę jelitową przypuszcza się, że probiotyki mogą być również skuteczne w zapobieganiu i leczeniu alergii pokarmowej, manifestującej się często atopowym zapaleniem skóry (AZS), zwłaszcza u dzieci. Wykazano, że w mikroflorze jelitowej dzieci nieobciążonych alergią znacznie częściej i w większych ilościach występują bakterie z rodzajów Lactobacillus i Bifidobacterium, podczas gdy u dzieci z alergią zdecydowanie przeważają Clostridium spp., pałeczki jelitowe i gronkowce. W dostępnym piśmiennictwie znajdziemy liczne badania dotyczące stosowania probiotyków w zapobieganiu i leczeniu AZS u dzieci. Wskazują one jednak na większą skuteczność probiotyków w profilaktyce aniżeli leczeniu AZS (zwłaszcza L. rhamnosus GG) [2].

Nietolerancja laktozy

Innym przykładem wykorzystania probiotyków w terapii przeciwalergicznej jest nietolerancja laktozy. Uważa się, że podawanie produktów probiotycznych pacjentom z nietolerancją laktozy ogranicza dolegliwości występujące w wyniku spożywania produktów mlecznych. Jest to spowodowane wytwarzaniem przez szczepy probiotyczne (Lactobacillus, Bifidobacterium) enzymu galaktozydazy, dzięki której laktoza może być trawiona na drodze mikrobiologicznej [1]. Prawdopodobnie szczepy probiotyczne mogą być stosowane również w leczeniu zespołu jelita drażliwego, chociaż – ponownie- podkreśla się przede wszystkich ich rolę w łagodzeniu symptomów choroby, a nie w eliminacji jej przyczyny. Podobne wnioski otrzymano w przeglądzie systematycznym oceniającym zdolność probiotyków do ograniczenia infekcji górnych dróg oddechowych. Zauważono, że probiotyki mogą łagodzić ich przebieg i skracać czas trwania, nie mają jednak wpływu na częstość występowania [3].

Opisane powyżej zastosowania probiotyków w medycynie sugerują ich wielokierunkowe działanie i skuteczność terapeutyczną. Bez wątpienia mogą one być pomocne w przypadku wielu dolegliwości, zwracajmy jednak uwagę, jakim szczepom przypisuje się określone efekty terapeutyczne i czy faktycznie probiotyki mogą leczyć. Dotychczas dowiedziono przede wszystkim ich prewencyjnego charakteru, jednak możliwość zastosowania ich w terapii pozostaje nadal nierozstrzygniętym zagadnieniem.

Wkrótce artykuł o zagrożeniach płynących ze stosowania probiotyków.

Piśmiennictwo

  1.  Szałek E, Kaczmarek Z, Grześkowiak E., Wykorzystanie probiotyków we współczesnej farmakoterapii pediatrycznej, Farm Pol, 2010, 66(3): 168-172
  2. Kamińska E., Skuteczność i bezpieczeństwo stosowania probiotyków na podstawie badań klinicznych przeprowadzonych u dzieci, MED.WIEKU.ROZWOJ.2012;XVI;3:240-251
  3. Dąbrowska A, Słotwiński R, Kędziora S., Probiotyki – panaceum czy placebo? Probiotics – panacea or placebo?, Zakład Immunologii i Żywienia Warszawskiego Uniwersytetu Medycznego, Przegląd Gastroenterologiczny 2010; 5 (6): 321–328

 

Podobał się artykuł? Podziel się!
Share on Facebook
Facebook
Share on LinkedIn
Linkedin
Tweet about this on Twitter
Twitter
Share on Google+
Google+
Email this to someone
email

1
Dodaj komentarz

avatar
1 Comment threads
0 Thread replies
0 Followers
 
Most reacted comment
Hottest comment thread
0 Comment authors
Recent comment authors
  Subscribe  
najnowszy najstarszy oceniany
Powiadom o
trackback

[…] Tutaj znajdziesz artykuł o tym Czy probiotyki rzeczywiście działają […]