CRP w teorii i praktyce

Probówki z pipetą

Obecnie służba zdrowia oprócz tradycyjnych i dotychczas wykorzystywanych technologii coraz częściej sięga po innowacyjne techniki diagnostyczne. Wszystko to w jednym celu – aby trafnie zdiagnozować pacjenta i możliwie najlepiej i najefektywniej mu pomóc. Problem pojawia się wówczas, gdy dochodzi do nadużywania nowych metod leczniczych i nadinterpretacji ich wyników.

Jak interpretować wyniki badania CRP

Sytuacja taka ma miejsce coraz częściej w kontekście badania poziomu białka C-reaktywnego, tzw. CRP.
Od momentu odkrycia białka CRP minęło już ponad 85 lat. I choć dotychczasowe badania naukowe pozwalają nam na daleko posuniętą interpretację wartości CRP uzyskanych z pobranej krwi, to pomimo upływu czasu nadal nie możemy im przypisywać jednoznacznych znaczeń i objaśnień.
 

CRP – Co to właściwie jest?

C reactive protein, czyli białko C-reaktywne to określenie grupy białek wytwarzanych głównie przez hepatocyty wątrobowe w odpowiedzi na stan zapalny w organizmie. Dodatkowym miejscem ich wytwarzania jest ściana naczyń tętniczych, zwłaszcza w momencie występowania w ich obrębie zmian miażdżycowych. 
Białko CRP jest zatem wyznacznikiem stanu zapalnego, choć warto uświadomić sobie (i pacjentom), że nie wskazuje ono jednoznacznie przyczyny reakcji zapalnej w organizmie. Jest nieswoistym markerem stanu zapalnego. Jego stężenie wzrasta w odpowiedzi na urazy, choroby o przebiegu zapalnym, choroby układu sercowo – naczyniowego (m.in. zawał serca, miażdżyca), nowotwory czy zakażenia drobnoustrojami. To właśnie w kontekście ostatniej przyczyny coraz częściej dochodzi do błędnych interpretacji uzyskiwanych wyników. Ma to związek z dwoma kluczowymi cechami białka CRP, tj.:

  • szybkim, ale odsuniętym w czasie wzrostem stężenia w organizmie
  • krótkim okresem półtrwania.

Stężenie białka CRP we krwi może ulegać dobowym wahaniom wartości – może ulec znacznemu (nawet 1000-krotnemu) podwyższeniu bądź drastycznie się obniżyć (w momencie ustąpienia czynnika sprawczego dla reakcji zapalnej). Dodając do tego dość krótki okres półtrwania (ok. 19h) oraz zależność jego poziomu od takich czynników jak: wiek, płeć, palenie tytoniu czy BMI nie należy brać wyników uzyskanych podczas badania stężenia białka CRP za jednoznaczny wykładnik przyczyny reakcji zapalnej organizmu. Co nie oznacza, że wyniki takiego pomiaru są zupełnie nie pomocne – wręcz przeciwnie. Doświadczony lekarz zlecając badanie poziomu CRP w odpowiednim czasie, po uprzednio przeprowadzonym wywiadzie z pacjentem jest w stanie trafnie określić zależność pomiędzy wartością CRP a przyczyną złego stanu zdrowia pacjenta.
 

Wartości CRP – Jak je interpretować

Interpretacja wyników uzyskanych z badania poziomu CRP niejednokrotnie nastręcza wielu problemów. Teoretycznie przyjmuje się, iż wartością prawidłową jest poziom CRP<5 mg/l. Warto jednak mieć na uwadze, że różne metodyki badań mogą wiązać się z różnymi normami dla poziomu CRP.

  • CRP>500 mg/l – występuje w silnych zakażeniach bakteriami Gram-ujemnymi, po ciężkich urazach, operacjach czy rozległych oparzeniach
  • CRP~100 mg/l – może sugerować infekcję bakteriami Gram-dodatnimi
  • CRP>50 mg/ml – może być objawem infekcji wirusowej

Dla metod hs-CRP (są to metody analityczne o dużej czułości w zakresie niskich stężeń CRP) uzyskiwane wartości są na poziomie kilku mg/l, a ich interpretacja pozwala określić jedynie z pewnym prawdopodobieństwem ryzyko wystąpienia incydentów sercowo-naczyniowych, takich jak zawał serca czy udar mózgu:

  • CRP<1 mg/l – ryzyko małe
  • CRP 1-3 mg/l – ryzyko umiarkowane
  • CRP>3 mg/l – ryzyko znaczne

Podobnie jednak jak w przypadku innych metod wyniki te świadczą jedynie o możliwości wystąpienia stanu chorobowego – mimo to są bardzo ważnym narzędziem w diagnostyce chorego i jego rokowaniach.
 

CRP a leki

Wartość poziomu CRP we krwi nie pozostaje obojętna na przyjmowane przez pacjenta leki. Ważnym z punktu widzenia opieki farmaceutycznej jest fakt, iż powszechnie stosowany kwas acetylosalicylowy w dawkach kardiologicznych nie wywiera wpływu na poziom CRP i nie fałszuje wyników badania (co dla wielu może wydawać się dziwne – bo w końcu aspiryna działa przeciwzapalnie). Wpływ na wartość CRP mogą mieć natomiast popularne statyny, stosowane w leczeniu hipercholesterolemii. Poza zmniejszaniem stężenia cholesterolu wykazują one dodatkowy efekt przeciwzapalny, który uwidacznia się w redukcji poziomu CRP nawet o 20% (warto w tym miejscu nadmienić, że chorzy z wysokim poziomem cholesterolu, leczący się statynami mają mniejsze ryzyko wystąpienia incydentów sercowo-naczyniowych, takich jak zawał serca właśnie dzięki obniżaniu poziomu CRP przez statyny).
Wśród innych leków mających wpływ na wartość CRP wymienić należy fibraty i β-blokery (obniżają poziom CRP jednak w dużo mniejszym stopniu aniżeli statyny).

CRP w praktyce aptecznej

Zapewne niejednokrotnie jako farmaceuci mieliśmy okazję pomagać pacjentom w interpretacji wyników ich badań, które bardzo często są dla nich po prostu niezrozumiałe. Niejednokrotnie też byliśmy proszeni o pomoc i sugestie, w jaki sposób zdiagnozować przyczynę choroby pacjenta, aby dobrać odpowiednie leczenie. Jednym z ostatnich „trendów” w świecie diagnostyki medycznej są właśnie badania poziomu CRP, które pacjenci mogą przeprowadzić nawet sami we własnym domu, przy użyciu gotowych testów CRP, możliwych do kupienia w aptekach. Warto zatem wiedzieć, jak poprawnie zinterpretować taki wynik i nie dopuścić się jednocześnie jego nadinterpretacji.
Priorytetową sprawą wydaje się być zwrócenie uwagi pacjenta na niejednoznaczność wyników poziomu CRP we krwi. Uzyskanie podczas pomiaru wysokich wartości CRP nie musi bezsprzecznie wskazywać na bakteryjną patogenezę zakażenia (co ma związek z dużymi wahaniami poziomu CRP, krótkim okresem jego półtrwania oraz stopniowym narastaniem jego stężenia). Podobnie niskie wartości nie wykluczają braku obecności drobnoustrojów bakteryjnych w organizmie. Jest to szczególnie istotne w kontekście wielu rodziców, którzy z niskim poziomem CRP wiążą brak konieczności wizyty u lekarza dla swoich dzieci. Co jednak, jeśli w ciągu doby poziom białka CRP znacząco wzrośnie?
Z drugiej strony – wysoki poziom białka CRP, powstały w wyniku zakażenia może maskować inną (jedyną bądź współtowarzyszącą) przyczynę zwiększonej jego syntezy, jaką mogą być zmiany miażdżycowe czy też nowotworowe.
Pamiętajmy zatem, aby wyniki badań poziomu CRP we krwi traktować poważnie w momencie, kiedy są one częścią całego procesu leczniczego wobec danego pacjenta, obok wywiadu lekarskiego i badania przeprowadzonego przez lekarza.

Najważniejsze informacje znajdziesz tutaj: CRP – Najważniejsze informacje

Bibliografia

  1. Test CRP wysokiej czułości w diagnostyce i monitorowaniu chorób reumatycznych, Kazimierz Madaliński, Hanna Gregorek, Hanna Szczepańska-Szerej, Jolanta Rybczyńska, Katarzyna Dzierżanowska-Fangrat, Ru 2005; 43, 6: 315-318
  2. Oznaczenie stężenia białka C-reaktywnego u gorączkujących dzieci w wieku 1-36 miesięcy było wiarygodnym testem w diagnostyce ciężkich zakażeń bakteryjnych, Pulliam P.N. i wsp., Pediatrics, 2001; 108: 1275-1279
  3. C-reactive protein and other circulating markers of inflammation in the prediction of coronary heart disease, Danesh J, Wheeler JG, Hirschfield GM, N Engl J Med. 2004;350:1387-97
  4. CRP w ocenie ryzyka sercowo-naczyniowego, http://www.studencimedycyny.pl/a/CRP_w_ocenie_ryzyka_sercowo_naczyniowego-284
  5. Białko C-reaktywne jako marker procesów zapalnych, http://laboratoria.net/artykul/24297.html&pn=2
Podobał się artykuł? Podziel się!
Share on Facebook
Facebook
Share on LinkedIn
Linkedin
Tweet about this on Twitter
Twitter
Share on Google+
Google+
Email this to someone
email

Dodaj komentarz

avatar
  Subscribe  
Powiadom o