REKLAMA
REKLAMA

Choroby gruczołu krokowego – dowiedz się więcej!

Mgr farm. Zuzanna Miś – specjalista farmacji klinicznej

52-letni mężczyzna przyszedł do apteki z prośbą o skuteczny lek na zapalenie pęcherza. Zapytany przez farmaceutę o objawy, wymienił zwiększenie częstotliwości oddawania moczu oraz nagłe i niekontrolowane parcie na pęcherz, w wyjątkowych przypadkach kończące się nietrzymaniem moczu. Ból i gorączka nie występowały. Co farmaceuta może zaproponować pacjentowi?

(fot. shutterstock)

REKLAMA
REKLAMA

Objawy mogły zostać zinterpretowane przez pacjenta jako infekcja dróg moczowych. Jednak dość mało prawdopodobne, infekcja przebiegała bez dyzurii, czyli bólu lub trudności podczas oddawania moczu. Pacjent powinien być skierowany do lekarza urologa, który przeprowadzi ocenę wielkości prostaty, zleci oznaczenie PSA i ocenę funkcjonowania nerek. Jest bardzo prawdopodobne, że pacjent nie cierpi z powodu zapalenia pęcherza, a ma zwężoną cewkę moczową. Stan ten spowodował wtórną niestabilność mięśnia wypieracza w pęcherzu moczowym, czego efektem są mimowolne skurcze i objawy nietrzymania moczu. Zwężenie może być spowodowane powiększeniem się gruczołu krokowego lub dysfunkcją szyi pęcherza moczowego. W obu przypadkach, leczenie alfa-blokerami jest właściwe do zmniejszenia objawów.

Choroby prostaty

Wstydliwy temat, a jednak bardzo powszechny i mocno obniżający jakość życia. U specjalisty mężczyźni pojawiają się najczęściej, dopiero gdy objawy zaczynają ograniczać codzienną aktywność. Wcześniej bagatelizują objawy lub szukają przyczyny gdzie indziej (np. myląc objawy z zapaleniem pęcherza). Do chorób stercza zaliczamy łagodny rozrost gruczołu krokowego, nowotwór prostaty oraz zapalenie gruczołu krokowego.

W niniejszym artykule skupimy się na łagodnym rozroście prostaty. Histologicznie jest obecny u 50% mężczyzn w wieku 51-60 lat i nawet u 90% pacjentów po 85rż. W wieku 80 lat można założyć, że  praktycznie każdy mężczyzna będzie wykazywał co najmniej jeden objaw związany z rozrostem prostaty. Pacjenci powinni otrzymać w aptece kompleksowe informacje odnośnie przebiegu choroby, badań diagnostycznych, a także dostępnych opcji terapeutycznych – z ich potencjalnymi korzyściami i możliwymi działaniami niepożądanymi.

Łagodny rozrost stercza

Prostata to narząd mięśniowo-gruczołowy, wielkości zbliżonej do orzecha włoskiego. Otacza cewkę moczową u podstawy pęcherza moczowego. Rozrost komórek prostaty jest związany z aktywnością dihydrotestosteronu (DHA) powstającego w wyniku przekształcenia testosteronu. DHA pobudza czynniki wzrostu, które wpływają na podział komórek i prowadzą do hyperplazji. Powiększona prostata zaczyna naciskać cewkę moczową i stopniowo zwężać jej średnicę. Dochodzi do zaburzenia odpływu moczu z pęcherza i mogą być obserwowane takie objawy jak:

  • podrażnienia – częste oddawanie moczu, moczenie nocne, naglące parcie na mocz i nietrzymanie moczu
  • obturacyjne – słaby strumień moczu i jego dłuższe oddawanie, opóźnienie w rozpoczęciu mikcji wymagające odczekania, aż pojawi się mocz, pojawienie się kropelek moczu po mikcji, objawy niepełnego opróżnienia pęcherza, a nawet sporadyczne zatrzymanie moczu wymagające interwencji medycznej.

Diagnostyka

Standardem w przypadku łagodnego rozrostu stercza jest przeprowadzenie badania palpacyjnego prostaty przez odbytnicę (w celu wykluczenia raka prostaty), a także badanie ogólne moczu (szczególnie pod kątem obecności krwi), badanie mikrobiologiczne moczu (jeśli objawy mogą wskazywać na infekcję), oraz pomiar swoistego antygenu sterczowego (PSA). Do opcjonalnych badań należą uroflowmetria, badanie objętości moczu zalegającego po mikcji, badania ciśnieniowo-przepływowe, uretrocystoskopia, USG stercza (przezodbytnicze i przezbrzuszne). Dobrze jest również ocenić funkcjonowanie nerek za pomocą pomiaru stężenia kreatyniny i wyliczenia jej klirensu.

Opcje terapeutyczne

Jednym ze sposobów leczenia jest tzw. czujne wyczekiwanie. W przypadku łagodnych objawów lub takich, które nie wpływają w sposób znaczący na jakość życia pacjenta, można włączyć jedynie aktywny monitoring, polegających na regularnych wizytach u urologa raz w roku. Zdarza się, że objawy pozostają przez lata niezmienione. Jeśli nie pojawiają się powikłania (jak nawracające zakażenia, zatrzymanie moczu czy niewydolność nerek) a progresja jest niewielka, nie ma potrzeby stosowania leczenia farmakologicznego lub chirurgicznego.

Farmakoterapia obejmuje stosowanie antagonistów receptora alfa-adrenergicznego (tamsulozyna, terazosyna, doksazosyna, alfuzosyna) inhibitory 5 alfa-reduktazy (finasteryd, dutasterd) i ich kombinację. Alternatywą są też leki roślinne, chociaż ich skuteczność jest słabiej potwierdzona.

Zmiana stylu życia

Zarówno podczas leczenia farmakologicznego, jak i w trakcie okresu „czujnego wyczekiwania”, pacjenci powinni starać się wdrażać następujące zasady:

  • ograniczyć przyjęcia płynów przed ważnym spotkaniem lub przed pójściem spać (aby ograniczyć częstotliwość oddawania moczu lub moczenie nocne),
  • ograniczyć spożycie alkoholu i napojów kofeinowych,
  • regularnie odwiedzać toaletę (można spróbować metody podwójnego opróżniania pęcherza w odstępie kilku minut, co pozwala lepiej opróżnić pęcherz).
  • skutecznie leczyć zaparcia,
  • przejrzeć z lekarzem lub farmaceutą stosowane obecnie leki, które mogą wpływać na układ moczowy, np. diuretyki, wyciąg ze skrzypu.

Najczęstsze problemy terapeutyczne

Brak skuteczności leczenia pomimo stosowania leków – pacjenci powinni być poinformowani, że alfa-blokery działają objawowo, zmniejszając napięcie mięśni i poprawiając przepływ moczu. Pierwsza poprawa może nastąpić po kilku dniach, ale pełen efekt działania rozwija się po 2-6 tygodniach.

– Z kolei inhibitory 5 alfa-reduktazy zmniejszają rozrost prostaty, ale na efekt trzeba poczekać nawet 6 miesięcy.

Zawroty głowy, palpitacje, tachykardia i inne problemy kardiologiczne obserwowane po stosowaniu alfa-blokerów – te działania niepożądane często występują u starszych pacjentów i odzwierciedlają hipotensyjne właściwości tej grupy leków. Mogą być szczególnie nasilone po pierwszej dawce.

– Jeśli działania niepożądane nie ustępują, pacjenta można skierować do lekarza w celu zmniejszenia dawki leku lub zamianę na bardziej selektywną cząsteczkę (np. terazosynę)

Problemy seksualne – zmniejszenie libido oraz powiększenie się piersi (ginekomastia) u mężczyzn obserwowane są przy stosowaniu finasterydu czy dutasterydu.

– z kolei priapizm, nieprawidłowy wytrysk lub nawet wsteczny wytrysk to działania charakterystyczne dla alfa-blokerów.

Partnerka jest w ciąży – jeśli pacjent stosuje finasteryd lub dutasteryd, powinien stosować kondomy podczas stosunku. Ekspozycja na nasienie może powodować nieprawidłowości w rozwoju narządów płciowych u męskiego płodu.
Operacja zaćmy – należy poinformować lekarza o stosowaniu alfa-blokerów lub wstrzymać się z rozpoczęciem terapii alfa-blokerami (jeśli jest planowana). Podczas operacji usunięcia zaćmy obserwowano śródoperacyjny zespół wiotkiej tęczówki u pacjentów stosujących tamsulozynę.

 

Bibliografia

  • Walker R, Whittles C. Clinical Pharmacy and Therapeutics. Curchill Livingstone Elsevier. 2012.
  • Ostrowski I. Łagodny rozrost stercza – zagadnienia wybrane, część I. Patogeneza i epidemiologia. Przegląd Urologiczny 2006/5 (39)
  • Medycyna Praktyczna. Rozpoznawanie i leczenie łagodnego rozrostu gruczołu krokowego Aktualne wytyczne American Urological Association, 2004,  https://www.mp.pl/artykuly/16367,rozpoznawanie-i-leczenie-lagodnego-rozrostu-gruczolu-krokowegoaktualne-2003-wytyczne-american-urological-association
REKLAMA
REKLAMA

Jak oceniasz artykuł?

Twoja ocena: Jeszcze nie oceniłeś/aś artykułu

Udostępnij tekst w mediach społecznościowych

5 komentarzy Komentujesz jako gość [ lub zarejestruj]

Na szczęście świadomość naszych pacjentów rośnie- ale oporni się niestety zdarzają.
I niezastąpionym antidotum na wszelkiego rodzaju dysfunkcje w obrębie układu moczowego jest furagina:/ A pani mgr nie chce wydać i odsyła do lekarza. Po co, jak jest na to lek bez recepty?
nie dość ze bez recepty to jeszcze nie biorą tak długo jak powinni. Dwa dni i koniec.
cale szczescie że reklamy dodatkowo jeszcze uświadamiają pacjentow
z ta prostata to sprawa nie jest prosta:)