Choroba refluksowa przełyku cz. 2 – diagnostyka i leczenie

Choroba refluksowa przełyku (GERD, ang. gastro – esophageal reflux disease) jest popularnym schorzeniem, które często bywa nieprawidłowo rozpoznawane. W rezultacie może przyczyniać się do znacznego pogorszenia jakości życia pacjenta. W drugiej części artykułu zostaną omówione metody diagnozy oraz leczenia tego popularnego schorzenia.

Co doradzić pacjentowi w razie wystąpienia objawów?

Po pierwsze należy edukować pacjentów w kontekście zmiany nawyków żywieniowych, co może przynieść znaczącą poprawę [1]. Dieta, która ogranicza tłuszcze, kofeinę i alkohol wpływa pozytywnie na funkcjonowanie przełyku i zmniejsza objawy refluksu.

(fot. shutterstock)

Po drugie, ważne jest unikanie zbyt późnego przyjmowania posiłków. Z powodu działania grawitacji podczas snu i osłabienia perystaltyki, kontakt drażniącej treści pokarmowej ze ścianą przełyku jest dłuższy. Istotnym elementem postępowania w chorobie refluksowej jest także zmniejszenie masy ciała [2].

 

Ponadto, należy pamiętać o zmniejszeniu porcji posiłków. Doradza się też odstawienie pokarmów tłustych, mocno przyprawionych, gazowanych napojów, cytrusów, kawy i czekolady [4]. W badaniach wykazano, że palenie tytoniu zwiększa częstość i nasilenie objawów refluksu, zatem nie jest wskazane u chorych. Istnieje kilka podstawowych zasad, które mogą zmniejszyć występowanie epizodów refluksu. Do takich należy na przykład uniesienie wezgłowia łóżka o 15-20 cm, unikanie dużego wysiłku fizycznego po posiłku oraz zbyt obcisłej odzieży [3].

Diagnostyka

Wywiad lekarski

Pierwszą metodą rozpoznania refluksu przełyku jest wywiad lekarski. Podstawą do rozpoczęcia leczenia, jest występowanie charakterystycznych objawów u pacjenta od co najmniej 3 miesięcy. Standardowo stosuje się również test z inhibitorem pompy protonowej (IPP). Jeżeli symptomy choroby ustępują w wyniku zastosowania IPP, jest to podstawa do stwierdzenia refluksowego zapalenia przełyku [3].

 

Gastroskopia

U pacjentów, u których pomimo leczenia objawy stale się utrzymują, zaleca się wykonanie gastroskopii. Badanie to wykonuje się przynajmniej raz w życiu u chorych z długoletnim refluksem, w celu wykluczenia groźniejszych powikłań tej dolegliwości [4].

 

(fot. shutterstock)

Impedancja z pomiarem pH

Aby dokonać dokładniejszej diagnozy, stosuje się impedancję z pomiarem pH. Badanie służy do mierzenia oporu na różnych poziomach przełyku. Dzięki elektrodzie pozwala ono dodatkowo na dokonanie pomiarów pH. Test pozwala określić tzw. klirens refluksatu, czyli zmierzyć czas od pojawienia się treści żołądkowej w świetle przełyku aż do jej całkowitego usunięcia [3].

 

Monometria przełyku

Pozwala ona na ocenę ciśnienia mięśnia dolnego zwieracza przełyku oraz ciśnienia wewnątrz żołądka. Dzięki temu badaniu można również rozpoznać zaburzenia motoryki przełyku [3].

 

Leczenie farmakologiczne

W przypadkach wystąpienia łagodnych objawów refluksu poleca się zastosowanie leków zobojętniających kwas solny i osłaniających miejscowo. Zalicza się do nich węglan wapnia oraz sole magnezu i glinu. Zobojętniają one częściowo kwas solny oraz hamują aktywność enzymu proteolitycznego — pepsyny. Należy jednak pamiętać, że w leczeniu stwierdzonej choroby refluksowej przełyku (GERD) nie odgrywają żadnej roli [2].

W leczeniu choroby refleksowej przełyku istotną rolę pełnią leki zmniejszające wydzielanie kwasu solnego, które przyczyniają się do ustąpienia objawów choroby i poprawy jakości życia. Najczęściej używa się tych z grupy inhibitorów pompy protonowej. Na rynku światowym dostępne są preparaty takie jak omeprazol, pantoprazol, lansoprazol, rabeprazol i esomeprazol [3]. Należy przyjmować je raz na dobę, na czczo, w standardowych dawkach przez 2 – 4 tygodnie. Czasem też, lekarz może zdecydować o podwojeniu dawki lub dołączyć do terapii lek należący do blokerów receptorów histaminowych H2, do których należy między innymi famotydyna [4].

Zgodnie z wytycznymi leczenia, antagonistów receptora H2 oraz inhibitory pompy protonowej, należy stosować w sytuacji kiedy zmiana nawyków żywieniowych oraz leki zobojętniające kwas solny i miejscowo osłaniające, nie zapewniają dostatecznej kontroli objawów [2].

Skuteczność stosowania leków prokinetycznych (metoklopramid, cisaprid) w leczeniu GERD nie została udowodniona. Są one stosowane bardzo rzadko, ze względu na uciążliwe działania niepożądane. Do 2000 roku za najlepszy preparat należący do tej grupy zaliczano cisaprid, który został wycofany z rynku amerykańskiego. Powodował on m.in. zaburzenia rytmu pracy serca, które stwarzały ryzyko zgonu pacjenta.

 

Leczenie chirurgiczne

Czasami, niestety ani zmiana nawyków żywieniowych, ani farmakoterapia nie przynoszą pożądanych rezultatów. Lekarze w takich przypadkach mogą zdecydować o podjęciu leczenia chirurgicznego. Metody te są zalecane zwłaszcza pacjentom młodym, mającym perspektywę długotrwałego leczenia inhibitorami pompy protonowej oraz u tych, u których treść żołądkowa dostaje się do dróg oddechowych [3].

Operacja polega na korekcji zmian patologicznych w obrębie dolnego zwieracza przełyku, które są objawami refluksu.

Celem zabiegu jest wydłużenie brzusznego odcinka przełyku, co zwiększa spoczynkowe ciśnienie w okolicy mięśnia dolnego zwieracza. Jednym ze sposobów jest fundoplikacja sposobem Nissena, która polega na owinięciu brzusznej części przełyku dnem żołądka. Do efektów ubocznych zabiegu zalicza się dysfagię oraz patologiczne odbijanie się, które pojawia się u połowy wszystkich operowanych [2].

Niestety, nawet po przebytej operacji okazuje się, że niemal 50% chorych nadal wymaga leczenia farmakologicznego ze względu na nawracające objawy [4].

 

(fot. shutterstock)

 

Piśmiennictwo:

  1. Krogulska A., & Wąsowska-Królikowska, K. Refluks żołądkowo-przełykowy a refluks krtaniowogardłowy–znaczenie w laryngologii. Otorynolaryngologia 2009, 8
  2. Banks M., & Brytania, W. Choroba refluksowa przełyku: najnowsze badania i postępowanie. Clinical Medicine 2009, 6 (9).
  3. Korzonek M., Dziergas, A., & Kuczyńska, M. Choroba refluksowa przełyku (GERD)—problem wciąż aktualny. Forum Medycyny Rodzinnej 2014; 8 (5):201-210.
  4. Małecka-Panas E, Mokrowiecka A. Choroba refluksowa przełyku (refluks). Medycyna Praktyczna; https://gastrologia.mp.pl/choroby/przelyk/50731,choroba-refluksowa-przelyku-refluks.
Podobał się artykuł? Podziel się!
Share on Facebook
Facebook
Share on LinkedIn
Linkedin
Tweet about this on Twitter
Twitter
Share on Google+
Google+
Email this to someone
email
0 komentarzy
avatar
Komentujesz jako gość!

Brak komentarzy