Ból gardła, przyczyny, postacie i bezpieczna farmakoterapia

Przyczyną bólu gardła zazwyczaj jest stan zapalny, który pojawia się jako następstwo wystąpienia infekcji. W większości powodem są zakażenia wirusowe, zarówno u dorosłych, jak i u dzieci…

(fot . shutterstock)

Do grup wirusów wywołujących stan zapalny zaliczają się rinowirusy, koronawirusy, adenowirusy, wirusy Epsteina-Barr, Coxsackie, Herpes simplex, a także wirusy grypy i paragrypy. Bakterie stanowią mniej niż ⅓ przypadków zapalenia gardła i częściej obserwuje się je u dzieci niż u dorosłych.

W większości przypadków są to paciorkowce hemolizujące grupy C i G. Ostre zapalenie gardła często występuje razem z chorobami zakaźnymi jak grypa czy ospa wietrzna. Stan zapalny nie jest jednak jedyną przyczyną bólu gardła, szczególnie u dzieci. Czynnikami powodującymi tę dolegliwość jest również alergia, kaszel, nieżyt nosa, choroba refluksowa przełyku bądź ekspozycja na drażniące substancje jak dym tytoniowy.

 

Przewlekły ból gardła

Przewlekły ból gardła, jest spowodowany najczęściej zapaleniem błony śluzowej. Przyczyną są zazwyczaj czynniki zewnętrzne takie jak dym tytoniowy, pyły, lotne związki drażniące, nadużywanie alkoholu, narażenie na suche gorące powietrze lub skrajnie zmienne warunki temperatury. Podłożem mogą być również schorzenia, jak chociażby niedoczynność tarczycy, menopauza, przewlekły nieżyt nosa i zatok, znaczne skrzywienia przegrody nosa, awitaminozy, choroby serca, niewydolność nerek, cukrzyca, alergie i przewlekłe zapalenie migdałków.

 

Drogi zakażenia

Do zakażenia wywołującego zapalenie gardła dochodzi drogą kropelkową, a także przez kontakt z wydzieliną z nosogardła osoby chorej. Inkubacja wirusowego zapalenia gardła trwa zazwyczaj 1-6 dni, za to w przypadku bakteryjnego od 12 godzin do 4 dni. Przeniesienie zakażenia jest wysoce ryzykowne i wynosi około 25%. W przypadku wirusowego zapalenia gardła okres zakaźności to 1-2 dni przed wystąpieniem objawów i około 3 tygodni po (!). Niestety ryzyko zakażenia u osoby pozostającej w kontakcie z zakażonym oscyluje w okolicy 70%. W przypadku kiedy mamy do czynienia z paciorkowym zapaleniem gardła okres zakaźności kończy się po 24 h od zastosowania skutecznej antybiotykoterapii.

Warto zaznaczyć, że w dobie zatrważającego wzrostu oporności bakterii na antybiotyki, sporym problemem jest fakt nadużywania ich w leczeniu zapaleniu gardła. Pomimo że wskazania do ich stosowania występują u mniej niż 15% chorych dorosłych, to około 70% otrzymuje receptę na antybiotyk.

 

Postępowanie w infekcji górnych dróg oddechowych

Pierwszą zasadą postępowania w zakażeniach jest ograniczenie jego rozprzestrzeniania. Chory nie powinien kontaktować się z innymi osobami w przedszkolu, szkole czy w pracy przez 24 godziny od zastosowania skutecznego antybiotyku. Zasada ta dotyczy tylko przypadku bakteryjnego zakażenia.

W przypadku infekcji wirusowych najczęściej zaleca się leczenie objawowe lekami przeciwbólowymi (paracetamol) i  przeciwzapalnymi (ibuprofen).

 

Zalecenia i przeciwwskazania stosowania antybiotykoterapii

Zgodnie z aktualnymi zaleceniami, antybiotykoterapia powinna być stosowana tylko w przypadku potwierdzonego zakażenia bakteryjnego. Najczęściej stosowaną grupą antybiotyków w bakteryjnym zapaleniu gardła są penicyliny. Charakteryzują się one dobrą penetracją do narządów, szczególnie tych objętych procesem zapalnym oraz niską toksycznością.

Najważniejszym przeciwwskazaniem do stosowania penicylin jest alergia. W takim wypadku wybiera się leczenie makrolidami, cefalosporynami, preparatami penicylin półsyntetycznych w połączeniu z inhibitorem beta-laktamazy. Przyczyną niepowodzenia kuracji penicylinowej jest najczęściej niestosowanie się pacjenta do zaleceń lekarza.

 

Powikłania bakteryjnego zapalenia gardła

Nawrotowe paciorkowcowe zapalenie gardła charakteryzuje się występowaniem od trzech do sześciu zakażeń w ciągu roku. Przyczyny są rozmaite, ale najczęściej jest ono spowodowane niedoleczeniem pierwszej infekcji, zakażeniem innym szczepem lub infekcja wirusowa. Do powikłań bakteryjnego zapalenia gardła zaliczamy te ogólne i miejscowe. Miejscowe powikłania to ropień okołomigdałkowy, ropne zapalenie węzłów chłonnych, zapalenie ucha środkowego, zatok przynosowych, które jednak są najrzadsze. Powikłania ogólnolnoustrojowe to na przykład gorączka reumatyczna, kłębuszkowe zapalenie nerek, które jednak występują incydentalnie.

 

Piśmiennictwo:

  • Bożena Skotnicka, Zapalenie gardła i angina, 12 grudnia 2012 [dostęp 2017-10-07] (pol.)
  • https://i.pinimg.com/originals/f2/b7/c3/f2b7c30fcf5e67c3b7625b312af10987.jpg
  • https://grypa.mp.pl/lista/99255,przyczyny-przewleklego-lub-nawracajacego-bolu-gardla
  • https://mgr.farm/opinie-nauka/fakty-i-mity-o-zapaleniu-gardla?page=1
  • http://www.akademiamedycyny.pl/wp-content/uploads/2016/05/201202_Farmacja_003.pdf
  • http://www.antybiotyki.edu.pl/pdf/Rekomendacje2016.pdf
  • http://www.akademiamedycyny.pl/wp-content/uploads/2016/05/201202_Farmacja_003.pdf
Podobał się artykuł? Podziel się!
Share on Facebook
Facebook
Share on LinkedIn
Linkedin
Tweet about this on Twitter
Twitter
Share on Google+
Google+
Email this to someone
email

Kamil Bąk

Scyzoryk z krwi i kości. Absolwent Uniwersytetu Medycznego w Lublinie, od 3 lat aktywnie działający w Polskim Towarzystwie Studentów Farmacji. Oprócz nauk związanych z farmacją do moich zainteresowań zalicza się historia, sport, literatura oraz muzyka. Jestem również strażakiem - ochotnikiem w mojej rodzinnej miejscowości.

24 komentarzy
avatar
Komentujesz jako gość!
Sylwia Bogiel 2018-11-27 11:23:58
osobiście polecam na ból gardła wszelkiego rodzaju płukanki choć pacjenci z reguły wybierają formy do ssania
Aleksandra Rutkowska 2018-11-27 13:50:46
Pacjenci w większości mają swoje sprawdzone sposoby na ból gardła. Ja polecam aerozole lub płukanki bo sama stosuje, ale są pacjenci którzy wybierają tylko tabletki do ssania
Karolina Przybyszewska 2018-11-27 18:59:27
A co sądzicie o płukaniu solą albo wodą utlenioną? Różne opinie spotykam.
Mateusz Jabłoński 2018-11-27 11:29:41
ciekawe, czy nadużywanie antybiotyków kiedyś się skończy. Co prawda pacjenci, zanim zgłoszą się do lekarza chodzą z takim bólem gardła kilka dni i o nadkażenie bakteryjne nietrudno, aczkolwiek i tak chyba nie wszystkie przepisywane im antybiotyki są niezbędne..
AniaL 2018-11-27 17:56:35
Trzeba stworzyć placebo dostępne OTC i nazwać to \"antybiotyk\". Ciekawe jakim zainteresowaniem by się cieszyło coś takiego.
Kamil Lewandowski 2018-11-27 18:17:22
Na ale weź idz do lekarza z bólem gardła. Szkoda czasu, bez przesady.
Mateusz Jabłoński 2018-11-27 13:59:33
tabletka teoretycznie ma dłuższy kontakt ze śluzówką, ale aerozol jest też wygodny w aplikacji (i dokładny) - kto co lubi ;)
Kamil Lewandowski 2018-11-27 18:19:28
Nie doceniamy płukanek. Mam takie wrażenie. A gargarin czy nawet zwykła szałwia czasem na prawdę robią robotę.
Maria Magdalena Kowalczuk 2018-11-27 15:34:11
\"Postępowanie w infekcji górnych dróg oddechowych (... ) (...) W przypadku infekcji wirusowych najczęściej zaleca się leczenie objawowe lekami przeciwbólowymi (paracetamol) i przeciwzapalnymi (ibuprofen).(...)\" Od jakiegoś czasu, pacjentom z silnym bólem gardła, polecam zwykłe tabletki przeciwbólowe, albo te popularne saszetki na przeziębienie i grypę :)
Zbigniew Kabaciński 2018-11-28 19:33:05
Nie potrafię sobie wyobrazić że paracetamol jest w stanie pomóc z bólem gardła...
Kamil Lewandowski 2018-11-27 18:17:54
w sumie może nie taki zły pomysł. Antybiotyk jako nazwa handlowa ;)
Anna Rakowska-Panek 2018-11-27 18:34:55
U mnie najlepiej sprawdzają się płukanki a w pracy pod ręką sprawdza się argentin t
Karolina Przybyszewska 2018-11-27 18:58:33
Argentin jest fajny, wygodny, bezpieczny i skuteczny.
Mateusz Jabłoński 2018-11-28 06:51:14
Pacjenci często sięgają po środki na bazie związków alkoholowych na ból gardła, które dodatkowo wysuszają śluzówkę - odradzacie im stosowanie tego typu preparatów?
Agata Godos 2018-11-28 10:40:02
Sama bardzo \"lubię \" pomaga mi- axopolis- a alkoholu ma dużo, ale do tego zawsze dobieram coś nawilżającego śluzówki.
Kamil Lewandowski 2018-11-28 19:18:30
Nie, bo są skuteczne. Kiedyś tak samo porównywałem szałwię fix z Tincturą. Wiadomo która była skuteczniejsza :)
Sylwia Bogiel 2018-11-28 14:30:29
ten przymiotnik \"bezpieczny\" ma w wielu sytuacjach kluczowe znaczenie
karwala.anna 2018-11-28 17:25:59
Sama używam na ból gardła wyłącznie roztwór wody utlenionej + nawilżanie śluzówki. Zawsze pomaga. Antybiotyk ostatnio stosowałam 9 lat temu. Soli nie używam bo powoduje u mnie mdłości. Proste sposoby są najlepsze :)
Milena Podkońska 2018-11-28 17:32:22
Jedyne tabletki do ssania jakie do mnie przemawiają to te nawilżające. Na bół gardła to tylko i wyłącznie płukanki
Zbigniew Kabaciński 2018-11-28 19:33:57
A tabl. do ssania, które działają przeciwwirusowo, czy wpływają bezpośrednio na stan bakteryjny?