REKLAMA
REKLAMA

Bez czarny – działanie, zastosowanie i składniki aktywne

Bez czarny (Sambucus nigra L.) – krzew o białawożółtych wielokwiatowych baldachokształtnych kwiatostanach. Należy do rodziny piżmaczkowatych (Adoxaceae), dawniej przewiertnikowatych (Caprifoliaceae). Jest źródłem dwóch surowców farmaceutycznych: kwiatu (Sambuci flos) i owocu (Sambuci fructus). Używane są w produkcji galaretek, ciast, ponczu, wina, likierów, a także są składnikami wielu ziołowych leków i suplementów diety.

(fot. shutterstock)

Występowanie gatunku

Gatunek Sambucus nigra L. występuje w umiarkowanej strefie klimatycznej Europy, w zachodniej i centralnej Azji oraz w północnej Afryce. Jest rozpowszechniony na terenie Polski. Bardzo często można go spotkać w zaroślach, lasach, w pobliżu dróg i domów. Występuje zarówno na nizinach, jak i terenach górskich.

REKLAMA
REKLAMA

 

Skład elementów aktywnych

Do charakterystycznych związków wchodzących w skład kwiatu bzu czarnego (Sambuci flos) należą fenolokwasy i glikozydy flawonoidowe (astragalina). Poza tym w skład surowca wchodzą jeszcze inne elementy takie jak:

Zobacz zastosowanie mięty pieprzowej!

  • flawonoidy: rutozyd, pochodne kwercetyny i kemferolu;
  • kwasy organiczne: kwas walerianowy;
  • aminy: etyloamina, izobutyloamina, izoamyloamina, cholina;
  • olejek eteryczny;
  • garbniki;
  • śluz;
  • lektyny;
  • triterpeny: β-amyryna, α-amyryna, lupeol, cykloartenol;
  • inne sterole: sitosterol, stygmasterol, cholesterol;
  • sambunigryna (występuje w świeżych kwiatach, ulega rozkładowi podczas suszenia).

Natomiast w owocach (Sambuci fructus), zwłaszcza świeżych występują w dużej ilości:

  • antocyjany: 3-glukozyd cyjanidyny;
  • flawonoidy: 5,7,3,4-tetra-O-metylokwercetyna.

Działanie farmakologiczne

Zarówno ekstrakty z kwiatów jak i owoców bzu czarnego wykazują następujące działania lecznicze:

  • napotne – na skutek obniżenia progu pobudliwości ośrodków termoregulacji oraz wzrostu odpowiedzi gruczołów potowych na ciepło;
  • przeciwzapalne – alkoholowy ekstrakt hamuje syntezę mediatorów stanu zapalnego: interleukin – 1α i 1β oraz czynnika martwicy nowotworu TNF-α;
  • diuretyczne – wywołane rozszerzeniem naczyń nerkowych i zwiększeniem dopływu krwi do nerek;
  • wykrztuśne – obecne w surowcu triterpeny drażnią zakończenia nerwowe błony śluzowej żołądka, pobudzając ośrodek nerwu błędnego i zwiększając w ten sposób produkcję wydzieliny w drogach oddechowych;
  • obniżające poziom glukozy we krwi – wodny wyciąg z kwiatów bzu czarnego zwiększa wychwyt glukozy, jej utlenianie oraz glukoneogenezę;
  • immunomodulujące – owoce bzu czarnego zwiększają produkcję cytokin przez monocyty i w konsekwencji stymulują układ odpornościowy do obrony przed infekcjami;
  • przeciwbakteryjne;
  • przeciwwirusowe;

Bez czarny – bezpieczeństwo stosowania

Kwiaty bzu czarnego powinny być stosowane nie dłużej niż przez 7 dni. Nie są również wskazane do zażywania przez dzieci do 12. roku życia.

Według zaleceń Europejskiej Agencji Leków (EMEA) owoce bzu czarnego są przeciwwskazane w okresie ciąży i karmienia piersią oraz u młodzieży do 18. roku życia ze względu na brak danych potwierdzających bezpieczeństwo ich stosowania. Natomiast w praktyce można spotkać się z preparatami zawierającymi ekstrakty z owoców bzu czarnego przeznaczone dla dzieci od 3. roku życia.

 

Leczenie zakażeń wirusowych

Bez czarny stosowany jest do sporządzania ekstraktów z owoców  i naparów kwiatowych, które wykazują skuteczność w łagodzeniu objawów i szybkim leczeniu wielu infekcji wirusowych.

Przeprowadzono metaanalizę randomizowanych, kontrolowanych badań klinicznych dotyczących suplementacji preparatów z bzu czarnego w zakażeniach górnych dróg oddechowych. Uznano, że ich stosowanie znacznie zmniejsza objawy infekcji.

Wyniki te stanowią alternatywę dla zażywania antybiotyków w przypadku zwykłego przeziębienia i grypy.

 

Leczenie zakażeń bakteryjnych

Standaryzowany ekstrakt z bzu czarnego został zbadany pod względem aktywności przeciwdrobnoustrojowej i przeciwwirusowej. W tym celu wykonano test rozcieńczeń na bulionie mikrotitracyjnym przeciwko trzem bakteriom Gram-dodatnim i jednej Gram-ujemnej odpowiedzialnych za zakażenia górnych dróg oddechowych.

Dowiedziono, że standaryzowany płynny ekstrakt z bzu czarnego wykazuje działanie przeciwko bakteriom Gram- dodatnim Streptococcus pyogenes i Streptococci grupy C i G oraz płynnym kulturom bakterii Gram-ujemnej Branhamella catarrhalis.

Wykazuje również hamujący wpływ na propagację ludzkich patogennych wirusów grypy. Powyższe działania potwierdzają możliwość zastosowania preparatów z bzu czarnego wspomagająco w leczeniu infekcji na tle bakteryjnym.

 

Ochrona komórek przed stresem oksydacyjnym

Kiedy organizm znajduje się w stanie homeostazy reaktywne formy tlenu (ROS – reactive oxygen species) są zaangażowane w wiele fizjologicznych procesów w tym obronę przed patogenami oraz regulację kluczowych funkcji komórkowych takich jak proliferacja, różnicowanie i apoptoza.

Natomiast brak równowagi pomiędzy stężeniem ROS a antyoksydantów może doprowadzić do uszkodzenia kwasów nukleinowych, białek i lipidów. Niesie także za sobą ryzyko karcenogenezy na skutek ciągłych uszkodzeń DNA.

Bogaty w polifenole, lektyny i terpeny bez czarny może modulować aktywność ROS w treści jelitowej i w komórkach nabłonka jelitowego. Wykazano, że ekstrakt z bzu czarnego zmniejsza oksydacyjne uszkodzenia DNA oraz hamuje mutagenezę wywołaną stresem oksydacyjnym. przez co może zapobiegać powstawaniu nowotworów jelita grubego.

 

Bibliografia:

  1. Farmakognozja. Podręcznik dla studentów farmacji, S. Kohlmünzer, PZWL, Warszawa 2017r. ;
  2. Leki pochodzenia naturalnego, pod redakcją J. Nawrot i G. Nowaka, Uniwersytet Medyczny im. Karola Marcinkowskiego w Poznaniu, Poznań 2018 r.;
  1. Olejnik, A. Olkowicz, M. Kowalska, K. Rychlik, J. Dembczyński, R. Myszka, K. Moyer, (2016). Gastrointestinal digested Sambucus nigra L. fruit extract protects in vitro cultured human colon cells against oxidative stress. Food Chemistry; 197, 648–657;
  2. Krawitz, C. Mraheil, M. A. Stein, M. Imirzalioglu, C. Domann, E. Pleschka, S. Hain, (2011). Inhibitory activity of a standardized elderberry liquid extract against clinically-relevant human respiratory bacterial pathogens and influenza A and B viruses. BMC Complementary and Alternative Medicine, 11, 16;
  3. Hawkins, J. Baker, C. Cherry, L. & Dunne, E. (2019). Black elderberry (Sambucus nigra) supplementation effectively treats upper respiratory symptoms: A meta-analysis of randomized, controlled clinical trials. Complementary Therapies in Medicine, 42, 361- 365;
  4. Porter, R. S. Bode, (2017). A Review of the Antiviral Properties of Black Elder ( Sambucus nigra) Products. Phytotherapy Research, 31(4), 533–554;
  5. Monika Zielińska-Pisklak, Łukasz Szeleszczuk, Anna Młodzianka (2013). Bez czarny (Sambucus nigra) domowy sposób nie tylko na grypę i przeziębienie. Lek w Polsce. Vol 23 nr 6-7’13 (266/267).

 

REKLAMA
REKLAMA

Jak oceniasz artykuł?

Twoja ocena: Jeszcze nie oceniłeś/aś artykułu

Udostępnij tekst w mediach społecznościowych

6 komentarzy Komentujesz jako gość [ lub zarejestruj]

Kiedyś bardzo popularnością cieszył się Sambucol, teraz mam wrażenie trochę rzadziej o niego pytają, u Was podobnie?
Bo teraz czasy witaminy D,czarnuszki, czystka- bez zatem poszedł w odstawke ale ja uważam że jednak na poprawę odporności jest świetny
U nas bez cały czas na topie, ale kupują czysty 100% sok, a nie sambucol, bo za litr soku czystego wychodzi ich taniej niż za buteleczkę syropu.
Sok wychodzi korzystniej niż inne preparaty zawierające czarny bez, preparat bez cukru i konserwantów 100% soku.
a co myślicie o tym do zaparzania??
Myślę że też jest bardzo dobry, kiedyś tylko taki pacjenci stosowali przy przeziębieniu

Szanowni Państwo,

Farmacja.net sp. z o. o. przetwarza Twoje dane osobowe zbierane w Internecie, w tym informacje zapisywane w plikach cookies, w celu personalizacji treści oraz reklamy, udostępniania funkcji mediów społecznościowych oraz analizowania ruchu w Internecie.

Kliknij „Zatwierdź i przejdź do serwisu”, aby wyrazić zgodę na korzystanie z technologii takich jak cookies i na przetwarzanie przez farmacja.net sp. z o .o. , Zaufanych Partnerów Twoich danych osobowych zbieranych w Internecie, takich jak adresy IP i identyfikatory plików cookie, w celach marketingowych (w tym do zautomatyzowanego dopasowania reklam do Twoich zainteresowań i mierzenia ich skuteczności) i pozostałych, szczegółowo opisanych w ustawieniach zaawansowanych.

Zgoda jest dobrowolna i możesz ją w dowolnym momencie wycofać w ustawieniach zaawansowanych.

Ponadto masz prawo żądania dostępu, sprostowania, usunięcia lub ograniczenia przetwarzania danych. W polityce prywatności znajdziesz informacje jak zakomunikować nam Twoją wolę skorzystania z tych praw.

Szczegółowe informacje na temat przetwarzania Twoich danych znajdują się w polityce prywatności.

Instalowanie cookies itp. na Twoich urządzeniach i dostęp do tych plików.

Na naszych stronach internetowych używamy technologii, takich jak pliki cookie i podobne służących do zbierania i przetwarzania danych eksploatacyjnych w celu personalizowania udostępnianych treści i reklam oraza analizowania ruchu na naszych stronach. Te pliki cookie pomagają poprawić jakość treści reklamowych na stronach. Dzięki tym technologiom możemy zapiewnić Ci lepszą obsługę poprzez serwowanie reklam lepiej dopasowanych do Twoich preferencji.

Nasi zaufani partnerzy to:

Facebook Ireland Limited – prowadzenie kampani remarektingowych i mierzenie ich efektywności – Irlandia (EOG)

Google Ireland Limited (Google Adwords, DoubleClick Ad Exchange, DoubleClick for Publishers Small Business) – zarządzanie kampaniami reklamowymi, ich analiza i pomiary ruchu na stronach Serwisu – Irlandia (EOG)

Google Incorporated (Google Analytics, Google Cloud Platform, GSuit, Google Optimize, Google Tag Manager, Google Data Studio) – obsługa kampanii reklamowych, analizowanie ruchu na stronach Serwisu i obsługa poczty firmowej, analiza sposobu korzystania z Serwisu przez Użytkownika – USA (poza EOG)

Comvision sp. z o. o. – wysyłanie informacji marketingowych dotyczących Serwisu – Polska (EOG)

Benhauer sp. z o.o. – prowadzenie kampanii remarketingowych i mierzenie ich efektywności, e-mail Marketing – Polska (EOG)

Oświadczenie

Dostęp do zawartości serwisu aptekarz.pl jest możliwy dla osób uprawnionych do wystawiania recept lub osób prowadzących obrót produktami leczniczymi.

Ustawienia zaawansowane Wstecz
logo