REKLAMA
REKLAMA

Badanie moczu – wyniki, normy, przygotowanie do badania

Badanie ogólne moczu pozwala na zobrazowanie kilku ważnych cech, mogących przekazać nam istotne informacje o stanie naszego zdrowia.

fot. shutterstock

Mocz jest przejrzystym płynem o kolorze „słomkowym”, wytwarzanym w nerkach w ilości od 600 do 2500 ml/dobę. Z punktu widzenia celowości produkcji moczu jest on rezerwuarem zbędnych produktów przemiany materii, których usunięcie z organizmu jest niezbędne w celu zachowania homeostazy organizmu.
Pod względem jakościowym mocz składa się w 96% z wody. Pozostałe składowe moczu to:

REKLAMA
REKLAMA
  • 2,5% stanowią azotowe produkty przemiany materii, w tym mocznik (będący następstwem przemian aminokwasów) i kwas moczowy (produkt metabolizmu kwasów nukleinowych)
  • 1,5% to sole mineralne, z niewielką domieszką barwników moczowych, nadających właściwy kolor i zapach urynie).

Badanie ogólne moczu, co do zasady powinno być wykonywane raz do roku, zwłaszcza u osób chorujących przewlekle. Niskie koszty wykonania takiego badania, proste techniki analityczne oraz możliwość uzyskania istotnych informacji nt. stanu zdrowia pacjenta sprawiają, że jest to jedno z najczęściej wykonywanych badań laboratoryjnych.

 

CZEGO MOŻNA DOWIEDZIEĆ SIĘ Z  WYNIKÓW BADANIA MOCZU

Badanie ogólne moczu pozwala na zobrazowanie kilku ważnych cech, mogących przekazać nam istotne informacje o stanie naszego zdrowia. Do najważniejszych elementów będących składową wyniku badania moczu należą jego cechy fizyko-chemiczne:

  1. Odczyn moczu – właściwe pH moczu to odczyn kwaśny (dopuszczalnie obojętny) w zakresie referencyjnym 4,5 – 8,0. Zasadowość moczu może mieć związek ze stosowaną dietą jak również ze schorzeniami cewek nerkowych. Przewlekle utrzymujący się odczyn zasadowy sprzyja infekcjom bakteryjnym w obrębie dróg moczowych.
    Ważne – zbyt długie przechowywanie moczu w temperaturze pokojowej może doprowadzić do wzrostu jego pH i zafałszowania wyników badania.
  2. Barwa moczu – standardowo mocz występuje w różnych odcieniach koloru żółtego, za co odpowiada barwnik urochrom, będący składową moczu ostatecznego. Odstępstwa od tej normy wskazywać mogą chociażby na problemy z wątrobą (nadmiar bilirubiny), przyjmowanie niektórych leków (sulfasalazyna może barwić mocz na intensywny żółty kolor). Barwa czerwona świadczyć może (choć nie zawsze) o krwiomoczu i obecności hemoglobiny w moczu.
  3. Ciężar właściwy moczu – wg różnych źródeł zakres prawidłowej gęstości względnej moczu waha się między 1,015 – 1,030 g/ml. Jego wartość świadczy o ilości różnych związków w moczu. Wartości poniżej normy zwiastować mogą patologiczne zmiany w nerkach, będące początkiem ich niewydolności. Zbyt duże wartości wynikać mogą z odwodnienia organizmu bądź obecności w moczu glukozy (cukrzycy).
    Ważne – przyjmowanie płynów kilka godzin przed pobraniem próbki do badania może negatywnie wpłynąć na wyniki badania gęstości względnej, fałszywie ją zmniejszając.
  4. Białko – w stanie fizjologicznym nie występuje ono w moczu, dlatego wynik „negatywny” bądź „ujemny” jest wynikiem prawidłowym. Nieobecność białka w moczu stwierdza się przy stężeniu mniejszym niż 10 mg/dl (w zależności od metody badania i sprzętu).
    Stwierdzenie obecności białka w moczu to często wynik choroby nerek (kłębuszkowe zapalenie nerek) lub zakażenia dróg moczowych.
    Ważne – gorączka, duży wysiłek fizyczny lub też wysokie pH moczu może dać fałszywie dodatni wynik badania moczu w kierunku obecności w nim białek.
  5. Glukoza – cukier w moczu jest praktycznie nieobecny, dlatego też normą jest jego brak i ujemny wynik badania. Pojawienie się glukozy w próbce moczu świadczyć może o cukrzycy (po potwierdzeniu badaniem krwi), bądź upośledzeniu funkcji cewek nerkowych.
    Ważne – u kobiet w ciąży może występować niewielki cukromocz, w związku z czym stwierdzenie niewielkiej obecności glukozy w moczu nie jest stanem patologicznym.
  6. Bilirubina – fizjologicznie również nie występuje w moczu. Wyniki poniżej 1,1 mg/dl dla bilirubiny całkowitej i poniżej 0,3 mg/dl dla bilirubiny związanej są w normie i wskazują na „ujemny” wynik badania dla tego kryterium.
    Przekroczenie norm wynikać może z żółtaczki, uszkodzenia wątroby (zatrucie, marskość), czy chociażby obecności zespołu Gilberta.
  7. Ketony – norma mówi o braku ich obecności w próbce moczu. Jako końcowy produkt przemiany kwasów tłuszczowych ich obecność, a tym bardziej zwiększona ilość świadczy najczęściej o źle leczonej cukrzycy.
    Przygodnie stwierdzona obecność ketonów w moczu to zwykle wynik wysokiej gorączki, stanu niedojedzenia lub diety bogatej w tłuszcze.
    Ważne – kilkunastogodzinna przerwa w jedzeniu przed badaniem może fałszywie dodatnio wpłynąć na wynik badania zawartości ciał ketonowych w moczu.
  8. Azotyny – nie powinno się ich stwierdzać w moczu. Powodem ich występowania jest przemiana azotanów przez bakterie Gram (-), w tym przez coli, a zatem pozytywny wynik badania w kierunku azotynów świadczy o infekcji bakteryjnej.

 

Badanie próbki moczu polega również na mikroskopowej ocenie osadu moczu. Elementami, które są oceniane w tym badaniu są:

  1. Erytrocyty – normą dla zawartości erytrocytów jest zakres 0-3 w polu widzenia okulara mikroskopu (0-3 wpw). Wynik poza wymienionym zakresem wskazywać może na uszkodzenia nerek i/lub dróg moczowych (często kamica nerkowa), zaburzenia krzepnięcia krwi czy chociażby przyjmowanie niektórych leków (m.in. heparyny).
    Ważne – w okresie przed-menstruacyjnym kobiety powinny wstrzymać się z wykonywaniem badania moczu, gdyż ryzyko zanieczyszczenia próbki wydzieliną z narządów moczowo-płciowych jest zbyt duże.
  2. Leukocyty – normą dla tego kryterium jest 0-5 leukocytów w polu widzenia (0-5 wpw). Występowanie większej ilości białych krwinek (tzw. leukocyturia lub ropomocz) wiąże się najprawdopodobniej z obecnością zakażenia w obrębie dróg moczowych, śródmiąższowego zapalenia nerek, będącego wynikiem przyjmowania NLPZ-ów lub diuretyków, a także może być wynikiem przewlekłej niewydolności żylnej.
    Ważne – nadmiar białych krwinek jest również źródłem odstępstwa od normy takich kryteriów jak barwa i przejrzystość moczu. Powodują one zmętnienie moczu.
  3. Kryształy – w fizjologicznych warunkach nieobecne w moczu. W zależności od ich składu chemicznego obecność poszczególnych frakcji w moczu świadczyć może o różnorakich przyczynach takiego stanu, dla przykładu: szczawiany wiąże się z ryzykiem rozwoju kamicy nerkowej.
  4. Nabłonki płaskie – norma to 3-5 wpw. Uzyskanie wyniku powyżej normy świadczyć może o możliwości wystąpienia zakażenia dróg moczowych.
  5. Wałeczki – nieobecne w moczu. Miejscem ich powstawania są cewki nerkowe. W zależności od rodzaju wykrytych w moczu wałeczków można mówić o konkretnym procesie chorobowym toczącym się w organizmie pacjenta: wałeczki ziarniste świadczą o uszkodzeniu miąższu nerek, nabłonkowe – o uszkodzeniu cewek nerkowych, erytrocytowe – o zapaleniu kłębuszków nerkowych.

Bakterie – fizjologicznie nieobecne w moczu. Wykrycie ich w próbce moczu wynika z toczącego się zakażenia w obrębie dróg moczowych.
Ważne – badanie ogólne moczu nie jest rekomendowana techniką służącą do oceny ilościowej bakterii w moczu. Do tego zasadny jest tzw. posiew moczu, pozwalający zarówno ilościowo jak i jakościowo określić rodzaj występującego w próbce drobnoustroju.

KRYTERIUM NORMA ZNACZENIE WYNIKU
KRYTERIA FIZYKO-CHEMICZNE
Odczyn (pH) 4,5 – 8,0
(średnia ok. 6,0)
Powyżej normy: uszkodzenie cewek nerkowych

Poniżej normy: wysoka gorączka, wpływ diety bogatej w białko

Barwa moczu Żółta Czerwona – krwiomocz

Intensywna żółta/pomarańczowa – niektóre leki
Brunatna – bilirubina

Ciężar właściwy 1,015-1,030 g/ml Powyżej normy: cukier w moczu, cukrzyca, silne odwodnienie organizmu

Poniżej normy: niewydolność nerek, choroby tarczycy

Białko Nieobecne/wynik ujemny Kłębuszkowe zapalenie nerek, infekcja dróg moczowych, szpiczak mnogi
Glukoza Nieobecna/wynik ujemny Cukrzyca, źle prowadzona cukrzyca, uszkodzenie cewek nerkowych
Bilirubina Nieobecna/wynik ujemny
(<1,1 mg/dl bilirubina całkowita, <0,3 mg/dl bilirubina związana)
Uszkodzenie wątroby (zatrucie, marskość), żółtaczka, zespół Gilberta
Ciała ketonowe Nieobecne/wynik ujemny Źle leczona cukrzyca, przygodnie – gorączka, dieta wysokotłuszczowa
Azotyny Nieobecne/wynik ujemny Infekcja bakterią Gram (-)
OSAD MOCZU
Erytrocyty 0-3 wpw Krwiomocz, kamica nerkowa, zaburzenia krzepnięcia krwi, leki
Leukocyty 0-5 wpw Infekcja w obrębie dróg moczowych, śródmiąższowe zapalenie nerek
Kryształy Nieobecne/wynik ujemny Kamica nerkowa
Nabłonki płaskie 3-5 wpw Infekcja dróg moczowych
Wałeczki Nieobecne/wynik ujemny Wałeczki szkliste – gorączka, wysiłek fizyczny
Wałeczki ziarniste – uszkodzenie miąższu nerek
Wałeczki nabłonkowe – uszkodzenie cewek nerkowych
Wałeczki erytrocytowe – zapalenie kłębuszków nerkowych
Bakterie Nieobecne/wynik ujemny Infekcja dróg moczowych

 

Właściwe przygotowanie i pobranie próbki moczu:

  • Zbierz próbkę po co najmniej kilkugodzinnym braku mikcji (najlepiej sprawdza się mocz poranny)
  • Zanim pobierze próbkę – przemyj miejsca intymne i osusz ręcznikiem
  • Próbkę moczu zbierz do czystego pojemnika ze szczelnym zamknięciem
  • Do badania oddaje się próbkę moczu zebraną ze „środkowego” strumienia moczu, odrzucając początkowy i końcowy
  • Po zebraniu próbkę należy jak najszybciej dostarczyć do laboratorium diagnostycznego (najlepiej w ciągu 2 godzin)
  • W tym czasie przechowuj próbkę w temperaturze 2-8°C – niska temperatura hamuje rozwój bakterii i zapobiega zafałszowaniu wyników badania
  • Przed badaniem unikaj pokarmów wysokobiałkowych, leków i substancji mogących zabarwiać mocz, a także wysiłku fizycznego
  • Jeśli jesteś kobietą – unikaj badania tuż przed, w trakcie i tuż po krwawieniu miesiączkowym – ryzyko zafałszowania wyników.

 

Literatura:

  1. http://interpretacjawynikowbadan.info.pl/badania-medyczne/biochemia-moczu.html
  2. Ogólne badanie moczu, Robert Drabczyk, mp.pl
  3. Diagnostyka Laboratoryjna pod red. Andrzeja Szutowicza i Anny Raszei-Specht, Gdański Uniwersytet Medyczny, 2009
  4. Analiza i interpretacja wyników badań laboratoryjnych, Porady Lekarza Rodzinnego, praca zbiorowa, 2014
  5. Podstawy fizjologii człowieka, Ewa Ziółko, 2006
  6. Badania diagnostyczne w nefrologii, Jolanta Fijałkowska-Morawska, 2014

 

REKLAMA
REKLAMA

Jak oceniasz artykuł?

Twoja ocena: Jeszcze nie oceniłeś/aś artykułu

Udostępnij tekst w mediach społecznościowych

0 komentarzy - napisz pierwszy Komentujesz jako gość [ lub zarejestruj]

Szanowni Państwo,

Farmacja.net sp. z o. o. przetwarza Twoje dane osobowe zbierane w Internecie, w tym informacje zapisywane w plikach cookies, w celu personalizacji treści oraz reklamy, udostępniania funkcji mediów społecznościowych oraz analizowania ruchu w Internecie.

Kliknij „Zatwierdź i przejdź do serwisu”, aby wyrazić zgodę na korzystanie z technologii takich jak cookies i na przetwarzanie przez farmacja.net sp. z o .o. , Zaufanych Partnerów Twoich danych osobowych zbieranych w Internecie, takich jak adresy IP i identyfikatory plików cookie, w celach marketingowych (w tym do zautomatyzowanego dopasowania reklam do Twoich zainteresowań i mierzenia ich skuteczności) i pozostałych, szczegółowo opisanych w ustawieniach zaawansowanych.

Zgoda jest dobrowolna i możesz ją w dowolnym momencie wycofać w ustawieniach zaawansowanych.

Ponadto masz prawo żądania dostępu, sprostowania, usunięcia lub ograniczenia przetwarzania danych. W polityce prywatności znajdziesz informacje jak zakomunikować nam Twoją wolę skorzystania z tych praw.

Szczegółowe informacje na temat przetwarzania Twoich danych znajdują się w polityce prywatności.

Instalowanie cookies itp. na Twoich urządzeniach i dostęp do tych plików.

Na naszych stronach internetowych używamy technologii, takich jak pliki cookie i podobne służących do zbierania i przetwarzania danych eksploatacyjnych w celu personalizowania udostępnianych treści i reklam oraza analizowania ruchu na naszych stronach. Te pliki cookie pomagają poprawić jakość treści reklamowych na stronach. Dzięki tym technologiom możemy zapiewnić Ci lepszą obsługę poprzez serwowanie reklam lepiej dopasowanych do Twoich preferencji.

Nasi zaufani partnerzy to:

Facebook Ireland Limited – prowadzenie kampani remarektingowych i mierzenie ich efektywności – Irlandia (EOG)

Google Ireland Limited (Google Adwords, DoubleClick Ad Exchange, DoubleClick for Publishers Small Business) – zarządzanie kampaniami reklamowymi, ich analiza i pomiary ruchu na stronach Serwisu – Irlandia (EOG)

Google Incorporated (Google Analytics, Google Cloud Platform, GSuit, Google Optimize, Google Tag Manager, Google Data Studio) – obsługa kampanii reklamowych, analizowanie ruchu na stronach Serwisu i obsługa poczty firmowej, analiza sposobu korzystania z Serwisu przez Użytkownika – USA (poza EOG)

Comvision sp. z o. o. – wysyłanie informacji marketingowych dotyczących Serwisu – Polska (EOG)

Benhauer sp. z o.o. – prowadzenie kampanii remarketingowych i mierzenie ich efektywności, e-mail Marketing – Polska (EOG)

Oświadczenie

Dostęp do zawartości serwisu aptekarz.pl jest możliwy dla osób uprawnionych do wystawiania recept lub osób prowadzących obrót produktami leczniczymi.

Ustawienia zaawansowane Wstecz
logo