Astma oskrzelowa – wytyczne

Spis treści:

  1. Ogólne informacje
  2. Rozpoznanie
  3. Leczenie
astma oskrzelowa, wytyczne
Zasady postępowania przy astmie oskrzelowej. fot. shutterstock

Ogólne informacje

Postęp cywilizacyjny i związane z nim zmiany (zarówno w sferze trybu życia jak i występowania zwiększonej ilości czynników potencjalnie indukujących zmiany chorobowe) jest przyczyną występowania coraz to większej ilości schorzeń, określanych wspólnym mianem cywilizacyjnych [1]. Do takich chorób zaliczana jest także astma [2].

Wg definicji GINA (Global Initiative for Asthma – Światowej Inicjatywy dla Astmy) astma to heterogenna (o dużej zmienności) choroba, nierozerwalnie związana z przewlekłym stanem zapalnym dróg oddechowych, objawiająca się świszczącym oddechem, dusznościami, uczuciem ucisku w klatce piersiowej i/lub kaszlem [3]. Schorzeniu temu towarzyszy zmienna obturacja dróg oddechowych.
Astma jest chorobą, która najczęściej rozpoczyna się jeszcze przed ukończeniem 3 roku życia. Obecnie blisko 300 mln ludzi na całym świecie dotkniętych jest tą chorobą, co w zależności od regionu wiąże się z występowaniem jej u 1 do 16% danej populacji [3].

Astma jest chorobą nieuleczalną, jednak przy zastosowaniu odpowiedniego leczenia i stosowaniu się do zaleceń można ją w sposób praktycznie całkowity kontrolować – stąd też pojęcie kontroli astmy, czyli stanu, w którym objawy są dobrze kontrolowane i nawet przy ekspozycji na czynnik je inicjujący nie występują bądź występują w nieznacznym stopniu. Biorąc pod uwagę kryterium kontroli wyróżnia się 3 rodzaje astmy:

  • Astma kontrolowana
  • Astma częściowo kontrolowana
  • Astma niekontrolowana [3].

Astmę uznaje się za niekontrolowaną, jeśli spełnione zostanie co najmniej jedno z poniższych kryteriów:

  1. Słaba kontrola objawów (wg wyników testu na kontrolę astmy)
  2. Częste ciężkie zaostrzenia
  3. Poważne zaostrzenia – przynajmniej jedna hospitalizacja
  4. Ograniczenie przepływu powietrza przez drogi oddechowe (FEV<80% wartości należnej) [4].

Rozpatrując natomiast podłoże będące czynnikiem sprawczym astmy wyróżnia się 5 fenotypów astmy:

  • Astma alergiczna
  • Astma niealergiczna
  • Astma o późnym początku
  • Astma z utrwalonymi zaburzeniami wentylacji
  • Astma u otyłych [5].

Astma alergiczna swój początek ma zwykle w wieku dziecięcym i jest wynikiem występującej wówczas atopii.
Astma niealergiczna nie ma podłoża alergicznego i w porównaniu do astmy alergicznej gorzej reaguje na leczenie wziewnymi GKS.
Astma o późnym początku manifestuje swoją obecność w wieku dorosłym, zwykle częściej u kobiet.
Astma z utrwalonymi zaburzeniami wentylacji wiąże się z przewlekłą obturacją płuc, do której chory wręcz zdołał się przyzwyczaić.
Ostatni fenotyp, tj. astma u otyłych dotyczy osób, których BMI>30 [3].

Omawiając pojęcie astmy nie sposób wspomnieć o stopniach ciężkości tej choroby. Wyróżnia się astmę łagodną (obejmującą I i II stopień leczenia), astmę umiarkowaną (III stopień leczenia) i astmę ciężką (do której przypisany jest IV i V stopień leczenia) [3,6].

Wróć do spisu treści

Leczenie astmy oskrzelowej

Celem leczenia astmy jest:

  • Osiągnięcie i utrzymanie dobrej kontroli objawów
  • Zmniejszenie ryzyka wystąpienia zaostrzeń w przyszłości
  • Utrzymanie możliwości wykonywania aktywności fizycznych na prawidłowym poziomie
  • Utrzymanie wydolności ruchowej na odpowiednim poziomie
  • Minimalizacja ryzyka wystąpienia działań niepożądanych ze strony stosowanych leków

Schemat leczenia astmy zależy od stopnia intensywności choroby, jednak podstawową zasadą jest ta, mówiąca o konieczności rozpoczynania terapii (zwłaszcza przy świeżo rozpoznanej astmie łagodnej) od małych dawek wziewnych glikokortykosteroidów. Działanie p/zapalne to podstawa skutecznej terapii leczniczej astmy.

 

Stopień terapii

Charakterystyka

Zalecany schemat leczenia

I

Objawy astmy występują rzadziej niż 2x w miesiącu

Mała dawka wziewnych GKS

II

Objawy astmy rzadko, występuje ryzyko zaostrzeń

Zalecana niska dawka wziewnych GKS, opcjonalnie LTRA lub niska dawka teofiliny

III

Objawy astmy częściej niż 2x w tygodniu

Zalecana niska dawka wziewnych GKS+LABA, opcjonalnie średnia lub wysoka dawka wziewnych GKS, bądź GKS+LTRA albo GKS+teofilina

IV

Objawy są nękające, często w tygodniu, nocne przebudzenie w ich wyniku co najmniej raz w tygodniu

Zalecana średnia lub duża dawka wziewnego GKS+LABA, opcjonalnie średnia/duża dawka wziewnego GKS+LTRA lub GKS+teofilina

V

Astma ciężka, brak uzyskania częściowej kontroli objawów pomimo zastosowania leczenia w stopniu IV

Wskazana konsultacja w ośrodku leczenia ciężkiej astmy, zalecane dołączenia do terapii IV stopnia anty-IgE, opcjonalnie doustne GKS

Objaśnienie: LTRA – antagoniści receptora leukotrienów (montelukast), LABA – β-2 mimetyki wziewne długo działające (formoterol, salmeterol), GKS wziewne (beklometazon, budezonid, flutykazon, cyklezonid, mometazon).

WAŻNE

Jako leczenie doraźne (ratunkowe) wszyscy chorzy na astmę mogą zastosować krótko działające β-2 mimetyki wziewne, tj. fenoterol i salbutamol.

Wróć do spisu treści

Bibliografia

  1.  Choroby cywilizacyjne i ich prewencja, W. Kitajewska, W. Szeląg ,Z. Kopański, Z. Maslyak, I. Sklyarov, Journal of Clinical Healthcare 1 (2014)
  2. Koszty leczenia wybranych chorób cywilizacyjnych w opiniach respondentów,
    dr hab. inż. Zofia Wyszkowska, Nierówności Społeczne a Wzrost Gospodarczy, nr 43 (3/2015)
  3. Astma według raportu GINA 2014, Iwona Grzelewska-Rzymowska, Paweł Górski, Pediatr Med Rodz 2015, 11 (1), p. 10–29
  4. Postępowanie w ciężkiej astmie. Podsumowanie wytycznych ERS i ATS 2014, K.F. Chung, S.E. Wenzel, J.L. Brozek, A. Bush, M. Castro, P.J. Sterk, I.M. Adcock, E.D. Bateman, E.H. Bel, E.R. Bleecker, L.-P. Boulet, C. Brightling, P. Chanez, S.-E. Dahlen, R. Djukanovic, U. Frey, M. Gaga, P. Gibson, Q. Hamid, N.N. Jajour, T. Mauad, R.L. Sorkness, W.G. Teague, European Respiratory Journal, 2014; 43: 343–373
  5. Zmiany najnowszych Wytycznych Leczenia i Prewencji Astmy — GINA 2014. Na co powinniśmy zwrócić uwagę?, Izabela Kupryś-Lipińska, Piotr Kuna, Pneumonol. Alergol. Pol. 2014; 82: 393–401
  6. Leczenie astmy według wytycznych GINA 2014, dr n. med. Piotr Gajewski, dr n. med. Filip Mejza, prof. dr n. med. Ewa Niżankowska-Mogilnicka, Na podstawie: Global Initiative for Asthma. Global Strategy for Asthma Management and Prevention 2014.
Podobał się artykuł? Podziel się!
Share on Facebook
Facebook
Share on LinkedIn
Linkedin
Tweet about this on Twitter
Twitter
Share on Google+
Google+
Email this to someone
email
0 komentarzy
avatar
Komentujesz jako gość!

Brak komentarzy