REKLAMA
REKLAMA

Apiterapia, co to jest i jakie są potencjalne zastosowania

Dla wielu osób apiterapia nadal pozostaje nieznana. Ta dziedzina nauki stanowi część medycyny niekonwencjonalnej.  Czym właściwie jest? Jakie są jej potencjalne zastosowania?  Po przeczytaniu poniższego artykułu powinni Państwo bez trudu odpowiedzieć na wymienione pytania.

(fot. shutterstock)

Apiterapia, co to takiego?

Nazwa pochodzi o łacińskiego słowa Apis oznaczającego pszczołę. Wymieniona wyżej dziedzina nauki zajmuje się wykorzystaniem produktów pszczelich, takich jak: miód, pyłek, wosk pszczeli, propolis, mleczko pszczele oraz jad pszczeli stosowane w leczeniu schorzeń trapiących organizm człowieka. Może wydawać się to zaskakujące, ale o pozytywnych efektach płynących z miodu wiedziano już w starożytnym Egipcie, Grecji czy Rzymie.  Uczeni tacy jak Arystoteles czy Hipokrates z zaciekawieniem przyglądali się pracowitym pszczołom. Miód wykorzystywano do leczenia ran i poparzeń.  Kobiety w starożytnym Egipcie dzięki mieszaniu miodu z aloesem zachowywały młodość i piękną urodę.

REKLAMA
REKLAMA

Opisywane były także jego zastosowania w leczeniu dny moczanowej, kamieni żółciowych, kaszlu, gorączki czyraków oraz jako preparat o działaniu przeciwbakteryjnym. Dodatkowo nie powoduje istotnych działań niepożądanych, przez co miód i produkty pszczele używane są od tysięcy lat.

Krótka charakterystyka produktów pszczelich:

Produkty pszczele to nie tylko dobrze znany miód. W poniższej tabeli zebrałam wszystkie produkty stosowane w apiterapii z uwzględnieniem ich składu, działania i zastosowania.

Tabela 1. Skład, działanie i zastosowanie poszczególnych produktów pszczelich stosowanych w apiterapii [1, 4, 5].

Produkt pszczeli Skład Działanie i zastosowanie
Pyłek pszczeli Męskie komórki rozrodcze produkowane przez kwiaty, które zostały zebrane przez pszczoły i zmieszane z ich enzymami trawiennymi.

Zawiera co najmniej 18 aminokwasów, 28 minerałów, 11 enzymów lub koenzymów, 14 korzystnych dla zdrowia kwasów tłuszczowych, 11 węglowodanów, witaminy B, C, D, E, beta-karoten, wapń, magnez, selen, kwasy nukleinowe, lecytynę i cysteinę.

Wzmacniania odporność, przeciwdziałania skutkom promieniowania i negatywnego wpływu toksyn chemicznych, działa antyoksydacyjnie.
Jad pszczeli Enzymy (Melittyna, Apamina, Peptyd degranulujący komórki tuczne (MCD), Szkapina Prokamina, Adolapina, Inhibitor proteaz, Tertiapina) białka i peptydy, Kwas aminomasłowy α-aminokwasy, Magnez, Wapń. Używany jako lek na bóle reumatyczne, nawracające bóle głowy, do usuwania blizn. W kosmetologii do syntezy włókien kolagenowych i elastynowych. Wykazuje działanie nawilżające, przeciwzapalne, regenerujące, opóźnia procesy starzenia. Wapń odpowiada za utrzymanie zwartości komórek (keratynocytów), za napięcie i nawilżenie skóry.

 

Wosk Stanowi wydzielinę 8 gruczołów woskowych umieszczonych na spodniej części odwłoka młodych pszczół najedzonych miodem. Jest on sczesywany, przeżuwany i formowany w giętkie kawałki z dodatkiem śliny i różnych enzymów. Zawiera kwasy i alkohole tłuszczowe: kwas palmitynowy, kwas 10-hydroksy-2-decenowy oraz skwalen, karotenoidy, Zapobiega odparowywaniu wody z naskórka. Włosom nadaje miękkości, a skórze silne wygładzenie. Wykazuje właściwości antybiotyczne i przeciwutleniające. Wykorzystuje się go w leczeniu łuszczycy, trądziku, ropni czy czyraków, w pieluszkowym zapaleniu skóry i łupieżu pstrym Pozytywnie działa także przy oparzeniach popromiennych i słonecznych.
Mleczko pszczele Białka (18%), węglowodany (15%), lipidy (3-6%), sole mineralne (1,5%), witaminy, aminokwasy i duża liczba substancji biologicznie czynnych, w tym białka immunomodulujące i przeciwbakteryjne, kwasy tłuszczowe (głównie kwasu 10-hydroksy-2-dekanowego) oraz peptydy. Znajduje zastosowanie w pielęgnacji cery normalnej, suchej, tłustej, trądzikowej, a nawet dojrzałej. Przyspiesza gojenie się różnego rodzaju oparzeń. Hamuje działanie bakterii (gronkowiec złocisty), wirusów (HSV) i pierwotniaków. Nadaje się również do leczenia trądziku pospolitego, łojotoku, a także wspomaga leczenie łysienia łojotokowego i łysienia plackowatego. Ponadto wykorzystuje się je w profilaktyce i leczeniu chorób sercowo-naczyniowych.
Propolis (kit pszczeli) Głównymi związkami są żywice zbudowane z flawonoidów i kwasów fenolowych lub ich estrów, które często stanowią do 50% wszystkich składników. Ponadto kumaryny, żelazo, cynk, magnez, krzem. Sprawdza się w schorzeniach układu oddechowego, moczowego, krwionośnego. W kosmetyce wykazuje silne działanie antybakteryjne – wspaniale sprawdza się w leczeniu i pielęgnacji cer trądzikowych. Działa aseptycznie, grzybobójczo, uszczelnia i wzmacnia ściany naczyń krwionośnych. Wspomaga również procesy naprawcze skóry. Wspomaga leczenie chorób włosów, takich jak łysienie plackowate i łysienie uogólnione, chorób łojotokowych: trądziku pospolitym, różowatym i ropowiczym.

 

Miód Duża zawartość kwasu jabłkowego i glukonowego, glukoza, fruktoza.

Witaminy: A, B1 (Tiamina), B2 (Ryboflawina), Kwas nikotynowy (niacyna), B6 (Pirydoksyna), Kwas pantotenowy, Bc (Kwas foliowy), B12 (Cyjanokobalamina), C (Kwas askorbinowy), D, E (Tokoferol), H (Biotyna).

Minerały: Wapń, Chlor, Miedź, Jod, Żelazo, Magnez, Fosfor, Potas, Sód, Cynk

Używa się go do balsamów do ciała, pomadek do ust czy odżywek i szamponów do włosów. Miód stosuje się głównie w pielęgnacji skóry, m.in. do produkcji: kremów, toników, maseczek. Znany jest jako środek na przeziębienia oraz podrażnienia i infekcje ust, gardła lub oskrzeli, dzięki działaniu przeciwbakteryjnemu.

 

Apiterapia – przyszłość

Skuteczność produktów pszczelich została wielokrotnie udowodniona przez liczne badania in vitro, eksperymenty na zwierzętach, a nawet próby kliniczne. W lecznictwie wykorzystuje się ich przeciwutleniające, przeciwzapalne, przeciwnowotworowe, immunomodulujące i przeciwbakteryjne działanie. Szczególnie pomocne są w chorobach skóry czy zwalczaniu infekcji bakteryjnych i wirusowych. Naukowcy zainteresowali się także innymi korzyściami płynącymi z takich produktów.

Zauważono, że przeciwutleniające i przeciwzapalne działanie propolisu i miodu z powodu zawartości różnych związków fenolowych mogą być stosowane w leczeniu chorób układu sercowo-naczyniowego. Poza chorobami tętnic związki polifenoli, głównie flawonoidy, stabilizują i wzmacniają żyły, zapobiegają krwawieniom oraz stosowane są w leczeniu wybroczyn i żylaków.

Pyłek pszczeli może być używany jako antidotum na pyłki i zarodniki podczas sezonu alergicznego w celu kontrolowania objawów alergicznych w tym dolegliwości układu oddechowego: zapalenia oskrzeli, zatok, nieżytu nosa. W badaniu przeprowadzonym na pływakach w wieku dojrzewania stwierdzono, że ilość dni treningowych utraconych z powodu infekcji górnych dróg oddechowych jest znacznie mniejsza w grupie otrzymującej pyłek niż w grupie placebo. Ponadto miód jest skuteczny w łagodzeniu kaszlu dziecięcego, poprawia jakość snu.

Zauważono działanie przeciwwrzodowe zarówno miodu, jak i propolis, które wynikają z zawartości związków fenolowych, szczególnie flawonoidów, w tym kwercetyny, kamferolu, hesperytyny i narynginy.

Naukowcy prowadzą również badania, w którym obserwuje się korzystny wpływ propolisu na metabolizm glukozy poprzez ochronę komórek beta produkujących insulinę przed toksycznością streptozotocyny, stymulując syntezę insuliny, zwiększając wydzielanie insuliny i hamując wytwarzanie glukozy w wątrobie.

Cały czas trwają badania, w których sprawdza się, czy apiterapia znajduje zastosowanie  w terapiach chorób. Ile jeszcze korzyści i zastosowań można odkryć? To pytanie nadal nie znalazło odpowiedzi…

 

 Bibliografia:

  1. Hainbuch Friedrich, Lecznicza moc pszczół – najskuteczniejsze terapie od A do Z, Vital, Białystok, 2017.
  2. Kemal ÇELIK, Fatih H., Apterapia, zdrowie i leczenie, które zawdzięczamy pszczołom, 2014, www.apitherapy-project.eu (dostęp 24.07.2019)
  3. Kędzia B., Hołderna-Kędzia E., Skład i właściwości biologiczne pyłku kwiatowego zbieranego przez pszczoły ze szczególnym uwzględnieniem możliwości zastosowania go w kosmetyce, Postępy Fitoterapii 2016; 17(2): 130-138.
  4. Kopczyńska D., Klasik-Ciszewska S., Duda-Grychtoł K., Produkty pszczele w pielęgnacji skóry, Medycyna rodzinna 2018; 21(1): 48-52.
  5. Kozak A., Apiterapia – zdrowotne właściwości produktów pszczelich, www.beeactive.com (dostęp 24.07.2019)
REKLAMA

Justyna Koziej

Mam na imię Justyna. Obecnie jestem studentką V roku farmacji na Uniwersytecie Medycznym w Lublinie. Na studiach wybrałam blok kierunkowy : Postępy farmakoterapii, ponieważ interesuje się mechanizmem działania leków, prowadzeniem terapii u pacjentów oraz opieką farmaceutyczną. Lubię pogłębiać swoją wiedzę w tym temacie oraz poszukiwać naturalnych sposobów wspomagających leczenie. Swoją przyszłość chciałabym powiązać z farmacją kliniczną.

REKLAMA

Jak oceniasz artykuł?

Twoja ocena: Jeszcze nie oceniłeś/aś artykułu

Udostępnij tekst w mediach społecznościowych

8 komentarzy Komentujesz jako gość [ lub zarejestruj]

charakterystyka produktów pszczelich na plus
Ja się boje polecać produkty tego typu w obawie przed uczuleniem pacjenta.
Trzeba tylko pacjenta zapytać czy nie jest uczulony, a większość pewnie nie.
Ale przecież zawsze przed decyzją można przeprowadzic wywiad z pacjentem i szczegółowo dopytać
Ja już też zaczynam się powoli przymierzyć do miodku bo pierwsze infekcje już się rozpoczęły
Dlatego trzeba chronić pszczółki przed wyginięciem