Aptekarz.pl > Choroby i dolegliwości > Alergia > Alergiczne zapalenie spojówek

Alergiczne zapalenie spojówek

02-04-2024 08:09:22

Świąd, zaczerwienienie i łzawienie oczu mogą być objawem alergii. Choć najczęściej kojarzymy ją z wiosennym pyleniem roślin, alergia może dokuczać pacjentom o każdej porze roku. Jak rozpoznać alergiczne zapalenie spojówek i jak je prawidłowo leczyć? Alergiczne zapalenie spojówek – powszechny i uciążliwy problem Alergiczne zapalenie spojówek to stan zapalny wywołany przez kontakt błony śluzowej oka […]

Alergiczne zapalenie spojówek [fot. Getty Images]

Świąd, zaczerwienienie i łzawienie oczu mogą być objawem alergii. Choć najczęściej kojarzymy ją z wiosennym pyleniem roślin, alergia może dokuczać pacjentom o każdej porze roku. Jak rozpoznać alergiczne zapalenie spojówek i jak je prawidłowo leczyć?

Alergiczne zapalenie spojówek – powszechny i uciążliwy problem

Alergiczne zapalenie spojówek to stan zapalny wywołany przez kontakt błony śluzowej oka z alergenem. Co roku na zapalenie spojówek cierpi około 20% populacji. Częściej chorują ludzie młodzi, którzy doświadczają również innych postaci alergii, jak np. alergicznego nieżytu nosa, astmy czy atopowego zapalenia skóry. Alergiczne zapalenie spojówek rzadko prowadzi do zaburzeń wzroku, ale może znacząco obniżać jakość życia [1], [2], [3]. 

Charakterystyczne objawy

Do objawów alergicznego zapalenia spojówek należą:

  • świąd
  • przekrwienie i obrzęk spojówek
  • obrzęk powiek
  • łzawienie
  • pieczenie
  • łagodny światłowstręt

Swędzenie i zaczerwienienie oczu to niemal stałe objawy. Brak świądu praktycznie wyklucza alergię jako przyczynę dolegliwości. Objawy zazwyczaj dotykają obu oczu, choć jedno z nich może swędzieć i być przekrwione w większym stopniu. Po przebudzeniu pacjenci mogą obserwować obecność niewielkiej ilości zaschniętej wydzieliny, jednak charakterystyczną cechą jest jej wodnista lub śluzowa postać, bez ropy [2], [3].

Jak odróżnić alergiczne zapalenie spojówek od postaci infekcyjnej?

W ustaleniu przyczyny dolegliwości pomocna będzie poniższa tabela.

Alergiczne zapalenie spojówek Bakteryjne zapalenie spojówek Wirusowe zapalenie spojówek
Wydzielina wodnista lub śluzowa ropna wodnista
Obrzęk powiek umiarkowany lub ciężki minimalny umiarkowany
Świąd umiarkowany lub intensywny brak zwykle brak

Tabela 1. Różnicowanie etiologii zapalenia spojówek [1].

Leczenie alergicznego zapalenia spojówek

Dobór leku zależy od typu alergii i stopnia nasilenia objawów. Wyróżniamy 3 typy alergicznego zapalenia spojówek o wspólnym IgE-zależnym mechanizmie.

  • Ostre – nagła, burzliwa reakcja nadwrażliwości na alergen (np. sierść zwierzęcia, składnik kosmetyku). Intensywne objawy pojawiają się nawet do 30 min. od ekspozycji i ustępują w ciągu 48 h od ustania kontaktu z alergenem.
  • Okresowe – reakcja nadwrażliwości występująca sezonowo u osób uczulonych na pyłki, najczęściej towarzyszy jej nieżyt nosa. Ma mniej gwałtowny początek niż ostre alergiczne zapalenie spojówek, rozwija się przez dni lub tygodnie i ma przewidywalny przebieg odpowiadający sezonom pylenia.
  • Przetrwałe – łagodny, przewlekły stan zapalny o zmiennym nasileniu, związany z całorocznym narażeniem na alergeny środowiskowe, zwykle wewnątrz pomieszczeń, takie jak roztocza kurzu domowego, sierść zwierząt i pleśń. Do zaostrzeń może dojść po kontakcie z nieswoistym czynnikiem drażniącym, np. suchym powietrzem, dymem, po dłuższej pracy przy komputerze [2], [3].

Co zalecić pacjentowi w ostrej fazie choroby?

Praktyczne wskazówki dla każdego pacjenta:

  • przerwać kontakt z alergenem, jeśli to tylko możliwe;
  • nie pocierać oczu ponieważ może to spowodować mechaniczną degranulację mastocytów i nasilenie objawów;
  • przykładać chłodne kompresy na powieki w celu zmniejszenia obrzęku;
  • jak najczęściej stosować schłodzony preparat sztucznych łez lub sól fizjologiczną, aby zmniejszyć stężenie alergenu w worku spojówkowym;
  • nie nosić soczewek kontaktowych [1], [2], [4].

Jak dobrać odpowiedni lek?

Najskuteczniejszymi lekami w alergicznym zapaleniu spojówek są preparaty miejscowe. Większość wykazuje szybki efekt terapeutyczny i mniejsze ryzyko wystąpienia działań niepożądanych w porównaniu z lekami doustnymi. Doustne preparaty antyhistaminowe zalecane są w przypadku współwystępowania alergicznego nieżytu nosa. Informacje zawarte w tab. 2 ułatwią wybór odpowiedniego preparatu [4].

Leki o działaniu przeciwhistaminowym i stabilizującym komórki tuczne 

  • hamowanie wczesnej i późnej reakcje alergicznej
  • szybkie działanie w fazie ostrej
  • pełny efekt terapeutyczny po około 2 tygodniach stosowania
Rodzaj alergii Wiek Dawkowanie na dobę
azelastyna całoroczna i sezonowa Od 4 r. ż. 4x
ketotifen sezonowa Od 3 r. ż 2x
olopatadyna sezonowa Od 3 r. ż  2x (max. 4 miesiące)
Leki stabilizujące komórki tuczne

  • brak natychmiastowego działania
  • mniejsza skuteczność od preparatów antyhistaminowych
  • alternatywa przy nietolerancji innych leków, lek z wyboru dla kobiet w ciąży
  • konieczność stosowania 2-4 tyg. przed okresem pylenia
Kromoglikan sodowy całoroczna i sezonowa Od 4 r. ż. 4x
Leki obkurczające naczynia

  • szybkie działanie w fazie ostrej
  • zmniejszenie obrzęku i przekrwienia
  • tylko do stosowania krótkotrwałego, ze względu na ryzyko wtórnego podrażnienia, przekrwienia i zmian zanikowych spowodowanych przewlekłym niedotleniem śluzówki
tetryzolina ostra, sezonowa Od 2 r. ż. 2-3x

Tabela 2. Preparaty OTC stosowane w leczeniu alergicznego zapalenia spojówek [4], [5], [6], [7], [8], [9], [10].

Alergiczne zapalenie spojówek – profilaktyka

Profilaktyka alergicznego zapalenie spojówek opiera się na unikaniu ekspozycji na znany alergen i nieswoiste czynniki drażniące. Oprócz tego zaleca się stosowanie leków przeciwalergicznych, jeszcze zanim dojdzie do przewidywanego kontaktu z alergenem oraz w trakcie ekspozycji [2], [4]. 

Autor: mgr farm. Beata Rychlewska-Kłaput

Bibliografia

[1] „Allergic Conjunctivitis – Eye Disorders”, MSD Manual Professional Edition. Dostęp: 23 marzec 2024. [Online]. Dostępne na: https://www.msdmanuals.com/professional/eye-disorders/conjunctival-and-scleral-disorders/allergic-conjunctivitis

[2] S. Baab et al., „Allergic Conjunctivitis”, w StatPearls, Treasure Island (FL): StatPearls Publishing, 2024. Dostęp: 23 marzec 2024. [Online]. Dostępne na: http://www.ncbi.nlm.nih.gov/books/NBK448118/

[3] UpToDate, „Allergic conjunctivitis: Clinical manifestations and diagnosis”, Dostęp: 20 marzec 2024. [Online]. Dostępne na: www.uptodate.com

[4] UpToDate, „Allergic conjunctivitis: Management”, Dostęp: 20 marzec 2024. [Online]. Dostępne na: www.uptodate.com

[5] „Pharmindex – Lista leków”. Dostęp: 23 marzec 2024. [Online]. Dostępne na: https://pharmindex.pl/listalekow#

[6] „Charakterystyka Produktu Leczniczego Allergo-Comod, cromoglycate sodium”. 

[7] „Charakterystyka Produktu Leczniczego Allergodil, azelastine hydrochloride”. 

[8] „Charakterystyka Produktu Leczniczego Ofnol, olopatadine”. 

[9] „Charakterystyka Produktu Leczniczego Starazolin, tetryzoline hydrohloride”. 

[10] „Charakterystyka Produktu Leczniczego Zabak, ketotifen”. 

Przed nami zmiana czasu – jak skutecznie wesprzeć organizm?

Okazuje się bowiem, że zmiana czasu dwa razy w roku wpływa na nasz stan zdrowia. Aby zaadaptować się do nowego czasu, nie wystarczy tylko położyć się godzinę wcześniej do łóżka albo – w przypadku zmiany czasu na jesienno-zimowy – godzinę później. Badacze wskazują, że nasz organizm potrzebuje około tygodnia, aby przyzwyczaił się do tych zmian, […]

Przed nami zmiana czasu - jak skutecznie wesprzeć organizm? (fot. shutterstock.com)
Chcesz przeczytać cały artykuł?
Pozostało jeszcze 5396 znaków do końca artykułu. Jeśli chcesz zapoznać się z całym za darmo - zaloguj się jako farmaceuta
za pomocą swojego konta w farmacja.net.
Artykuł sponsorowany

Czy wiesz, że stres egzaminacyjny jest udowodniony naukowo?

W literaturze fachowej nie trudno znaleźć publikacje potwierdzające istnienie pojęcia stresu egzaminacyjnego [2]. Tzw. lęk testowy to poczucie strachu i niepewności, które towarzyszy osobom mającym przed sobą w najbliższym czasie jakikolwiek egzamin lub sprawdzian [2]. To właśnie egzaminy należą do najbardziej stresujących wydarzeń, związanych z edukacją czy też późniejszym doszkalaniem się w życiu dorosłym [3,4]. […]

Lęk egzaminacyjny wpływa na koncentrację i znacząco utrudnia przygotowanie się do egzaminu (fot. Shutterstock)
Chcesz przeczytać cały artykuł?
Pozostało jeszcze 7017 znaków do końca artykułu. Jeśli chcesz zapoznać się z całym za darmo - zaloguj się jako farmaceuta
za pomocą swojego konta w farmacja.net.