8 interakcji leków z alkoholem, które warto znać

Powszechnie wiadomo, że alkoholu nie wolno łączyć z lekami. Warto natomiast wiedzieć, że niektóre substancje lecznicze wywołują szczególnie niebezpieczne dla zdrowia interakcje. Kilka z nich omówiono w poniższym tekście.

 

fot. shutterstock

 

  • Aspiryna i inne niesteroidowe leki przeciwzapalne

Leki z tej grupy należą do najczęściej przyjmowanych ksenobiotyków przez pacjentów. Są one dostępne bez recepty oraz bardzo szeroko reklamowane jako “najbezpieczniejsze” i pomocne w wielu dolegliwościach. Dlatego są przyjmowane przez pacjentów nieodpowiedzialnie i bezmyślnie. Rolą farmaceuty jest ostrzec o ewentualnych konsekwencjach wynikających ze stosowania tych leków. Połączenie alkoholu ze środkami przeciwbólowymi jest niebezpieczne dla zdrowia. Mechanizmem działania większości medykamentów tej grupy jest hamowanie cyklooksygenazy. Skutkuje to między innymi blokowaniem produkcji prostaglandyn, więc następuje zmniejszenie wytwarzania śluzu co zwiększa ryzyko powstawania wrzodów. Alkohol etylowy jest substancją silnie drażniącą ściany przewodu pokarmowego, co jeszcze bardziej potęguje ten efekt. Na dodatek wiele leków, w tym właśnie przeciwbólowe, zawierające w składzie kwas acetylosalicylowy mają zdolność hamowania hormonu antydiuretycznego co prowadzi do zwiększenia stężenia alkoholu we krwi.

  • Warfaryna i acenokumarol

Warfaryna i acenokumarol należą do leków zmniejszających krzepliwość krwi, zaliczane są do antagonistów witaminy K. Warfarynę wykorzystuje się między innymi w profilaktyce i leczeniu zakrzepicy żył głębokich, zapobieganiu powikłaniom zakrzepowo-zatorowym czy we wtórnym zapobieganiu zawałowi serca. Acenokumarol zaś jest wskazany głównie w profilaktyce oraz leczeniu tętniczych i żylnych powikłań zakrzepowo-zatorowych. Leki te są metabolizowane w wątrobie za pomocą izoenzymu CYP2C9, którego aktywność jest modyfikowana przez etanol. W przypadku długotrwałego spożywania alkoholu, izoenzymy są indukowane, co powoduje przyspieszenie eliminacji metabolizowanych substancji leczniczych. Sytuacja jest jednak odwrotna po jednorazowym spożyciu dużej ilości alkoholu. Na skutek konkurencji między substancjami o dostęp do izoenzymów dochodzi do wzrostu stężenia leków w surowicy krwi, co naturalną koleją rzeczy zwiększa ich toksyczność.

  • Nitrogliceryna

Nitrogliceryna jest często stosowana w postaci aerozolu podjęzykowego do przerywania napadów dławicy piersiowej, a także w leczeniu wspomagającym ostrą niewydolność lewokomorową. Tak więc jest używana w stanach nagłych, dlatego połączenie z alkoholem jest szczególnie niebezpieczne. Leki hipotensyjne, antagoniści wapnia, inhibitory ACE, β-adrenolityki, leki moczopędne, neuroleptyki oraz alkohol etylowy mogą nasilać działanie nitrogliceryny, powodując nadmierne obniżenie ciśnienia tętniczego.

  • Benzodiazepiny i barbiturany

Bardzo istotne klinicznie są interakcje alkoholu z lekami działającymi na ośrodkowy układ nerwowy (OUN). Faktem jest, że etanol wpływa depresyjnie na OUN, tak jak leki zaliczane do grupy barbituranów, trójpierścieniowych leków przeciwdepresyjnych, benzodiazepin, leków przeciwpsychotycznych, przeciwhistaminowych I generacji oraz hipotensyjnych działających centralnie. Etanol zwiększa senność, zaburzenia koncentracji i ryzyko hipotensji oraz depresji ośrodka oddechowego. Co więcej alkohol pogłębia drgawkotwórcze działanie części leków, może również prowadzić do wystąpienia objawów pozapiramidowych w czasie terapii klasycznymi lekami przeciwpsychotycznymi.

  • Paracetamol

Jest on lekiem wykazującym działanie przeciwbólowe i przeciwgorączkowe. Mechanizmem działania paracetamolu jest hamowanie prostaglandyn w OUN poprzez blokowanie cyklooksygenazy COX-3. W kontekście interakcji z alkoholem etylowym bardziej istotny jest proces jego metabolizowania w wątrobie. Około 4% paracetamolu ulega biotransformacji z udziałem izoenzymu CYP2E1 do toksycznego metabolitu N-acetylo-4-benzo-chinoiminy (NAPQI). Regularne spożywanie alkoholu powoduje nasilenie indukcji tego enzymu, co może przyczynić się do wzrostu stężenia metabolitu NAPQI, który nie zostaje wychwycony i zmetabolizowany przez grupy sulfhydrylowe glutationu. Aktywny NAPQI powoduje martwicę hepatocytów. Spożycie alkoholu po przyjęciu paracetamolu powoduje zahamowanie metabolizmu NAPQI, co niebezpiecznie zwiększa jego stężenie w wątrobie w wyniku czego może dojść do trwałego uszkodzenia tego organu.

  • Metronidazol

Antybiotyki to specyficzna grupa leków służąca do walki z infekcjami bakteryjnymi. Należy stosować je zgodnie z zaleceniami, do których zależy zakaz spożywania alkoholu podczas terapii. W przypadku akurat tego antybiotyku, połączenie to jest jedną z najniebezpieczniejszych interakcji alkoholu z lekiem. Metronidazol należy do substancji hamujących dehydrogenazę alkoholową,  co prowadzi do gromadzenia się toksycznego aldehydu octowego w organizmie. Rozwija się tzw. reakcja disulfiramopodobna, której objawy to rozszerzenie naczyń krwionośnych, silny ból brzucha, głowy, nudności, pocenie się, spadek ciśnienia oraz uczucie lęku.

  • Pochodne sulfonylomocznika

Pacjenci chorzy na cukrzycę pod wpływem nadużywania alkoholu zwiększają ryzyko rozwoju powikłań choroby. Należy do nich neuropatia, przewlekłe zapalenie trzustki oraz wystąpienie niedocukrzenia. Rozwój hipoglikemii, mogącej stanowić zagrożenie dla życia chorego, wiąże się z  hamowaniem procesu glukoneogenezy w wątrobie oraz zmniejszeniem utleniania kwasów tłuszczowych przez etanol. Zablokowanie glukoneogenezy może utrzymywać się aż kilkanaście godzin od spożycia alkoholu. Etanol zwiększa również działanie hipoglikemizujące leków przeciwcukrzycowych takich jak pochodne sulfonylomocznika oraz insuliny różnego rodzaju.

  • Sildenafil

Sex & Drugs & Rock & Roll – to nie tylko tytuł popularnego utworu muzycznego, ale zawołanie które weszło do tzw. popkultury na stałe. Cóż, z żalem należy jednak stwierdzić, że z medycznego punktu widzenia nie jest to dobre połączenie, nawet jeśli słowo “Drugs” przetłumaczymy jako “leki”. Otóż sildenafil, który można już kupić bez recepty, bardzo często łączony jest z alkoholem. Warto zatem wiedzieć, że stosując to połączenie można narazić się na utratę życia. Sildenafil należy do leków wydłużających odstęp QT w EKG. A zatem po połączeniu z etanolem mogą wystąpić epizody komorowych zaburzeń rytmu serca, takie jak wielokształtny częstoskurcz komorowy (torsade de pointes).

Piśmiennictwo:

  • Jośko-Ochojska, J., Spandel, L., & Brus, R. (2015). Interakcje alkoholu i dymu tytoniowego z lekami–wiedza potrzebna na co dzień. Hygeia, 50(3), 474-481.
  • https://bazalekow.mp.pl/
Podobał się artykuł? Podziel się!
Share on Facebook
Facebook
Share on LinkedIn
Linkedin
Tweet about this on Twitter
Twitter
Share on Google+
Google+
Email this to someone
email

Dodaj komentarz

avatar
  Subscribe  
Powiadom o