8 interakcji leków z alkoholem, które warto znać

Powszechnie wiadomo, że alkoholu nie wolno łączyć z lekami. Warto natomiast wiedzieć, że niektóre substancje lecznicze wywołują szczególnie niebezpieczne dla zdrowia interakcje. Kilka z nich omówiono w poniższym tekście.

fot. shutterstock

 

  • Aspiryna i inne niesteroidowe leki przeciwzapalne

Leki z tej grupy należą do najczęściej przyjmowanych ksenobiotyków przez pacjentów. Są one dostępne bez recepty oraz bardzo szeroko reklamowane jako “najbezpieczniejsze” i pomocne w wielu dolegliwościach. Dlatego są przyjmowane przez pacjentów nieodpowiedzialnie i bezmyślnie. Rolą farmaceuty jest ostrzec o ewentualnych konsekwencjach wynikających ze stosowania tych leków. Połączenie alkoholu ze środkami przeciwbólowymi jest niebezpieczne dla zdrowia. Mechanizmem działania większości medykamentów tej grupy jest hamowanie cyklooksygenazy. Skutkuje to między innymi blokowaniem produkcji prostaglandyn, więc następuje zmniejszenie wytwarzania śluzu co zwiększa ryzyko powstawania wrzodów. Alkohol etylowy jest substancją silnie drażniącą ściany przewodu pokarmowego, co jeszcze bardziej potęguje ten efekt. Na dodatek wiele leków, w tym właśnie przeciwbólowe, zawierające w składzie kwas acetylosalicylowy mają zdolność hamowania hormonu antydiuretycznego co prowadzi do zwiększenia stężenia alkoholu we krwi.

  • Warfaryna i acenokumarol

Warfaryna i acenokumarol należą do leków zmniejszających krzepliwość krwi, zaliczane są do antagonistów witaminy K. Warfarynę wykorzystuje się między innymi w profilaktyce i leczeniu zakrzepicy żył głębokich, zapobieganiu powikłaniom zakrzepowo-zatorowym czy we wtórnym zapobieganiu zawałowi serca. Acenokumarol zaś jest wskazany głównie w profilaktyce oraz leczeniu tętniczych i żylnych powikłań zakrzepowo-zatorowych. Leki te są metabolizowane w wątrobie za pomocą izoenzymu CYP2C9, którego aktywność jest modyfikowana przez etanol. W przypadku długotrwałego spożywania alkoholu, izoenzymy są indukowane, co powoduje przyspieszenie eliminacji metabolizowanych substancji leczniczych. Sytuacja jest jednak odwrotna po jednorazowym spożyciu dużej ilości alkoholu. Na skutek konkurencji między substancjami o dostęp do izoenzymów dochodzi do wzrostu stężenia leków w surowicy krwi, co naturalną koleją rzeczy zwiększa ich toksyczność.

  • Nitrogliceryna

Nitrogliceryna jest często stosowana w postaci aerozolu podjęzykowego do przerywania napadów dławicy piersiowej, a także w leczeniu wspomagającym ostrą niewydolność lewokomorową. Tak więc jest używana w stanach nagłych, dlatego połączenie z alkoholem jest szczególnie niebezpieczne. Leki hipotensyjne, antagoniści wapnia, inhibitory ACE, β-adrenolityki, leki moczopędne, neuroleptyki oraz alkohol etylowy mogą nasilać działanie nitrogliceryny, powodując nadmierne obniżenie ciśnienia tętniczego.

  • Benzodiazepiny i barbiturany

Bardzo istotne klinicznie są interakcje alkoholu z lekami działającymi na ośrodkowy układ nerwowy (OUN). Faktem jest, że etanol wpływa depresyjnie na OUN, tak jak leki zaliczane do grupy barbituranów, trójpierścieniowych leków przeciwdepresyjnych, benzodiazepin, leków przeciwpsychotycznych, przeciwhistaminowych I generacji oraz hipotensyjnych działających centralnie. Etanol zwiększa senność, zaburzenia koncentracji i ryzyko hipotensji oraz depresji ośrodka oddechowego. Co więcej alkohol pogłębia drgawkotwórcze działanie części leków, może również prowadzić do wystąpienia objawów pozapiramidowych w czasie terapii klasycznymi lekami przeciwpsychotycznymi.

  • Paracetamol

Jest on lekiem wykazującym działanie przeciwbólowe i przeciwgorączkowe. Mechanizmem działania paracetamolu jest hamowanie prostaglandyn w OUN poprzez blokowanie cyklooksygenazy COX-3. W kontekście interakcji z alkoholem etylowym bardziej istotny jest proces jego metabolizowania w wątrobie. Około 4% paracetamolu ulega biotransformacji z udziałem izoenzymu CYP2E1 do toksycznego metabolitu N-acetylo-4-benzo-chinoiminy (NAPQI). Regularne spożywanie alkoholu powoduje nasilenie indukcji tego enzymu, co może przyczynić się do wzrostu stężenia metabolitu NAPQI, który nie zostaje wychwycony i zmetabolizowany przez grupy sulfhydrylowe glutationu. Aktywny NAPQI powoduje martwicę hepatocytów. Spożycie alkoholu po przyjęciu paracetamolu powoduje zahamowanie metabolizmu NAPQI, co niebezpiecznie zwiększa jego stężenie w wątrobie w wyniku czego może dojść do trwałego uszkodzenia tego organu. (Pacjent z przeziębieniem w aptece. Co doradzić?)

  • Metronidazol

Antybiotyki to specyficzna grupa leków służąca do walki z infekcjami bakteryjnymi. Należy stosować je zgodnie z zaleceniami, do których zależy zakaz spożywania alkoholu podczas terapii. W przypadku akurat tego antybiotyku, połączenie to jest jedną z najniebezpieczniejszych interakcji alkoholu z lekiem. Metronidazol należy do substancji hamujących dehydrogenazę alkoholową,  co prowadzi do gromadzenia się toksycznego aldehydu octowego w organizmie. Rozwija się tzw. reakcja disulfiramopodobna, której objawy to rozszerzenie naczyń krwionośnych, silny ból brzucha, głowy, nudności, pocenie się, spadek ciśnienia oraz uczucie lęku.

  • Pochodne sulfonylomocznika

Pacjenci chorzy na cukrzycę pod wpływem nadużywania alkoholu zwiększają ryzyko rozwoju powikłań choroby. Należy do nich neuropatia, przewlekłe zapalenie trzustki oraz wystąpienie niedocukrzenia. Rozwój hipoglikemii, mogącej stanowić zagrożenie dla życia chorego, wiąże się z  hamowaniem procesu glukoneogenezy w wątrobie oraz zmniejszeniem utleniania kwasów tłuszczowych przez etanol. Zablokowanie glukoneogenezy może utrzymywać się aż kilkanaście godzin od spożycia alkoholu. Etanol zwiększa również działanie hipoglikemizujące leków przeciwcukrzycowych takich jak pochodne sulfonylomocznika oraz insuliny różnego rodzaju.

  • Sildenafil

Sex & Drugs & Rock & Roll – to nie tylko tytuł popularnego utworu muzycznego, ale zawołanie które weszło do tzw. popkultury na stałe. Cóż, z żalem należy jednak stwierdzić, że z medycznego punktu widzenia nie jest to dobre połączenie, nawet jeśli słowo “Drugs” przetłumaczymy jako “leki”. Otóż sildenafil, który można już kupić bez recepty, bardzo często łączony jest z alkoholem. Warto zatem wiedzieć, że stosując to połączenie można narazić się na utratę życia. Sildenafil należy do leków wydłużających odstęp QT w EKG. A zatem po połączeniu z etanolem mogą wystąpić epizody komorowych zaburzeń rytmu serca, takie jak wielokształtny częstoskurcz komorowy (torsade de pointes).

Piśmiennictwo:

  • Jośko-Ochojska, J., Spandel, L., & Brus, R. (2015). Interakcje alkoholu i dymu tytoniowego z lekami–wiedza potrzebna na co dzień. Hygeia, 50(3), 474-481.
  • https://bazalekow.mp.pl/
Podobał się artykuł? Podziel się!
Share on Facebook
Facebook
Share on LinkedIn
Linkedin
Tweet about this on Twitter
Twitter
Email this to someone
email

Kamil Bąk

Absolwent Uniwersytetu Medycznego w Lublinie, od 3 lat aktywnie działający w Polskim Towarzystwie Studentów Farmacji. Oprócz nauk związanych z farmacją do moich zainteresowań zalicza się historia, sport, literatura oraz muzyka.

31 komentarzy
avatar
Komentujesz jako gość!
Tobiasz Sebastyan 2018-12-03 10:39:43
Paracetamol nie jest taki bezpieczny , wielu pacjentów nie zdaje sobie z tego sprawy że na kaca się nie nadaje .
Iwona Napierała 2018-12-03 14:05:19
niestety część osób sobie o nim myśli jako o leku mega bezpiecznym skoro może być podawany małym dzieciom i kobietom w ciąży
JJJolcia 2018-12-03 21:44:16
ale chyba mimo to coraz wiecej osob wie ze paracetamol+ alkohol = uszkodzenie watroby
Anna Rakowska-Panek 2018-12-03 20:25:33
a tu proszę nie taki bezpieczny
JJJolcia 2018-12-03 21:31:21
najlepiej podczas stosowania lekow w ogole ograniczyc do minimum lub calkowicie picie alkoholu
Tobiasz Sebastyan 2018-12-04 10:09:02
Tak to jest :)
Agnieszka Skrzetuszewska 2018-12-04 08:46:38
Warto pamiętać też o nifuroksazydzie. Odkażanie alkoholem od wewnątrz przy terapii tym lekiem może wywołać reakcje disulfiramopodobną.
Karolina Przybyszewska 2018-12-05 19:52:06
Jak to się objawia i na czym polega?
Renata Żurek 2018-12-04 16:27:37
Paracetamol często trafia do tzw. koszyczków ratunkowych na weselach, gdzie jak wiadomo alkoholu nie brakuje...
Tobiasz Sebastyan 2018-12-06 07:13:01
No właśnie, pełno tam jest takich kwiatków.
Kamil Lewandowski 2018-12-04 19:49:57
Każdą interakcję z alkoholem dobrze znać. Ale przecież nie raz zdarzy się że jesteśmy w trakcie jakiejś kuracji a alkoholu na pewnych spotkaniach odmówić nie wypada ;)
Karolina Przybyszewska 2018-12-05 19:53:00
Jeśli chodzi o zdrowie a w grę wchodzą poważne konsekwencje to zawsze wypada odmówić
Maria Magdalena Kowalczuk 2018-12-05 07:29:13
Kiedyś również doszukałam się informacji, ze sildenafil wydłuża odcinek QT. Na innym forum napisałam o tym. Zostało to obalone przez tęgie głowy i poparte brakiem wiarygodnych publikacji. CHPL równiez milczy w temacie tej interakcji i częstych przypadków TdP po zastosowaniu nawet samego sildenafilu? Ciekawa jestem, czy te rzadkie przypadki migotania przedsionków czy arytmii komorowych, miały miejsce u zdrowych, czy u pacjentów leczonych innymi lekami, powodującymi wydłużenie odstępu QT?
Anna Rakowska-Panek 2018-12-05 08:47:16
Jak przyjmujesz leki nie pij takie moje skromne zdanie
Maria Magdalena Kowalczuk 2018-12-05 09:01:15
\"A jak już wypiłeś, to nie odstawiaj swoich leków.\" :)
Kamil Lewandowski 2018-12-05 17:51:18
A jak się leczysz przewleke to pij ale połowę ;)
Tobiasz Sebastyan 2018-12-06 07:15:07
Niektórzy np przed weselem przestają brać leki żeby sie napić, a później wylew na prakiecie.
Iwona Napierała 2018-12-05 21:18:43
głosno o tym szczególnie, jak ktoś się przekręci
Mateusz Jabłoński 2018-12-06 06:31:40
Jako, że ostatnimi czasy \"na topie\" są wśród co niektórych młodych osób substancje psychoaktywne dodałbym do zestawienia jeszcze kodeinę, itp, zawarte w reglamentowanych przecież preparatach na kaszel. Ich łączenie z alkoholem (i jak się okazuje też z papierosami) do najlepszych nie należy
Kamil Lewandowski 2018-12-08 12:19:01
Kiedyś zasłyszałem że jak ktoś przyjmuje wiele lat leki na nadciśnienie to lepiej się napić i wziąć leki niż z nich zrezygnować na kilka dni i pić alkohol
Maria Magdalena Kowalczuk 2018-12-08 14:48:33
Ciekawe czy więcej przypadków hospitalizacji i zgonów było z powodu zaniechania przyjmowania leków, czy tez łączenia alkoholu z lekami? Istotne też są konsekwencje i stopień zagrożenia zdrowia i życia w obydwu wariantach. Pewnie gorszy jest ten pierwszy :( Mnie się wydaje, że najbardziej narażone są osoby, które na co dzień nie piją. One nie mają wystarczającej ilości enzymów biorących udział w detoksykacji etanolu, w przeciwieństwie do osób zaprawionych w bojach. https://pl.wikipedia.org/wiki/MEOS Oczywiście, aktywność enzymów ma swoją wydolność i jak ten wytrenowany przesadzi z chlaniem, też nie dadzą rady.
Karolina Przybyszewska 2018-12-08 20:45:40
Zawsze podziwiam ludzi którzy leczą się na serce i piją alkohol w znacznych ilościach. Wielu takich osiłków znam...
Tobiasz Sebastyan 2018-12-10 07:08:33
Też tak uważam że jest to lepsze rozwiązanie.
Maria Magdalena Kowalczuk 2018-12-08 21:16:41
A ja znałam...
Kamil Lewandowski 2018-12-09 18:33:48
Ja też znam i wbrew pozorom ich organizmy są naprawdę wytrzymałe i mocniejsze niż niejeden młodziak
Mateusz Jabłoński 2018-12-10 07:06:08
czyli jednak trening czyni mistrza - nawet w takiej dziedzinie życia jak spożywanie alkoholu ;) Ale coś w tym jest - osoby okazjonalnie spożywające alkohol dużo gorzej znoszą skutki jego przyjmowania niż wytrawni smakosze - to samo zapewne jest z ludźmi przyjmującymi na stałe leki. Choć oczywiście nie popieramy ich łączenia z alkoholem! :)